Godina izdanja: 2006
ISBN: 86-901761-2-8
Oblast: Arhitektura
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

ZORAN PETROVIĆ
BRANISLAV MILENKOVIĆ

ZAPISI SA KOSOVA I METOHIJE

Priredio - Goran M. Babić

Izdavač - Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture, Leposavić

Godina - 2006

140 strana

18 cm

ISBN - 86-901761-2-8

Povez - Spiralno koričeno

Stanje - Kao na slici, ima ex libris prethodnog vlasnika, tekst bez podvlačenja


`Raznovrsna i obimna kulturna baština Kosova i Metohije od davnina je bila predmet interesovanja brojnih istraživača, pre svega naučnih i kulturnih delatnika. Među njima zapaženu ulogu imaju arhitekte, posebno stručnjaci opredeljeni za proučavanje graditeljskog nasleđa.

Arhitekte angažovane u službi zaštite spomenika kulture uglavnom su poznate po erudiciji, koja osim stručnog arhitektonskog i građevinskog obrazovanja, obuhvata niz naučnih, tehničkih i umetničkih oblasti neophodnih za kvalitetno obavljanje posla.

Arhitekte Zoran B. Petrović (1925 - 2000) i Branislav Milenković (1926) ugledni su predstavnici beogradske škole arhitekture u kojoj su sticali svoja prva saznanja iz oblasti zaštite i revitalizacije spomeničkog nasleđa od utemeljivača savremene zaštite kod nas, akademika Aleksandra Deroka, Branislava Kojića i Đurđa Boškovića.

Poput svojih nastavnika i uzora ugled su stekli kao uvaženi profesori Univerziteta, afirmisani naučni i kulturni delatnici, cenjeni stručnjaci i likovni umetnici i nadasve istrajni terenski istraživači.

Njihovo delanje u ovim oblastima ne predstavlja izdvojene aktivnosti, već se njihov rad, samostalan ili kolektivni, preklapa i nadopunjuje u organsku celinu, koja po kvalitetu i obimu, deluje kao delo više ljudi. O tome svedoče brojni stručni, naučni i likovni radovi, kao i knjige „Tragajući za arhitekturom ` Zorana Petrovića i „Arhitektonska analiza I` i „Arhitektonska analiza II - Kompendium“ Branislava Milenkovića. Iako je ceo svoj radni vek proveo na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu i Prištini, gde je držao nastavu na predmetu Enterijer i bio aktivan na poslediplomskim studijama iz zaštite, revitalizacije i proučavanja graditeljskog nasleđa, Zoran B. Petrović ostaće upamćen, pre svega, kao izvrstan crtač, ilustrator brojnih knjiga i časopisa kao i autor većeg broja samostalnih i kolektivnih izložbi. Nekoliko desetina terenskih sveski i albuma crteža koje je ostavio za sobom predstavljaju građu od neprocenjive vrednosti za našu, i ne samo našu, kulturu. Naime, Zoran je na svojim studijskim putovanjima ovekovečio brojne motive arhitektonske, urbanističke, etnog rafske i druge sadržine iz nekadašnje Jugoslavije, Evrope sveta.

I sam izvrstan crtač i slikar, dr Branislav Milenković je težište svog delanja usmerio ka teorijskim istraživanjima vezanim za arhitekturu i srodne naučne discipline koje se bave prostorom i odnosima u njemu. Generacije studenata pamte ga kao prvog profesora koji ih je uveo u svet arhitekture, a pojedini od njih i kao jednog od osnivača i dugogodišnjeg rukovodioca poslediplomskih studija - kurs Stanovanje. Bio je mentor ili član komisije većem broju kandidata (preko 100) na odbranama specijalističkih, magistarskih i doktorskih radova. Autor je većeg broja udžbenika i monografija među kojima posebno mesto zauzima njegova publikovana doktorska disertacija „Studija programskih načela arhitekture i njen odnos prema drugim poljima u nauci o prostoru“.

Njihov rad na zaštiti kulturne baštine, posebno graditeljskog nasleđa, ima više oblika delanja, od izrade projekata zaštite i revitalizacije pojedinačnih objekata i kompleksa sa njihovom okolinom, preko obrazovanja stručnih delatnika i rada u komisijama za očuvanje kulturnog nasleđa, do teorijskih istraživanja uticaja tradicije na savremene tokove u arhitekturi i urbanizmu, izrade projekata pod uticajem tradicije, te promovisanja arhetipova i drugih trajnih vrednosti koje su prisutne u graditeljskom nasleđu. Posebno je značajan njihov rad na istraživanju narodnog neimarstva i drugih pojavnih oblika arhitekture i urbanizma koji su delo neimenovanih narodnih graditelja, a koje svrstavamo u spontano nastalo tradicionalno graditeljsko nasleđe.

Zajednička nit koja povezuje Zorana Petrovića i Branislava Milenkovića su dugotrajna (višegodišnja) zajednička terenska istraživanja koja su započela 1954. godine na Kosovu i Metohiji pod okriljem Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture. Rukovodilac ovog naučnoistraživačkog projekta bio je profesor Branislav Kojić koji je zajedno sa profesorom Aleksandrom Derokom pionir u oblasti sistematskog istraživanja tradicionalne (narodne) arhitekture u selima i gradskim naseljima izvan utvrda.

Za našu nauku i kulturu izuzetno značajna oblast istraživanja profesora Kojića bila su stara gradska naselja odnosno istorijski gradovi, varoši i varošice sa izraženim identitetom koju čine jedinstvena arhitektura i urbanizam.

Među njima posebno mesto zauzima Prizren, ne samo zbog svoje izuzetno bogate prošlosti (carska prestonica i dr.), već i zbog raznovrsnih oblika materijalne kulture koja predstavlja svojevrsno mediteransko nasleđe. Naime raznovrsnost arhitekture grada nije proistekla samo na osnovu jedinstvene strukture zgrada, već i od njihovog položaja na parceli, uličnog sklopa, kao i sklada (sažimanja) urbane matrice sa prirodnom podlogom. Ova čovekomernost najuočljivija je u Podkaljaji, gde se naselje penje uz brdski masiv, stvarajući jedinstvenu simbiozu prirode sa arhitekturom i urbanizmom grada.

Tradicionalna narodna arhitektura dobila je zahvaljujući profesorima Deroku i Kojiću zasluženo mesto među kulturnim nasleđem kod nas.`


Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.