Godina izdanja: 2004
ISBN: 86-83305-13-9
Oblast: Arhitektura
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

DUŠICA ŽIVANOVIĆ

MILORAD RUVIDIĆ - život i delo

Predgovor - Branislav Milenković

Izdavač - Orion-art, Beograd; Arhitektonski fakultet, Beograd; Filozofski fakultet, Priština

Godina - 2004

192 strana

30 cm

Edicija - Arhitektura u Srbiji

ISBN - 86-83305-13-9

Povez - Tvrd

Stanje - Kao na slici, ima ex libris prethodnog vlasnika, tekst bez podvlačenja



SADRŽAJ:
Zahvalnosti
Umesto predgovora

1. UVOD

2. ISTORIJA ISTRAŽIVANJA DELA M. RUVIDIĆA

3. GRADITELJSTVO U SRBIJI TOKOM 19. I POČETKOM 20. VEKA
Prikaz društveno-istorijskih i kulturnih prilika
Rad prof. D. Milutinovića i M. Valtrovića na istraživanju srpske srednjevekovne umetnosti
Uticaj Teofila Hanzena i njegovih sledbenika ....
Učešće Srbije na svetskoj izložbi u Parizu 1900. godine
Konkurs za crkvu u Topoli
Stilske osobenosti i razvoj pojedinih graditeljskih pravaca

4. STVARALAČKO FORMIRANJE ARH. M. RUVIDIĆA
Porodica
Studije arhitekture
Rad u arhitektonskom odeljenju Ministarstva građevina
Rad na Tehničkom fakultetu Velike škole
Konkurs za upražnjenu katedru prof. D. Milutinovića
Poslovi kojima se bavio i ličnosti sa kojima je sarađivao
Stručni radovi
Društvene aktivnosti i priznanja

5. GRADITELJSKA DELATNOST
5.1. CRKVENI OBJEKTI
Objekti u crkvenom enterijeru
5.2. OBJEKTI GRADSKE ARHITEKTURE
TIPOLOŠKA ANALIZA
Analiza objekta prema njihovom položaju na parceli
Analiza objekta prema obliku osnove
Analiza objekata prema njihovoj prostornoj organizaciji
Analiza objekata prema položaju karakterističnih prostora
Položaj ulaza i ulaznog vestibila
Položaj glavnog stepeništa
Sanitarne prostorije
Tipološke karakteristike građevina arh. Ruvidića u odnosu na građevine istih namena drugih autora

MORFOLOŠKA ANALIZA
Organizacija estetske vrednosti vertikalnog plana
Organizacija fasade i razuđenost fasadnih sklopova
Podela fasade po horizonatali
Podela fasade po verikali
Hijerarhija međuodnosa pojedinih segmenata objekta
Prozor - oblik, raspored i proporcija
Ulazna vrata - oblik i položaj
Stub - oblik i položaj
Kula i njena morfologija
Krovni prozor - oblik i položaj
Krov i krovna ograda
Ograda stepeništa i balkona
Ornament - položaj, oblik, međuodnos i razvoj
ODNOS FORMA-FUNKCIJA
KONSTRUKTIVNI ELEMENTI I GRADIVO

