ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1978
Autor: Domaći
Oblast: Lov i ribolov
Jezik: Srpski

Leksikon Ribarstva Velimir Mihajlović sve vrste riba *3497*2026
Velimir Mihajlović, Gordana Vuković
Izdavač: Institut za lingvistiku u Novom Sadu, Novi Sad 1978.g

Detaljnije:
mek povez, strana XLIX+457+ilustracije, 24cm, težina 980 grama

stanje: vrlo dobro.nema ispisivanja-korice presvučene impregniranom trakom po rubovima i čelu da bi korice bile čvršće i bolje usled bivšeg korišćenja-sada dugotrajnije i otpornije na upotrebu

Leksika ribarstva` Velimira Mihajlovića je sveobuhvatan rečnik koji obrađuje vrste riba, ribarsku terminologiju i ribolovačke pojmove na preko 455 strana. Ova studija je nastala kao deo istraživanja vojvođanskih zanatskih terminologija u Institutu za lingvistiku u Novom Sadu, obuhvatajući karte i fotografije.
Ključne karakteristike dela `Leksika ribarstva`:
Autor: Velimir Mihajlović.
Sadržaj: Detaljan pregled vrsta riba, ribolovački rečnik, i terminologija vezana za ribare i ribolov.
Obim: Preko 455 strana, dopunjeno kartama i fotografijama.
Kontekst: Rezultat onomastičko-leksičkih istraživanja na terenu Vojvodine.
Ovo delo predstavlja značajan izvor informacija za razumevanje ribarske kulture i terminologije na ovim prostorima.

Sadržaj
Uvodne napomene

Srpskohrvatska ribarska terminologija
Spisak punktova i informatora
Spisak ekscerpiranih izvora
Literatura
Rečnik
Fotografije, crteži i dijalekatske karte

Registar

Vrste riba (prema latinskoj nomenklaturi)
Vrsta riba (narodna imena)
Izrazi u vezi sa ribama
Delovi ribe
Mreže i njihovi delovi
Udičarski alat i njegovi delovi
Ribarske sprave pletene od pruća i njihovi delovi
Ostale sprave i njihovi delovi
Zagati i njihovi delovi
Razna sredstva za ubijanje ili trovanje riba
Pomoćne sprave i njihovi delovi
Čamci, barke, vesla i njihovi delovi
Izrazi u vezi sa pravljenjem, popravkom i održavanjem ribarskog alata i čamaca
Mamci
Nazivi za ribare i razne vrste ribara
Izrazi u vezi sa vodom
Geografski nazivi (u širem smislu)
Ptice koje se hrane ribom

Uvod
I Ribe

– nazivi svih vrsta riba koje informator poznaje
– delovi ribe (peraje, rep, krljušt itd.)
– izrazi za karakterizaciju riba (pitoma riba, proždrljiva riba, bolesna riba i sl.)
– izrazi koji označavaju ponašanje riba u trenutku lovljenja (radi, raubuje, kljuje itd.)
– nazivi za kretanje riba (putuje, landara, štrlja i sl.)
– izrazi u vezi sa mrešćenjem riba (mresti se, bije se, tuče se i sl.)
– nazivi za mrest i za mesta na kojima se riba mresti (boj, bitka, bojište i si.)
– izrazi koji označavaju ponašanje riba u vreme mresta (obludeti, luda riba, bojnica i sl.)
– izrazi koji označavaju vreme mresta (kad cveta trn i sl.)
– posebni nazivi za ribu koja je bacili ikru (morun/šipar, jalovac i sl.)
– izrazi u vezi sa pripremanjem ribe (poriti, strugati i sl.)
– izrazi u vezi s preradom ribe (soljena riba, sušena riba, salamura, kalati i sl.)
– izrazi koji označavaju način na koji se riba hrani (pasti, jesti, ljapiti i sl.)
– posebni nazivi za mladu ribu (mladj, šiljka i sl.)
– mere za ribu (mljar, rastegljaj)
– poređenja sa ribama (glup kao som, puno kao mrena i sl.)
– pogrdni nazivi u vezi sa ribama (some jedan, krape jedan i sl.)

