Godina izdanja: 1988
ISBN: 86-07-00359-3 ; 86-07-00360-7
Autor: Domaći
Oblast: Istorija umetnosti
Jezik: Srpski

Prosveta ; Priština : Jedinstvo 1988 700 strana : ilustrovano

odlična očuvanost

zpk

Knjige „Gračanica: istorija i arhitektura“ Slobodana Ćurčića i „Gračanica: slikarstvo“ Branislava Todića predstavljaju komplementarne studije posvećene manastiru Gračanici, jednom od najznačajnijih spomenika srpske srednjovekovne umetnosti. Ćurčićeva studija usmerena je prvenstveno na istorijski razvoj, arhitekturu i prostornu organizaciju manastira, dok Todić detaljno razmatra zidno slikarstvo, njegov ikonografski program, stil i istorijski kontekst.

U knjizi „Gračanica: istorija i arhitektura“ Gračanica se posmatra u okviru političkih, crkvenih i kulturnih prilika srednjovekovne Srbije. Posebna pažnja posvećena je vremenu kralja Milutina, ktitorstvu, nastanku crkve i razvoju manastirskog kompleksa. Analiza arhitekture ukazuje na složenu organizaciju prostora, sklad odnosa između glavnog hrama i pratećih struktura, kao i na karakteristike srpsko-vizantijske arhitekture. Gračanica se tumači kao spoj liturgijske funkcije, konstruktivnog promišljanja i reprezentativne umetničke zamisli.

Knjiga „Gračanica: slikarstvo“ Branislava Todića usredsređena je na freske u crkvi. Autor analizira njihov ikonografski raspored, sadržaj i stil, kao i način na koji je slikarski program povezan sa arhitekturom i liturgijskom funkcijom prostora. Gračaničko slikarstvo prikazuje razvijen i pažljivo osmišljen teološki program, karakterističan za umetnost početka XIV veka. Posebno se ističu narativnost scena, izražajnost likova, kolorit, kompozicija i povezanost različitih ciklusa.

Zajedno, ove dve knjige omogućavaju celovitije razumevanje Gračanice: Ćurčićev pristup objašnjava istoriju i arhitektonski okvir spomenika, dok Todićev pristup omogućava razumevanje njegovog slikarskog i ikonografskog sadržaja. Gračanica se tako sagledava kao jedinstveno ostvarenje u kojem su arhitektura, slikarstvo, liturgija i istorijski kontekst međusobno nerazdvojno povezani.

Ključne reči

Gračanica
manastir Gračanica
srpska srednjovekovna umetnost
srednjovekovna arhitektura
srpsko-vizantijska arhitektura
kralj Milutin
ktitorstvo
srednjovekovna Srbija
manastirski kompleks
crkvena arhitektura
zidno slikarstvo
freske
ikonografija
ikonografski program
vizantijska umetnost
paleološka umetnost
liturgija
srednjovekovno slikarstvo
kulturno nasleđe
istorija umetnosti