Godina izdanja: 1989
ISBN: 86-395-0378-8
Oblast: Arhitektura
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Građevinska knjiga 1989 242 strane : ilustrovano

očuvanst 4

zpk

Urbane forme smatra se jednim od najuticajnijih dela iz oblasti urbane morfologije i teorije urbanizma. Knjiga analizira razvoj evropskog grada od druge polovine 19. do sredine 20. veka, sa posebnim naglaskom na promenu urbanih oblika – od tradicionalnog gradskog bloka ((îlot) do modernističkih stambenih lamela (barre). Autori tvrde da se razumevanje grada ne može svesti na pojedinačne zgrade ili velike urbanističke planove, već zahteva proučavanje urbanog tkiva – odnosa između ulica, blokova, parcela, zgrada i javnih prostora.

Knjiga prati kako su industrijalizacija, rast gradova i modernističke ideje promenili strukturu evropskih gradova. Analiziraju se primeri iz Pariza, Londona, Amsterdama i Frankfurta, pokazujući kako je tradicionalni zatvoreni gradski blok postepeno zamenjen slobodno postavljenim zgradama okruženim otvorenim prostorom. Autori ističu da je modernizam rešio neke probleme (osunčanost, higijena, saobraćaj), ali je često doveo do gubitka kontinuiteta ulice i urbanog života.

Osnovna poruka knjige jeste da kvalitet grada zavisi od strukture urbanog tkiva, a ne samo od izgleda pojedinačnih građevina. Autori zagovaraju pažljivo proučavanje istorijskih gradskih formi kako bi se razvijala savremena naselja koja uspešno povezuju funkcionalnost i urbani identitet.

Strukturalni pregled

1. Uvod u urbanu morfologiju

pojam urbane forme
urbano tkivo
odnos arhitekture i grada
razvoj evropskih gradova

2. Tradicionalni gradski blok (îlot)

zatvoreni blok
ulični front
unutrašnje dvorište
kontinuitet ulice
parcela kao osnovna jedinica

3. Grad 19. veka

industrijalizacija
širenje gradova
Haussmannova obnova Pariza
nove saobraćajnice
rast gustine stanovanja

4. Gradovi kao studije slučaja

Pariz
London
Amsterdam
Frankfurt

Analiza:

strukture blokova
mreže ulica
organizacije stanovanja
razvoja javnih prostora

5. Modernistički urbanizam

funkcionalizam
razdvajanje funkcija
slobodno postavljene zgrade
stambene lamele (barre)
otvoreni blokovi

6. Od bloka ka lameli

raspad tradicionalnog bloka
nestanak ulice kao glavnog javnog prostora
promene u odnosu zgrada i otvorenog prostora
novi modeli stanovanja

7. Pouke za savremeni urbanizam

analiza urbanog tkiva
očuvanje kontinuiteta grada
prilagođavanje istorijskih modela savremenim potrebama
održivi razvoj gradova

Pojmovi koje treba zapamtiti

Osnovni pojmovi
urbana forma
urbano tkivo
gradski blok (îlot)
stambena lamela (barre)
urbana morfologija
javni prostor
Urbanistički pojmovi
ulica
trg
parcela
blok
gustina izgradnje
regulaciona linija
urbana matrica
Arhitektonski pojmovi
fasada
tipologija zgrada
stambeni blok
otvoreni prostor
unutrašnje dvorište
prostorna organizacija
Urbanistički pravci
modernizam
funkcionalizam
urbanistička reforma
industrijski grad
postmoderni urbanizam
Važne ličnosti i primeri
Žorž-Ežen Osman (Haussmann)
Ernst Maj (Ernst May)
Rejmond Anvin (Raymond Unwin)
H. P. Berlage
Pariz
London
Amsterdam
Frankfurt

Najvažnije činjenice

Predmet proučavanja je razvoj evropskih gradova između 1860. i 1960. godine.
Centralni pojam knjige je urbano tkivo, kao veza između arhitekture i urbanizma.
Tradicionalni gradski blok (îlot) predstavlja osnovni element klasičnog evropskog grada.
Modernistički urbanizam uvodi stambene lamele (barre) i razdvaja zgrade od uličnog fronta.
Autori analiziraju primere iz Pariza, Londona, Amsterdama i Frankfurta kako bi objasnili razvoj urbanih formi.
Knjiga pokazuje da oblik grada utiče na društveni život, način kretanja i korišćenje javnih prostora.
Istorijske forme grada ne treba nekritički kopirati, već ih razumeti i prilagoditi savremenim potrebama.
Urbane forme smatra se jednim od temeljnih dela za proučavanje urbane morfologije, urbanističkog projektovanja i istorije evropskog grada.

Ključna poruka knjige

Grad nije samo skup pojedinačnih zgrada, već složena prostorna celina u kojoj su ulice, blokovi, parcele, zgrade i javni prostori međusobno povezani. Kosteks, Depol i Panre pokazuju da razumevanje urbanog tkiva omogućava bolje planiranje savremenih gradova i očuvanje njihovog identiteta. Knjiga naglašava da uspešan urbanizam treba da spoji funkcionalnost, istorijsko iskustvo i kvalitet javnog prostora, umesto da se oslanja isključivo na izolovane arhitektonske objekte.