Godina izdanja: 1998
ISBN: 4
Autor: Domaći
Oblast: Pozorište
Jezik: Srpski

Autor: Vasilije Marković
Izdavač: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd
Godina: 1998
Obim: 487 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

Knjiga „Teatri okupirane prestonice 1941–1944” je kapitalna teatrološka studija autora Vasilija Markovića, objavljena 1998. godine u izdanju Zavoda za udžbenike iz Beograda.

Ovo delo predstavlja jedno od najznačajnijih i najdetaljnijih istraživanja pozorišnog života u Beogradu tokom perioda nemačke okupacije u Drugom svetskom ratu.

Knjiga se bavi fenomenom funkcionisanja beogradskih pozorišta pod okupacionom upravom Milana Nedića i nemačkih vojnih vlasti. Marković u njoj detaljno rekonstruiše:
• Repertoare Narodnog pozorišta i drugih aktivnih scena u Beogradu tokom rata.
• Sudbine glumaca, reditelja i pozorišnih radnika koji su stvarali u uslovima straha, cenzure i stalne neizvesnosti.
• Društvenu funkciju pozorišta u okupiranom gradu – od ideološke propagande do prostora za privremeni beg građana od surove ratne svakodnevice.

Zbog svoje bogate dokumentarne građe i objektivnog pristupa osetljivoj istorijskoj temi, ova knjiga se smatra nezaobilaznom literaturom za sve koji proučavaju istoriju srpskog teatra i kulturnu istoriju Beograda u 20. veku.




Dr Vasilije Marković (1941–2021) bio je ugledni crnogorski i srpski teatrolog, književnik i dugogodišnji pozorišni radnik koji je ostavio neizbrisiv trag u kulturnom životu Beograda i Crne Gore.

Njegov rad karakteriše jedinstven spoj pravničke pedantnosti, dramaturške stručnosti i poetskog senzibiliteta.

Rođen je 17. aprila 1941. godine u selu Stijena u Piperima (Crna Gora). Gimnaziju je završio u tadašnjem Titogradu (Podgorica), nakon čega dolazi u Beograd. Njegov obrazovni put bio je vrlo specifičan:
• Prvobitno je diplomirao na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu.
• Privučen umetnošću, upisuje postdiplomske studije na Fakultetu dramskih umetnosti (FDU) u Beogradu, gde je magistrirao, a potom i doktorirao u oblasti teatroloških nauka.

Vasilije Marković je veći deo svog radnog veka proveo u samom vrhu beogradskog teatra. Najznačajniji deo njegove karijere vezan je za Pozorište na Terazijama, gde je u dva mandata obavljao funkcije zamenika upravnika i upravnika teatra. Tokom njegovog vođstva, ovo pozorište (poznato po muzičko-scenskom repertoaru, mjuziklima i komedijama) prošlo je kroz važne programske i repertoarske faze.

Sam za sebe je često govorio da živi i stvara na relaciji Beograd–Piperi, `dakako, naizmenično i apokrifno`.

Pored kapitalne studije „Teatri okupirane prestonice 1941–1944”, dr Marković je bio izuzetno plodan pisac. Njegov opus se deli na tri oblasti:
1. Teatrološke studije i proza
Bavio se istraživanjem istorije teatra, ali i društveno-političkim sukobima na kulturnoj sceni. Njegova najpoznatija prozna i stručna dela uključuju:
• „Polemički pičkvajz Krleže i Zogovića” (2014) – sjajna studija o čuvenom „sukobu na književnoj levici” između Miroslava Krleže i Radovana Zogovića.
• „Visoka adresa Libero Markoni” (2006)
• „Cole od Seocah” (2011)
• „Otkrivanje tajnih protokola” (2016)
• „Portret dr Vukašina Markovića” – istorijsko-biografski rad o poznatom crnogorskom revolucionaru i lekaru.


2. Poezija
Marković je bio cenjen i kao pesnik, a njegove zbirke poezije objavljivale su renomirane izdavačke kuće šiarsm bivše Jugoslavije (poput cetinjskog Oboda, beogradske Prosvete i nikšićkog Unireksa):
• (1970)
• „Stolpnik” (1972)
• „Tuđe zlato” (1983)
• „Utočište” (1985)
• „Zvek” (1989)
• „Vražja mreža” (1994)
• „Da smo načisto” (2001)
• „Mak na konac” (2008)

Dr Vasilije Marković preminuo je u Beogradu početkom novembra 2021. godine u 80. godini života, ostavljajući iza sebe vrednu građu koja i danas služi kao stub proučavanja istorije srpskog i jugoslovenskog pozorišta.