6. ZAKLJUČAK

7. KATALOG RADOVA

8. INDEKS

Poreklo ilustracija
Summary
Beleška o autoru
Iz recenzije


`Milorad Ruvidić je rođen 5. aprila 1863. godine u selu Lipolist u Mačvi, kao drugi od tri sina Marije i Rajka Ruvidića. Otac mu je bio sveštenik u Lipolistu, a zatim je službovao u Šapcu kao okružni prota-protojerej. Kao protojerej šabački, odlikovan je 1884. godine ordenom Sv. Save V reda, a tri godine kasnije ordenom Sv. Save III reda. Zahvaljujući svom društvenom položaju prota Rajko Ruvidić je bio u mogućnosti da školuje sva tri svoja sina, na najboljim evropskim školama. Najstariji sin Mihailo, rođen 30. 01. 1856. godine, školovao se najpre u Cirihu, a zatim u Lipisku (Saksonija), da bi se po završetku Filozofskog fakulteta u Lajpcigu krajem 1878. godine vratio u Srbiju. Najmlađi sin, Svetozar, bio je apotekar i vlasnik privatne ženske gimnazije u Nišu. Srednji sin, Milorad, proveo je svoje najranije detinjstvo u Lipolistu. Čist vazduh i direktan kontakt sa prirodom budili su prva saznanja, dok je intelektualna klima porodičnog doma bila podrška istraživačkom duhu. Osnovnu školu i četiri razreda gimnazije (1870—1878) učio je u Šapcu, a peti razred gimnazije i tri razreda Realke (1878—1884) u Beogradu. Poslednje tri godine srednje škole budući arhitekta je proveo u beogradskoj Realci, opredeljujući se za izučavanje tehničkih nauka.

Po završetku Realke u Beogradu, Milorad Ruvidić se u septembru školske 1884/85. godine upisao na Tehnički fakultet Velike škole, zajedno sa još dvanaest kolega. Stručnih predmeta bilo je veoma malo i oni su bili zastupljeni sa nedovoljnim brojem časova. Nastava na Tehničkom fakultetu izvodila se, kroz teoretska predavanja i praktičnu nastavu – vežbanje i crtanje. Prema sačuvanim ispitnim ocenama, Ruvidić je najveći broj ispita položio u junskom ispitnom roku i to sa najboljim ocenama. Ispite je davao redovno, sve do juna 1888. godine, od kad je više meseci bio odsutan, zbog bolesti i lečenja. Bolest ga je najverovatnije omela u završavanju studija, tako da nije bio u mogućnosti da diplomira zajedno sa svojim drugovima iz klase školske 1887/1888. godine, već naredne školske godine. Po završetku Tehničkog fakulteta u Beogradu, da bi dopunio i proširio svoja znanja iz oblasti arhitekture, Milorad Ruvidić odlazi u Berlin, gde 1889. godine upisuje arhitekturu na Kraljevskoj tehničkoj Visokoj školi u Šarlotenburgu. Iz programa studiranja na Kraljevskoj Tehničkoj Visokoj školi u periodu školske 1889-1893. godine, saznajemo broj studenata upisanih u svaki semestar i predviđeni nastavni plan sa predavačima. Među dvadeset pet studenata upisanih u prvi zimski semestar, arhitektonskih nauka, školske 1889/90., jedini Srbin bio je Milorad Ruvidić. Upoređujući nastavne planove Tehničkog fakulteta Velike škole u Beogradu i Kraljevske Tehničke Visoke škole u Berlinu, uviđamo da je bilo nužno da naši svršeni inženjeri dopune i prošire znanja stečena u domaćim školama, na nekom od stranih fakulteta. Nakon završetka studija u inostranstvu i po povratku u zemlju mladi stručnjaci započinju svoju profesionalnu karijeru, najpre u Ministarstvu građevina, da bi je potom nastavili u Velikoj školi, kao honorarni saradnici, a docnije kao vandredni i redovni profesori. Oni su prenosili svojim studentima znanje stečeno na stranim politehnikama, prenoseći istovremeno kulturu zemalja u kojima su se školovali, kao i vladajuće graditeljske stilove.

Arhitekta Milorad Ruvidić vratio se u Beograd nakon završetka studija u Berlinu i 7. oktobra 1893. godine stupio je u državnu službu - najpre kao podinženjer i inženjer u građevinskom odeljenju, pri Načelstvu okruga Podunavskog, a u sastavu Ministarstva građevina. Prema državnom kalendaru Kraljevine Srbije u periodu od 1893. do 1914. možemo pratiti njegovo napredovanje u Ministarstvu građevina, kao i njegovo angažovanje u Građevinskom savetu.

