Godina izdanja: 2004
ISBN: 86-379-0868-3
Autor: Domaći
Oblast: Istorija umetnosti
Jezik: Srpski

Srpska književna zadruga 2004 XIV + 334 strane : ilustrovano

odlična očuvanost

Knjiga „Studije o srpskoj umetnosti XVIII veka“ Dinka Davidova predstavlja zbirku jedanaest naučnih studija posvećenih srpskoj likovnoj umetnosti u XVIII veku. Objavljena je 2004. godine u izdanju Srpske književne zadruge i podeljena je u dva tematska dela: prvi se bavi srpskom bakroreznom grafikom, a drugi slikarstvom i umetnošću slovenskog pravoslavnog baroka.

Davidov pokazuje da XVIII vek predstavlja period velikih kulturnih promena među Srbima u okviru Karlovačke mitropolije i Habzburške monarhije. U tom vremenu srpska umetnost prihvata zapadnoevropske barokne uticaje, ali zadržava pravoslavnu tradiciju. Poseban značaj imaju rusko-ukrajinski umetnički uticaji koji preko Kijeva oblikuju ikonopis, crkveno slikarstvo i grafiku.

Autor analizira razvoj bakroreza, heraldike, ikonostasa, portreta i veduta gradova, pokazujući da umetnost nije bila samo estetska pojava već i sredstvo očuvanja nacionalnog i verskog identiteta Srba u XVIII veku.

Strukturalni pregled

1. Srpska grafika XVIII veka

Glavne teme:

razvoj bakroreza
grafika kao sredstvo širenja kulture
religiozne grafike
istorijske grafike
heraldika
Važno

Bakrorez postaje jedan od najvažnijih načina prenošenja verskih, kulturnih i političkih ideja.

2. Grb Srbije

Teme:

razvoj srpske heraldike
simboli državnosti
politički značaj grba
istorijski izvori
Zapamtiti

Grb nije samo dekoracija već simbol nacionalnog identiteta.

3. Hilandar na bakrorezima

Obrađuje:

prikaze manastira Hilandara
značaj Svete Gore
grafičke predstave srpskih svetinja

Važnost:

očuvanje kulturne memorije
širenje ugleda Hilandara među Srbima

4. Kult kneza Lazara

Teme:

ikonografija kneza Lazara
razvoj njegovog kulta
istorijska i religijska simbolika

Zapamtiti:
Lik kneza Lazara postaje jedan od najvažnijih nacionalnih simbola.

5. Zaharije Orfelin

Najvažnije:

bakrorezac
grafičar
pisac
prosvetitelj

Njegov rad predstavlja vrhunac srpske grafike XVIII veka.

6. Rusko-ukrajinski uticaji

Obuhvata:

Kijevska duhovna akademija
ruski ikonopisci
školovanje srpskih umetnika
prenošenje baroka među Srbima

Važno:
Srpsko slikarstvo dobija nove barokne osobine, ali ostaje u okvirima pravoslavne tradicije.

7. Slovenski pravoslavni barok

Karakteristike:

bogata ornamentika
pokret
dramatika
svetlost
raskoš

Spoj:

pravoslavna ikonografija
zapadni barok
8. Ikonostasi XVIII veka

Teme:

razvoj ikonostasa
monumentalne kompozicije
nova organizacija prostora u crkvi
9. Ikone

Autor proučava:

stil
ikonografiju
tehnike slikanja
simboliku boja

10. Vedute i planovi gradova

Posebno:

Temišvar
prikazi gradova
urbanizam XVIII veka

Značaj:
Grafike predstavljaju dragocene istorijske izvore.

11. Umetnost i nacionalni identitet

Glavna ideja:
Likovna umetnost doprinosi očuvanju srpske kulture, vere i istorijskog pamćenja u vreme života Srba u Habzburškoj monarhiji.

Najvažniji pojmovi za pamćenje

Istorijski pojmovi
Karlovačka mitropolija
Habzburška monarhija
Velika seoba Srba
prosvetiteljstvo
barok
Umetnički pojmovi
bakrorez
grafika
ikonopis
ikonostas
freska
heraldika
veduta
ornament
ikonografija
kompozicija
Najvažnije ličnosti
Dinko Davidov
Zaharije Orfelin
Hristofor Žefarović
Jovan Popović
Arsenije IV Jovanović Šakabenta
knez Lazar
Najvažniji spomenici
Manastir Hilandar
Nikolajevska crkva u Starom Slankamenu
ikonostas u Aleksandrovu
srpske pravoslavne crkve Karlovačke mitropolije

Ključne karakteristike srpske umetnosti XVIII veka
prihvatanje baroka
očuvanje pravoslavne tradicije
snažan rusko-ukrajinski uticaj
razvoj bakrorezne grafike
bogata ikonografija
razvoj monumentalnih ikonostasa
jačanje nacionalne svesti kroz umetnost