Godina izdanja: 2021
ISBN: 978-86-85597-70-1
Oblast: Istorija umetnosti
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Art Pres 2021 276 strana

očuvanost 5-

zpk

U knjizi „Umetnost i arhitektura“ Hal Foster analizira sve tesniju vezu između savremene umetnosti i arhitekture, posebno od kraja 20. veka. Njegova osnovna teza je da su se granice između umetnosti, arhitekture, dizajna i komercijalne kulture značajno zamaglile. Arhitektura više nije samo stvaranje funkcionalnog prostora, a umetnost sve češće učestvuje u oblikovanju javnih i komercijalnih prostora, institucija i urbanog identiteta.

Foster posebno razmatra pojavu „zvezdanih arhitekata“ i njihovu ulogu u savremenoj kulturnoj ekonomiji. Arhitekte poput Rema Kolhasa, Frenka Gerija, Zaha Hadid i Danijela Libeskinda postaju međunarodne kulturne ličnosti, dok njihove građevine funkcionišu istovremeno kao arhitektonska dela, spektakli, simboli gradova i sredstva ekonomskog brendiranja.

Jedna od važnih tema knjige jeste odnos između modernizma i savremenosti. Foster se vraća modernističkoj arhitekturi i njenim obećanjima o društvenoj transformaciji, ali pokazuje kako je savremena arhitektura često preuzela njen jezik forme, tehnologije i inovacije, odvajajući ih od prvobitnih društvenih i političkih ciljeva.

Posebnu pažnju posvećuje Franku Geriju i njegovim spektakularnim, skulpturalnim građevinama. Geri predstavlja važan primer prelaska od arhitekture kao discipline ka arhitekturi kao vizuelnom događaju i kulturnom brendu. Foster istovremeno analizira Remа Kolhasa, čiji pristup više naglašava urbanu kompleksnost, program, kapital i promene savremenog grada.

Foster se bavi i umetnicima kao što su Donald Džad, Ričard Serra, Dženi Holcer i Metju Barnet, ispitujući načine na koje njihov rad ulazi u prostor arhitekture, grada i javnosti. Kod minimalizma naročito razmatra problem odnosa između umetničkog objekta, tela posmatrača i prostora.

Važan deo knjige predstavlja kritika spektakularizacije kulture. Muzeji i kulturne institucije sve češće postaju arhitektonske atrakcije same po sebi. Zgrada muzeja može privući publiku gotovo nezavisno od svoje zbirke ili izložbenog programa. Tako arhitektura postaje deo ekonomije turizma, potrošnje i gradskog marketinga.

Foster, međutim, ne tvrdi jednostavno da je povezivanje umetnosti i arhitekture negativno. Njegova analiza je ambivalentna: iste tehnološke i formalne mogućnosti mogu proizvesti inovativne prostore, ali i spektakularne objekte koji služe komercijalizaciji kulture. Zato je ključno pitanje kakvu društvenu funkciju imaju savremena umetnost i arhitektura i kome služe.

U završnom smislu, knjiga predstavlja kritičku istoriju prelaska od modernističkog projekta ka savremenom „art-architecture complex“, u kojem se umetnost, arhitektura, mediji, tehnologija, kapital i kulturna industrija međusobno povezuju.

Ključne ideje

Umetnost i arhitektura sve više funkcionišu kao povezane discipline.

Granice između umetnosti, arhitekture, dizajna i komercijalne kulture postaju nejasne.

Arhitekta postaje kulturna zvezda i brend, a zgrada medijski događaj.

Savremena arhitektura često koristi nasleđe modernizma, ali ga odvaja od njegovih društvenih ideala.

Muzej postaje ne samo prostor umetnosti već i arhitektonski spektakl i instrument urbanog marketinga.

Tehnologija omogućava nove oblike i konstrukcije, ali istovremeno doprinosi spektakularizaciji arhitekture.

Umetnost sve više ulazi u javni, urbani i arhitektonski prostor.

Odnos između forme, prostora i tela posmatrača ostaje centralan za razumevanje savremene umetnosti.

Kultura je povezana sa kapitalom, turizmom, potrošnjom i brendiranjem gradova.

Foster istražuje napetost između autonomije umetnosti i njene integracije u kulturnu industriju.

Ključno pitanje nije samo šta umetnost i arhitektura proizvode, već kakve društvene odnose i načine korišćenja prostora proizvode.

Ključne reči

umetnost; arhitektura; savremena umetnost; modernizam; postmodernizam; kulturna industrija; spektakl; arhitektonski spektakl; zvezdani arhitekta; muzej; urbani prostor; javni prostor; dizajn; tehnologija; kapital; komodifikacija; brendiranje grada; globalizacija; minimalizam; skulptura; prostor; telo; percepcija; umetnički objekat; kulturna ekonomija; mediji; urbanizam; kulturne institucije; Guggenhajm; Frenk Geri; Rem Kolhas; Zaha Hadid; Danijel Libeskind; Donald Džad; Ričard Serra; Dženi Holcer.