Prema Državnom kalendaru za 1895. godinu, Milorad Ruvidić je bio zaposlen u arhitektonskom odeljenju Ministarstva građevina kao inženjer IV klase. Sledeće tri godine (1896—1898) proveo je u navedenom ministarstvu u zvanju inženjera V klase. Godine 1899. nalazimo ga kao inženjera III klase. Od 1899. godine inženjeri arhitektonskog odseka Ministarstva građevina postali su arhitekte i nisu se više zvanično nazivali inženjerima. Naredne četiri godine, (1900-1903), službuje u zvanju arhitekta II klase. Poslednje dve godine u Ministarstvu građevina proveo je u zvanju arhitekta I klase (1904—1905).

Od 1902. Do 1911. godine Milorad bio je postavljen za člana Građevinskog saveta za arhitekturu, najpre u svojstvu zamenika, a kasnije i redovnog člana.

Krajem 1903. godine dolazi na Tehnički fakultet Velike škole, za profesora Istorije arhitekture i Vizantijskog stila s projektovanjem crkava, čime je predmet postao obimniji. Iste godine odlukom Ministarstva prosvete, osnovana je i Katedra za Istoriju arhitekture sa vizantijskim stilom, koja je bila jedan od važnih činilaca za razvoj i afirmaciju vizantijskog stila. Izučavanju vizantijskog stila u to vreme bila je posvećena dužna pažnja o čemu svedoče zabeleženi ispitni zadaci, uredbe Tehničkog fakulteta, kao i sačuvani Svetosavski temati. Profesori na katedri za Istoriju arhitekture sa vizantijskim stilom bili su: najpre D. Milutinović, za njim slede M. Ruvidić, P. Popović i B. Tanazević. Pored pedagoškog rada bavili su se projektovanjem privatnih i javnih objekata, kao i proučavanjem, restauracijom i zaštitom srednjevekovnih spomenika. Kao javni radnici i bivši službenici Ministarstva građevina, oni su takođe učestvovali u žiriranju javnih konkursa i tako su imali direktan uticaj na afirmaciju vizantijskog stila. Ukazom Nj. V. Kralja Petra I, od 14. novembra 1905. godine godine arh. Ruvidić postavljen je za vanrednog profesora Univerziteta u kom će ostati sve do smrti 1914. godine.

Sačuvan je mali broj stručnih radova arh. Ruvidića. Ostalo je zabeleženo da je svojim prilozima sarađivao u STL i Tehničkom glasniku.

Studija u rukopisu, koju je spremio za štampu pod naslovom „Uticaj romanskog stila na srpsku-crkvenu arhitekturu za vreme Nemanjića“, nije sačuvana. O njenom postojanju svedoči sam autor, navodeći je među svojim stručnim radovima u pismu koje je uputio gospodinu dekanu Tehničkog fakulteta prilikom konkurisanja za vanrednog profesora na Katedri za vizantijsku arhitekturu.

Zahvaljujući studijama u inostranstvu, arh. Ruvidić je imao informacije o svim aktuelnim promenama u procesu projektovanja i građenja objekta, kako u pogledu stila, tako i u pogledu osavremenjavanja konstrukcije. Pri projektovanju svojih objekata on je primenjivao važeće obrasce stilske arhitekture, ali je jednako pažljivo proučavao principe građenja srpske srednjovekovne arhitekture. Kroz pedagoški rad na Tehničkom fakultetu, a zatim i kroz terenska istraživanja, zalagao se za afirmaciju i razvoj srpskog nacionalnog stila.

Kao student prve godine tehnike u Velikoj školi, Milorad Ruvidić je dobio svoje prvo odlikovanje. Tokom leta 1884. i 1885. godine on je služio redovan vojni rok i tada je zbog učešća u srpsko-bugarskom ratu kao dobrovoljac odlikovan Ordenom Takovskog krsta V reda. Orden je imao isključivo vojni karakter i davao se za učinjena požrtvovanja i zasluge stečene za nezavisnost i oslobođenje. Priznanje za njegov stručni i pedagoški doprinos širenju tehničkog znanja, usledilo je nakon četrnaest godina rada, po naredbi Ministra građevina uz sledeće obrazloženje:

„ Ukazom Nj.V. Kralja od 27. avgusta 1907. godine g. Milorad Ruvidić, vanredni profesor Univerziteta, za svoju predanost struci i profesionalnom pozivu, po naredbi Ministra građevina, odlikovan je Ordenom Sv. Save IV reda.“ Početkom sledeće godine (3.marta 1908) arh. Ruvidić potpisao je revers o prijemu diplome i Ordena Sv. Save IV reda.

