Godina izdanja: 2006
Autor: Domaći
Oblast: Muzika
ISBN: Pol
Jezik: Srpski

Autor: Branislav Jatić
Izdavač: Kitchen&GoodWolf, Novi Sad
Godina: 2006
Obim: 292 + 239 str.

U prvom tomu se nalazi posveta autora.

U gornjem delu knjige se nalazi minimalna fleka, što je prikazano na fotografiji, no big deal. Ne utiče na tekst i fotografije.

Oba toma dolaze zajedno sa kutijom.

Knjiga „Šaljapin protiv Ajfelove kule 1-2“ predstavlja jedinstven i strastven istraživački rad našeg proslavljenog operskog pevača Branislava Jatića. Autor je proveo godine sakupljajući građu, a krajnji rezultat je kapitalno delo koje se ne bavi samo suvom istorijom muzike, već kroz dinamične priče oživljava zlatno doba operske scene i njene najveće protagoniste.

Knjiga spada u oblast muzike i umetnosti. Bavi se istorijom operske umetnosti i donosi bogat pregled zanimljivih priča, anegdota i istorijskih paralela iz sveta opere.

Delo se sastoji iz dva toma (ukupno oko 530 strana – prva knjiga ima 239, a druga 292 strane). Štampano je na ćirilici.

Izdanje je luksuznije izvedbe, u tvrdokoričenom povezu (tvrd povez), bogato je ilustrovano i dolazili u originalnoj zaštitnoj kutiji.

Knjiga sadrži detaljne biografije i analize karijera najvećih svetskih basova i drugih operskih zvezda. Fokus je na Šaljapinu, ali se pominju i mnogi drugi velikani koji su obeležili epohe. Autor, kao insajder koji odlično poznaje opersku scenu „iznutra“, donosi mnoštvo manje poznatih priča iz pozorišnih kuloara, sa proba, premijera, ali i detalje o sujetama, rivalstvima i velikim trijumfima umetnika.

Ono što knjigu čini posebno vrednom jeste njen vizuelni identitet. Strane su prebogate retkim arhivskim fotografijama, starim plakatima, skicama kostima, karikaturama iz tadašnje štampe i reprodukcijama istorijskih dokumenata, što čitaocu pruža potpuni vizuelni povratak u prošlost.

Iako je autor operski pevač, knjiga uopšte nije pisana strogim, suvoparnim stručnim jezikom. Pisana je pitko, beletristički i sa puno duha, pa je stoga podjednako privlačna:
• Pasioniranim ljubiteljima opere i klasične muzike.
• Ljudima koji vole istoriju kulture, jer verno oslikava duh Evrope i sveta na prelazu iz 19. u 20. vek.
• Svima koji uživaju u bogato opremljenim, monografskim izdanjima koja imaju umetničku težinu i lepotu.


Fjodor Ivanovič Šaljapin (rus. Фёдор Иванович Шаляпин; 1873–1938) bio je legendarni ruski operski pevač (bas) i jedan od najvećih umetnika u istoriji operske scene. On nije bio samo pevač vanserijskog glasa, već i genijalan glumac koji je iz korena promenio način na koji se opera izvodi, unoseći u nju duboki psihološki realizam.

Šaljapin je rođen u Kazanju u veoma siromašnoj seljačkoj porodici. U detinjstvu je trpeo nemaštinu, rano je počeo da radi teške fizičke poslove, a zanatlijski poslovi mu nisu išli od ruke. Njegov talenat otkriven je sasvim slučajno kada je počeo da peva u crkvenom horu. Bez ikakvog formalnog muzičkog obrazovanja, vođen isključivo čistim talentom i sluhom, uspeo je da se probije do lokalnih pozorišnih trupa, a ubrzo i do Carske opere u Sankt Peterburgu i Boljšoj teatra u Moskvi.

Pre Šaljapina, operski pevači su uglavnom stajali statično na sceni i fokusirali se isključivo na tehniku pevanja. Šaljapin je to promenio. On je smatrao da operska arija mora biti proživljena, a lik psihološki izvajan.

