Godina izdanja: 2002
ISBN: 86-8382-906-5
Autor: Domaći
Oblast: Istorija umetnosti
Jezik: Srpski

Rača : Centar za mitološke studije Srbije 2002 214 strana : ilustrovano

odlična očuvanost

zpk

Knjiga Živojina Andrejića predstavlja sveobuhvatnu studiju o istoriji, arhitekturi, freskoslikarstvu i ktitorima manastira Veluće kod Trstenika. Autor analizira istorijske izvore, natpise, ikonografiju i arhitektonske osobenosti manastira kako bi rasvetlio njegovo poreklo i značaj u srpskoj srednjovekovnoj istoriji.

Jedna od osnovnih teza knjige jeste da su ktitori manastira bili despot Dejan i njegova supruga Teodora, koji su crkvu podigli pre 1368. godine kao porodičnu zadužbinu i grobnu crkvu. Time autor iznosi drugačije tumačenje od ranije prihvaćenog mišljenja da je manastir nastao u vreme kneza Lazara ili da ga je podigla vlastela iz njegovog okruženja.

Posebno mesto u knjizi zauzima analiza živopisa. Andrejić smatra da je oslikavanje trajalo od 1368. do 1371. godine i da su na njemu radile dve slikarske radionice – jedna iskusnija, koja je započela radove, i druga, skromnijeg umetničkog kvaliteta, koja ih je dovršila. Freske predstavljaju značajan izvor za proučavanje srpske umetnosti i razvoja moravske i poznovizantijske tradicije.

Autor detaljno obrađuje i arhitekturu manastira, ukazujući na spoj vizantijskih i srpskih graditeljskih elemenata i mesto Veluća u razvoju srednjovekovne sakralne arhitekture. Posebnu pažnju posvećuje istorijskim ličnostima povezanim sa porodicom Dejanovića i njihovom političkom ulogom u vreme raspada Srpskog carstva.

Zaključak knjige naglašava da je manastir Veluće značajan spomenik srpske kulturne i duhovne baštine. Andrejićeva istraživanja doprinose novom sagledavanju istorije manastira, njegovih ktitora i umetničke vrednosti, uz podsticaj za dalja naučna istraživanja.

Ključni pojmovi

Manastir Veluće
despot Dejan
Teodora
ktitori
srednjovekovna Srbija
moravska škola
sakralna arhitektura
freske
živopis
ikonografija
vizantijska umetnost
porodična zadužbina
grobna crkva
Dejanovići
Trstenik
kulturna baština
konzervacija
istorijski izvori
srednjovekovno slikarstvo