II Ribarski alati

– opšti nazivi za ribarski alat (veliki alat, mali alat i sl.)
– nazivi mreža
– nazivi za razne vrste udičarskog alata
– nazivi za razne zagrade, pletere i sl.
– sprave pletene od pruća
– alati kojima je zabranjeno loviti
– pomoćne sprave u ribolovu (vimpam, meredov i sl.)
– sprave za plašenje ribe i izrazi u vezi s tim (bumba, bumbati, puditi i sl.)
– sredstva za ubijanje i trovanje riba (dinamit, balukot i sl.)
– pravljenje ribarskog alata
– popravka i održavanje ribarskog alata
– izrazi u vezi sa pojedinim radnjama vezanim za određene alate (zapeti koš, dići udice i sl.)

III Ribolov

– nazivi za ribarstvo uopšte i za pojedine vrste ribara (alasluk, veliki ribar, mali ribar, vrškaroš i sl.)
– nazivi za ribare koji obavljaju određene dužnosti prilikom grupnog ribolova (laptaroš, mešter i sl.)
– nazivi za pojedine vrste lova (lov na lilu, loviti na nagon i sl.)
– izrazi u vezi sa pregledanjem ulova (vizitirati gardu, ogledati vrške i sl.)
– izrazi u vezi sa prikupljanjem ulovljene ribe (pleviti, šeplovati i si.)
– izrazi u vezi sa hvatanjem ribe (pada riba, dobija se i sl.)

IV Uslovi za ribolov

– nazivi virova, mrtvih voda i sl. (bzak, ljutac, mrtvač i sl.)
– izrazi u vezi sa vodostajem reka (osanuti, dolaz, opadak i sl.)
– izrazi u vezi sa izgledom vode (mutna voda, pomuta, limaniti i sl.)
– izrazi koji označavaju pogodno ili nepogodno vreme za lov (ora, dok vrba prima na konak i sl.)
– nazivi mesta pogodnih za lov uopšte ili za lov određenim alatima (met, tišina, rabilo i sl.)
– nazivi za obalu uopšte i za pojedine njene delove (kraj, bajer, krndija i sl.)
– vrste leda i nazivi u vezi sa zaleđivanjem reka (vedrenjak, danjak, torlašenje i sl.)
– pričanja u vezi sa pticama i kopnenim životinjama po kojima ribari predviđaju da li će biti ribe, kakva će biti voda i sl.

V Mamci

– gotovi mamci (vodeni cvet, rovac, glista itd.)
– pravljeni mamci (nokle, valjci, pura itd.)
– izrazi u vezi sa pripremanjem mamaka (kaliti, zamesti i sl.)
– izrazi u vezi sa stavljanjem mamaka na udice (naglistati, mamčati, narihtati i sl.)
– sprave za hvatanje i prikupljanje živih mamaka (bager, pregrab itd.)

VI Prevozna sredstva

– za prevoz ribara (čamac, čun itd.)
– za prenošenje i čuvanje ribe (barka, tikvara itd.)
– delovi prevoznih sredstava (taban, rebar, kapa itd.)
– nazivi za veslo i njegove delove (keruder, zavozno veslo, šaka i sl.)
– nazivi za razne vrste veslanja (mekano veslati, zavoziti i sl.)

VII Kulinarija

– jela od ribe (čorba, fišpaprikaš i sl.)
– posuđe za pripremanje jela od ribe (kotlić, bakrač i sl.)
– načini pripremanja ribe (pržiti, peći u mundiru i sl.)

VIII Ribarska skloništa

– privremena ili stalna ribarska skloništa (koliba, lantrok i sl.)