Orden Sv. Save ustanovljen je u „cilju nagrađivanja zasluga stečenih za prosvetu, književnost i lepe umetnosti“, dodeljivan je isključivo kulturnim, naučnim radnicima i crkvenim dostojanstvenicima. Arh. Ruvidić bio je više puta postavljen za člana Građevinskog saveta, Građevinskog odbora, Ispitne komisije za državne tehničke ispite, kao i brojnih drugih odbora. Po povratku u Beograd iz Berlina, aktivno se uključio u rad Udruželja srpskih inženjera i ubrzo postao njegov dugogodišnji sekretar. Izborom u upravni odbor udruženja, automatski je postao član uređivačkog odbora STL. Svedočanstvo o brizi društva za mlade kadrove koji su se školovali u inostranstvu i želji da se vežu za otadžbinu predstavlja i podatak da je arh. Ruvidić tokom studija u Berlinu dobijao besplatne primerke STL.

Rektor univerziteta, izvestio je u svom pismu, od 10. februara 1914. godine, ministra prosvete, da je „4. januara t. g. naprasno preminuo Milorad Ruvidić, vanr. profesor Univerziteta. Sahranjen je sutradan u aleji velikana na Novom groblju u Beogradu; opelo i crkveni obred održan je u Vaznesenjskoj crkvi. Dekan i profesori Tehničkog fakulteta upisali su svoga druga za člana „fonda za potpomaganje siromašnih studenata.“

Milorad je umro, iznenada, 1914. godine u pedesetoj godini života, dok je još bio vandredni profesor Univerziteta. U braku sa suprugom Milicom, rođenom Todorović, nije imao potomaka. Njegov bratanac je sanitetski general dr Žarko Ruvidić.

Projektovao je, samostalno ili sa kolegama, veliki broj građevina u Srbiji:

Oficirski dom u Beogradu (danas SKC),
zgradu Ministarstva vojske u Kneza Miloša 35 (1895), zgrada je stradala u Aprilskom bombardovanju a srušena 1945. godine,
Gimnaziju `Sveti Sava` u Pirotu,
Dom društva `Kralj Dečanski` u Beogradu,
Kuću Dimitrija Krsmanovića (Austrijske ambasade), Dimitrija Naumovića Kazandžije, dr Milivoja Jovanovića i
Kuću Milana Obrenovića u Beogradu,
Srpski paviljon na Svetskoj izložbi u Parizu,
Dom narodnog predstavništva u Beogradu,
osnovne škole u Azanji i Čačku,
Carinarnice i zgrade sreskih načelstava u Šapcu i Velikom Gradištu,
Sreska kuća na Vračaru,
Udeonička zadruga u Beogradu,
Okružni sud u Šapcu,
Smederevsku banku,
gimnazije u Nišu i Smederevu,
Zgradu starog Etnografskog muzeja u Kneza Miloša (projekat adaptacije i dogradnje),
Zgrada Topčiderske policije,
Žitni magacin braće Krsmanović u Beogradu.
Među najpoznatijim crkvenim objektima rađenim po projektu Milorada Ruvidića su[1]:

Crkve u Beloj Palanci, Mojsinju, Topoli, Kniću, Bresnici,
crkva manastira `Sveti Dimitrije` u Divljanima kod Pirota,
spomenik mitropolitu Mihailu u Sabornoj crkvi u Beogradu
Ikonostas u Preobraženskoj crkvi u Pančevu,
Manastir Tumane kod Golupca.`



Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.

Petar Bajalović Mihailo Valtrović Dragutin Đorđević Svetozar Ivačković Jovan Ilkić Milivoje Jovanović Milan Kapetanović Dimitrije Leko Dragutin Milutinović Bogdan Nestorović Nikola Nestorović Vladimir Nikolić Petar Popović Andra Stevanović Branko Tanazević Teofil Hanzen