Godina izdanja: 1989
ISBN: 86-399-0037-X
Jezik: Hrvatski
Oblast: Pozorište
Autor: Strani

Grafički zavod Hrvatske 1989 540 strana

odlična očuvanost

Povijest političkog kazališta je istorijsko-teorijska studija o razvoju političkog pozorišta i njegovoj ulozi u društvenim i političkim sukobima. Melhinger pozorište ne posmatra samo kao umetničku formu, već i kao javni prostor u kojem se mogu izražavati političke ideje, kritika vlasti i društveni konflikti.

Autor prati razvoj političkog teatra kroz različite epohe i evropske pozorišne tradicije. Polazi od pitanja kako pozorište postaje političko: da li kroz temu drame, otvorenu propagandu, kritiku društva, način izvođenja ili kroz odnos prema publici. Time političko pozorište nije ograničeno samo na predstave koje direktno govore o politici, već obuhvata dela koja preispituju moć, društveni poredak, nepravdu i položaj pojedinca.

Jedan od važnih istorijskih korena političkog teatra nalazi se u antičkom grčkom pozorištu. Grčka tragedija i komedija već su bile povezane sa javnim životom polisa. Posebno je značajna politička komedija, koja je omogućavala javno ismevanje političara, institucija i društvenih pojava.

U kasnijim periodima politička funkcija pozorišta menja se u zavisnosti od društvenog sistema. Tokom srednjeg veka pozorišne forme su često povezane sa religijom, dok se u renesansi i kasnijim epohama ponovo razvija sekularni teatar i jača njegov odnos prema društvu i politici.

Poseban značaj imaju prosvetiteljstvo i Francuska revolucija, kada pozorište postaje jedno od sredstava političke mobilizacije i oblikovanja javnog mnjenja. U 19. veku razvoj građanskog društva, industrijalizacije i radničkog pokreta dodatno proširuje političke teme pozorišta.

Melhinger posebnu pažnju posvećuje modernom političkom teatru 20. veka. U tom kontekstu naročito je važan Bertolt Breht i njegov epski teatar. Breht je pokušavao da prekine pasivnu identifikaciju publike sa likovima i da je podstakne na kritičko razmišljanje o društvenim odnosima. Političko pozorište tako postaje sredstvo društvene analize i političkog obrazovanja.

Važna tema je i odnos pozorišta prema revoluciji, fašizmu i komunizmu. Pozorište može služiti kao sredstvo propagande i državne ideologije, ali istovremeno može biti i prostor otpora, kritike i političkog protesta. Zbog toga Melchinger razmatra dvostruku prirodu političkog teatra: ono može podržavati postojeći poredak, ali ga može i dovoditi u pitanje.

Autor razmatra i odnos između umetnosti i propagande. Politička poruka ne mora automatski da proizvede umetnički uspešnu predstavu. Problem političkog teatra jeste kako spojiti estetsku vrednost sa političkom funkcijom, a da pozorište ne postane samo sredstvo agitacije.

Posebno je značajna uloga publike. Političko pozorište pokušava da promeni način na koji gledalac posmatra društvenu stvarnost. Umesto emocionalnog bekstva od stvarnosti, ono želi da izazove pitanja, sumnju, kritičko mišljenje i eventualno društveno delovanje.

U celini, knjiga prikazuje političko pozorište kao istorijski promenljivu formu društvene komunikacije. Njegova funkcija zavisi od političkog sistema, društvenih sukoba, ideologija i odnosa između umetnika i publike.

Ključne reči

politički teatar
političko pozorište
istorija pozorišta
teorija pozorišta
drama
dramaturgija
gluma
režija
predstava
pozorišna umetnost
politika
politička umetnost
društvena kritika
politička kritika
društveni sukob
društveni poredak
vlast
moć
ideologija
propaganda
politička propaganda
politički protest
otpor
revolucija
javnost
javni prostor
publika
gledalac
politička mobilizacija
društvena promena
političko obrazovanje
kritičko mišljenje
antičko pozorište
antička Grčka
grčka tragedija
grčka komedija
Aristofan
srednjovekovno pozorište
renesansno pozorište
prosvetiteljstvo
Francuska revolucija
građansko društvo
20. vek
radnički pokret
socijalizam
marksizam
komunizam
fašizam
nacizam
Bertolt Breht
epski teatar
otuđenje
politička drama
angažovano pozorište
dokumentarni teatar
agitprop
pozorište i društvo
umetnost i politika
umetnost i ideologija
cenzura
sloboda umetničkog izražavanja
pozorište otpora
javno mnjenje
društvena odgovornost umetnosti

Povijest političkog kazališta Zigfrida Melhingera predstavlja istorijski pregled razvoja političkog pozorišta i njegovog odnosa prema društvu i vlasti. Autor prati političku funkciju teatra od antičke Grčke do modernog doba, analizirajući načine na koje pozorište može da kritikuje društveni poredak, oblikuje javno mnjenje, prenosi ideologiju ili podstiče politički otpor. Posebno mesto zauzimaju moderno političko pozorište i Bertolt Breht, kao i problemi propagande, revolucije, fašizma, komunizma, cenzure i odnosa umetnosti prema politici. Osnovna tema knjige je pozorište kao sredstvo društvene kritike, političke komunikacije i mogućeg društvenog delovanja.