O Šaljapinu su kružile neverovatne priče koje svedoče o njegovom temperamentu i moći.

Umro je u Parizu 1938. godine, a njegove čuvene reči: „Samo su bogovi i slavuji slobodni da pevaju bez škole, nama ostalima je potreban rad“, najbolje opisuju njegov životni put od siromašnog dečaka do kralja operskih basova.



Branislav Jatić (1956–2024) bio je jedan od najznačajnijih srpskih operskih pevača novije generacije, dugogodišnji prvak Opere Srpskog narodnog pozorišta (SNP) u Novom Sadu i dramski bas raskošnog glasa i glumačkog dara.

Njegov život i karijera neraskidivo su vezani za Novi Sad, u kojem je rođen, izgradio karijeru i preminuo u martu 2024. godine.

Jatić je od malih nogu bukvalno odrastao u pozorištu. Njegov otac Stevan bio je organizator amaterskog dramskog života u Vojvodini, dok mu je majka Stana bila cenjena kostimografkinja u SNP-u.

Zanimljivo je da muzika nije bila njegov prvi izbor. Upisao je studije ruskog jezika i književnosti na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, gde je stigao do statusa apsolventa. Ruski jezik i kultura ostali su njegova velika ljubav celog života (što se vidi i kroz strast prema ruskom basu Šaljapinu), ali je studije prekinuo kada je odlučio da se potpuno posveti operskom pevanju. Pevačko obrazovanje usavršavao je kod velikih imena poput Biserke Cvejić, a završio je i prestižnu stažističku klasu na Konzervatorijumu „Čajkovski“ u Moskvi.

Jatić je postao solista novosadske Opere davne 1977. godine, a status prvaka dobio je 1989. godine. Više od dve decenije bio je apsolutni nosilac basovskog repertoara. Ostvario je preko 50 uloga u matičnom teatru i još dvadesetak u drugim operskim kućama širom bivše Jugoslavije i sveta. Izvanredno je tumačio i dramske i komične likove. Njegove najupečatljivije uloge bile su u operama Verdija (Trubadur, Nabuko), Donicetija (Viva la mamma), Šostakoviča (Katarina Izmajlova), kao i u ruskim i domaćim istorijskim operama. Gostovao je na scenama u Rusiji, Italiji, Mađarskoj i Rumuniji, a jednu sezonu (1990–1991) proveo je kao član Opere u Banskoj Bistrici u Slovačkoj.

Pored pevanja, Jatić je posedovao i izuzetne organizacione sposobnosti. U čak dva navrata obavljao je funkciju umetničkog direktora Opere SNP-a (krajem osamdesetih i sredinom devedesetih), a jedno vreme bio je i vršilac dužnosti upravnika celokupnog Srpskog narodnog pozorišta (2000–2001). Takođe se oprobao i kao režiser, obnovivši kultnu predstavu „Seviljski berberin“ 1991. godine.

Iako se zvanično penzionisao 2013. godine, teatar nikada nije napustio. Solistima je pomagao kao mentor, a s obzirom na svoje obrazovanje, bio je stalni jezički instruktor i stručnjak za ruski izgovor u operama ruskih kompozitora koje su se postavljale na scenu.

Za svoj doprinos kulturi dobio je brojne prestižne nagrade, među kojima se izdvajaju Oktobarska nagrada grada Novog Sada (1997) i najviše pozorišno priznanje kući u kojoj je proveo vek – Zlatna medalja „Jovan Đorđević“ (1998).

Pored kapitalnog dvotomnog dela „Šaljapin protiv Ajfelove kule“ (2006), Jatić je radio i kao prevodilac, ostavljajući dragocen publicistički i dokumentarni trag o istoriji muzike na našim prostorima. Kolege i kritika pamte ga kao „bas kakav se retko rađa“ i čoveka čiji je autoritet držao visoke standarde domaće operske scene.