IX Poslovice o ribama

X Priče o ribama

XI Sujeverja o ribama ili ribolovu

XII Riba kao lek

XIII Štetočine za ribu (ptice i ostale životinje)

Na osnovu geografske i dijalektološke slike Vojvodine izvršen je izbor punktova u kojima će se obaviti istraživanja. U izvesnim slučajevima neki punktovi su morali izostati, pošto u njima nije bilo ribara uopšte ili pak nije bilo ribara kojima je maternji jezik srpskohrvatski. U Dubovcu smo, na primer, naišli na ribara koji se doselio iz Petrovaradina, istina pre više godina, ali je sa sobom poneo i zadržao sve osobine govora staroga kraja i svu terminologiju vezanu za ribarski posao. Takve informacije za nas, razumljivo, nisu mogle biti od koristi. Neočekivane teškoće javile su se i u Bezdanu. Uputili su nas na Ignjata Vukovića, koji potiče iz porodice koja se s kolena na koleno bavila ribarstvom. Međutim, iako dobro upućen u svoj posao, Ignjat Vuković nam nije mogao odgovoriti na mnoga pitanja pošto je, živeći od detinjstva okružen mađarskim življe, gotovo zaboravio srpskohrvatski. Neke dodatne informacije prikupili smo od Sabo Janoša i Kovač Ištvana, kako bismo bar u izvesnoj meri mogli upotpuniti materijal iz ovoga mesta. Jedino u ovom slučaju učinjen je izuzetak i u knjigu je uneta građa sakupljena od informatora koji je gotovo zaboravio svoj maternji jezik ili od informatora, kojima srpskohrvatski uopšte nije maternji jezik. Smatrali smo da termini, prikupljeni u ovom mestu, ipak treba da nađu mesto u knjizi, a po-posebno oni koji se inače u drugim punktovima ne pojavljuju. Za primere koji su zastupljeni i u drugim punktovima samo smo registrovali da se javljaju i u Bezdanu, dok smo potvrde sa tekstom davali samo za mali broj onih primera kojih nema na drugim područjima. Međutim, sve ove primere ipak treba uzimati sa izvesnom rezervom. Napominjemo da oni nisu ni akcentovani.

Na terenu su, prema navedenom upitniku, ispitani informatori u sledeća 22 mesta: Mol, Bačko Gradište, Srbobran, Đurđevo, Gardinovci, Novi Sad, Futog, Bačka Palanka, Bačko Novo Selo, Apatin, Bezdan, Padej, Elemir, Perlez, Čenta, Sremski Karlovci, Stari Slankamen, Zemun, Klenak, Sremska Mitrovica, Bosut i Morović.

Treba pomenuti da su prilikom određivanja punktova uzimane u obzir reke kao prirodne granice, a nije vođeno računa o Vojvodini kao administrativno-političkoj formaciji.

Lista od 22 punkta na terenu Vojvodine dopunjena je i materijalom iz sledećih mesta: Bogojevo, Neštin, Surduk, Belegiš, Stari Banovci, Boljevci, Progar, Kupinovo, Ivanovo, Kovin, Dubovac i Banatska Palanka. Materijal iz ovih mesta ustupila nam je Mila Bosić, etnolog Vojvođanskog muzeja u Novom Sadu. Za Titel, Lok, Mošorin, Čurug, Idvor, kao i za izvesna područja Banata korišćena je građa iz rukopisne zbirke J. Erdeljanovića koju nam je ljubazno ustupio Rajko Nikolić, bivši direktor Vojvođanskog muzeja u Novom Sadu. Za područje Tamiša građa je uzeta iz rada Olivere Živković, a za izvesna područja Banata iz knjige Banatske Here (v. spisak izvora, str. XLV).

Prvobitna ideja autora bila je da se sakupi i građa iz nekoliko udaljenijih punktova (kao što su npr. Skadarsko Jezero, izvesna mesta u Bosni, zatim građa iz naših dijaspora u Mađarskoj i sl.). Materijal prikupljen na ovim terenima poslužio bi kao kontrolna građa, kao elemenat za poređenje sa podacima prikupljenim u Vojvodini. Sticajem okolnosti od takve zamisli se moralo odustati i obrađena su samo tri punkta iz Srbije sa Dunava: Veliko Gradište, Višnjica i Kladovo.