ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1968
Autor: Domaći
Jezik: Srpski
Oblast: Teorija umetnosti

Prilog zasnivanju jedne opšte nauke o oblicima

Prosveta 1968 409 strana : ilustrovano ; tvrd povez sa omotom, zaštićeno providnm plastičnom omotačem

odlična očuvanost

Vreme umetnosti: prilog zasnivanju jedne opšte nauke o oblicima predstavlja jedno od najznačajnijih teorijskih dela Dragutina Gostuškog iz oblasti estetike, teorije umetnosti i filozofije kulture. U ovoj knjizi autor pokušava da razvije opštu nauku o umetničkim oblicima i zakonitostima njihovog razvoja kroz vreme.

Rezime dela

Gostuški polazi od ideje da umetnost nije skup izolovanih pojava, već sistem oblika koji se razvijaju po određenim pravilnostima. On istražuje kako se umetnički stilovi, forme i estetski principi menjaju kroz istoriju i kako su povezani sa širim kulturnim i civilizacijskim procesima.

Centralni pojam knjige jeste „vreme umetnosti“ — ideja da svaka epoha poseduje sopstveni ritam, način oblikovanja i osećaj za formu. Umetnička dela nastaju unutar istorijskog vremena koje određuje njihove mogućnosti izraza.

Autor pokušava da prevaziđe uske granice pojedinačnih disciplina (muzikologije, istorije umetnosti, književnosti) i da pronađe zajedničke principe svih umetnosti. Zato govori o „opštoj nauci o oblicima“, koja bi proučavala:

strukturu umetničkih formi,
zakonitosti stilskih promena,
odnos između umetnosti i društva,
ritam kulturnog razvoja,
trajanje i smenjivanje estetskih epoha.

Gostuški posebno naglašava da umetnički razvoj nije linearan niti jednostavno progresivan. Stilovi se smenjuju kroz cikluse, kontraste i povratke starim obrascima. Umetnost jedne epohe često nastaje kao reakcija na prethodnu.

Glavne ideje knjige

Umetnost ima sopstvenu istorijsku dinamiku.
Različite umetnosti dele zajedničke formalne principe.
Stilovi i epohe mogu se proučavati kao sistemi oblika.
Vreme nije samo istorijski okvir umetnosti već njen aktivni činilac.
Kulturne promene utiču na način oblikovanja umetničkog izraza.

Strukturalni prikaz

Pojam vremena u umetnosti
Analiza odnosa istorijskog vremena i umetničke forme.
Oblik kao osnov umetnosti
Razmatranje forme kao ključnog elementa svih umetnosti.
Razvoj stilova i epoha
Proučavanje promena umetničkih sistema kroz istoriju.
Zajednički principi umetnosti
Povezivanje muzike, književnosti, arhitekture i likovne umetnosti.
Mogućnost opšte nauke o umetnosti
Teorijski pokušaj stvaranja univerzalne metodologije za proučavanje umetničkih oblika.
Značaj dela

Knjiga je značajna jer predstavlja originalan pokušaj stvaranja interdisciplinarne teorije umetnosti u jugoslovenskoj i evropskoj estetici XX veka. Gostuški povezuje:

estetiku,
filozofiju istorije,
muzikologiju,
teoriju kulture,
morfologiju umetnosti.

Njegov pristup često se poredi sa velikim evropskim teorijama kulture i stilova koje su razvijali filozofi i istoričari umetnosti XX veka. Delo je ostalo važno za proučavanje istorije estetike i teorije umetničkih formi.