Godina izdanja: 2007
ISBN: 978-86-7102-268-2
Oblast: Film
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Clio 2007 192 strane : ilustrovano

odlična očuvanost

Audiovizija je teorijska knjiga francuskog autora Mišela Šiona posvećena odnosu zvuka i slike u filmu. Prvi put je objavljena 1990. godine. Šion polazi od ideje da gledalac film ne doživljava samo gledanjem slike i odvojenim slušanjem zvuka, već kroz njihovu istovremenu i međusobno povezanu percepciju.

Centralni pojam knjige je „audiovizija“ (audio-vision) – način na koji zvuk menja ono što vidimo, dok slika istovremeno menja način na koji čujemo zvuk. Zbog toga filmski zvuk nije samo prateća ilustracija slike. On može da usmerava pažnju, stvara očekivanja, pojačava emocije, određuje ritam i daje slici značenja koja sama po sebi možda ne bi imala.

Jedan od najvažnijih Šionovih pojmova jeste akuzmatički zvuk – zvuk čiji izvor nije prikazan na ekranu. Takav zvuk može da stvori misteriju, napetost ili osećaj prisustva nečega što gledalac ne može da vidi. Kada se izvor zvuka naknadno prikaže, dolazi do promene njegovog značenja i funkcije.

Šion detaljno razmatra i filmski govor i glas. Glas može biti vezan za telo lika, ali može biti i izdvojen iz slike, kao u naraciji ili komentaru „van kadra“. Posebnu pažnju posvećuje govoru koji nosi informaciju, emociju ili karakterizaciju lika, kao i načinu na koji se glas i lice međusobno dopunjuju.

Važan koncept je sinhronizam i ono što Šion naziva „magnetizmom“ slike i zvuka. Kada se određeni zvuk i pokret na ekranu pojave istovremeno, gledalac ih spontano povezuje, čak i kada između njih ne postoji stvarna uzročna veza. Na taj način film stvara utisak jedinstvenog događaja sastavljenog od slike i zvuka.

Autor analizira i filmsku muziku, ambijentalni zvuk, buku, tišinu i zvučne efekte. Zvuk može da sugeriše prostor koji nije prikazan, da proširi filmski svet izvan granica kadra ili da proizvede osećaj dubine i prostornosti.

Posebno je značajna analiza tišine. Tišina u filmu nije jednostavno odsustvo zvuka. Ona može biti konstruisana kao zvučni efekat i može imati snažnu dramaturšku funkciju. Ponekad upravo odsustvo očekivanog zvuka stvara napetost ili skreće pažnju na određeni trenutak.

Šion takođe pokazuje da zvuk može da utiče na vreme i ritam filma. Brzina govora, ponavljanje zvukova, muzika, buka ili prekidi zvuka mogu menjati način na koji gledalac doživljava trajanje neke scene.

U konačnom smislu, knjiga pokazuje da film nije samo vizuelna umetnost. Zvuk aktivno učestvuje u stvaranju filmskog prostora, vremena, emocija i značenja. Razumevanje filma zato zahteva analizu slike i zvuka kao jedinstvenog, međusobno povezanog sistema.

Ključne reči

audiovizija
film
filmska teorija
filmski zvuk
filmska slika
zvuk i slika
percepcija
audiovizuelna percepcija
filmska percepcija
sinhronizam
akuzmatički zvuk
akuzmatika
zvučni izvor
zvuk van kadra
glas
ljudski glas
govor
naracija
voice-over
zvučni efekti
ambijentalni zvuk
buka
tišina
filmska muzika
zvučna atmosfera
zvučni prostor
filmski prostor
filmsko vreme
ritam
montaža
kadar
scena
dramaturgija
emocija
značenje
pažnja
slušanje
gledanje
vizuelno
auditivno
zvučna perspektiva
prostornost
zvučna dubina
zvučna slika
filmski narativ
zvučna naracija
zvuk izvan ekrana
sinhronizacija
dijalog
muzika u filmu
zvučni dizajn
filmska estetika
semiotika filma
teorija filma

Audiovizija Mišela Šiona je značajno delo filmske teorije koje proučava odnos zvuka i slike i način na koji zajedno oblikuju gledaočevo iskustvo filma. Šion pokazuje da zvuk nije samo dodatak vizuelnoj komponenti, već aktivno utiče na značenje, emociju, ritam, prostor i vreme. Analizira glas, muziku, buku, tišinu, zvučne efekte, sinhronizam i akuzmatički zvuk. Osnovna ideja knjige jeste da film treba posmatrati kao audiovizuelnu umetnost u kojoj se ono što čujemo i ono što vidimo neprestano međusobno određuju.