Godina izdanja: Ostalo
ISBN: 978-86-7179-055-0
Autor: Domaći
Oblast: Istorija umetnosti
Jezik: Srpski

Predstave na nadgrobnim spomenicima rimske provincije Gornje Mezije

Balkanološki institut SANU, 2007 173 strane

odlična očuvanost

Osnovni cilj knjige jeste da pokaže kako su stanovnici Gornje Mezije koristili motive iz grčke i rimske mitologije na nadgrobnim spomenicima da bi izrazili ideje o ljubavi, braku, smrti, besmrtnosti duše i zagrobnom životu. Autorka dokazuje da ovi prikazi nisu bili puka dekoracija, već nosioci simboličkih i religijskih značenja.

Posebna pažnja posvećena je motivima koji prikazuju ljubav između božanstava i smrtnika, otmice, venčanja i ponovnog sjedinjenja nakon smrti. Kroz ikonografsku analizu autorka pokazuje kako su lokalne zajednice prihvatale i prilagođavale obrasce rimske umetnosti, stvarajući specifične provincijske varijante poznatih mitoloških scena.

Strukturalni pregled

1. Uvod

Predmet istraživanja i metodologija.
Pregled dosadašnjih proučavanja rimske funerarne umetnosti.
Definisanje pojmova mita, ljubavi i funerarne ikonografije.

2. Gornja Mezija kao kulturni prostor

Istorijski razvoj provincije.
Proces romanizacije.
Umetnički i religijski uticaji iz drugih delova Rimskog carstva.

3. Mitološke predstave na nadgrobnim spomenicima

Analiza najčešćih mitoloških motiva.
Poreklo i širenje ikonografskih obrazaca.
Veza između mita i pogrebne simbolike.

4. Ljubavni mitovi kao funerarna simbolika

Najvažnije poglavlje knjige.

Obrađuju se motivi:

Eros i Psiha;
Persefona i njena otmica;
Had;
motivi braka, vernosti i ponovnog susreta nakon smrti.

Autorka pokazuje da su ovi mitovi korišćeni kao metafore prelaska iz života u smrt i nade u nastavak postojanja.

5. Ikonografska analiza pojedinačnih spomenika

Detaljan pregled sačuvanih stela, sarkofaga i reljefa.
Analiza kompozicije, atributa i simbolike.
Upoređivanje sa primerima iz drugih provincija Rimskog carstva.

6. Radionice i umetnički uticaji

Lokalna proizvodnja spomenika.
Prenošenje uzora iz Italije i istočnih provincija.
Odnos između lokalne tradicije i rimske umetnosti.

7. Katalog spomenika

Sistematski prikaz svih analiziranih nalaza.
Opisi, fotografije, nalazišta i bibliografija.
Tipološka klasifikacija spomenika.

Ključne teze knjige

Mitološke scene na nadgrobnim spomenicima imaju prvenstveno simboličku i religijsku funkciju, a ne samo dekorativnu.
Ljubavni mitovi predstavljaju metaforu smrti, rastanka i nade u zagrobni život.
Stanovništvo Gornje Mezije bilo je duboko uključeno u kulturne tokove Rimskog carstva i poznavalo je složene mitološke narative.
Funerarna umetnost Gornje Mezije pokazuje visok stepen romanizacije, ali i očuvanje lokalnih karakteristika.

Zaključak

Knjiga predstavlja jedno od najvažnijih dela za proučavanje rimske umetnosti i religije na prostoru današnje Srbije. Njena centralna ideja jeste da se kroz motive ljubavi i mitoloških priča na nadgrobnim spomenicima može razumeti kako su stanovnici Gornje Mezije doživljavali smrt, porodicu, brak i nadu u zagrobni život.