ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1983
Jezik: Hrvatski
Autor: Strani

1. Muškarci i žene
2. Bujice, tijela, povijest
3. Masa i suprotni oblici
4. Muško tijelo i `bijeli teror`

Grafički zavod Hrvatske 1983 916 strana : ilustrovano

odlična očuvanost

zpk

Muške fantazije je obimna interdisciplinarna studija nemačkog autora Klausa Theweleita. Knjiga je nastala u atmosferi nemačke levice i snažno je povezana sa pokušajima da se razumeju fašizam, političko nasilje, muškost i psihologija desničarskih boraca.

Theweleit polazi od autobiografskih tekstova, pisama, romana, vojničkih zapisa i drugih materijala pripadnika Freikorpsa – nemačkih dobrovoljačkih i paravojnih formacija koje su delovale naročito posle Prvog svetskog rata. Njegovo osnovno pitanje jeste: kakav tip ličnosti i muškosti može proizvesti ekstremno političko i fizičko nasilje?

Jedan od centralnih pojmova je „muška fantazija“. Autor ne koristi ovaj izraz samo u značenju seksualne fantazije, već kao širi sistem predstava kroz koje određeni muškarci doživljavaju sebe, svoje telo, žene, neprijatelje i društvo. Analizira kako se unutrašnji strahovi i nesigurnosti mogu pretvarati u slike reda, discipline, čvrstine, kontrole i nasilja.

Posebno mesto ima predstava o „čvrstom muškom telu“. Theweleit analizira vojnika koji pokušava da svoje telo učini nepropusnim i potpuno kontrolisanim. Emocije, seksualnost i ranjivost predstavljaju pretnju toj predstavi. Sve što je doživljeno kao „meko“, fluidno ili neuređeno mora biti potisnuto ili uništeno.

Sa ovim je povezana važna metafora tela kao granice. Theweleit smatra da se strah od gubitka kontrole nad sopstvenim telom može projektovati na spoljašnji svet. Čovek koji se plaši sopstvene emocionalnosti i ranjivosti može razviti snažnu potrebu za disciplinom i kontrolom drugih.

Veliki deo knjige posvećen je predstavama žena. U tekstovima koje analizira Theweleit pronalazi izrazitu polarizaciju: žena se može pojaviti kao seksualizovana, opasna, zavodljiva i haotična figura, ali i kao idealizovana, čista i poslušna žena. Posebno je značajna figura „crvene“ žene, koja je povezana sa seksualnošću, revolucionarnošću i političkom pretnjom.

Žene koje učestvuju u revolucionarnim pokretima – naročito komunistkinje i socijalistkinje – u fantazijama analiziranih muškaraca često postaju simbol političkog i seksualnog neprijatelja. Na taj način Theweleit povezuje antikomunizam, mizoginiju i militarizovanu muškost.

Važna tema je i Prvi svetski rat. Ratno iskustvo menja odnos prema telu, smrti i nasilju. Vojnik se navikava na disciplinu, oružje i mogućnost ubijanja. Theweleit proučava kako se ratno iskustvo nastavlja i nakon završetka rata kroz političko nasilje Freikorpsa.

Freikorps su posebno značajni jer predstavljaju vezu između ratnog iskustva i posleratnog političkog nasilja. Njihovi pripadnici učestvovali su u obračunima sa revolucionarnim pokretima u Nemačkoj, naročito tokom revolucije 1918–1919. godine. Theweleit njihov način razmišljanja posmatra kao jedan od važnih kulturnih i psiholoških preduslova kasnijeg fašizma.

Autor koristi ideje psihoanalize, posebno Wilhelma Reicha, kao i elemente marksističke teorije, feminističke teorije, književne analize i teorije tela. Međutim, knjiga nije klasična psihoanalitička studija pojedinca. Theweleit pokušava da iz književnih i istorijskih dokumenata rekonstruiše kolektivni obrazac imaginacije.

Važna je i ideja „raspada“ ili „probijanja granice“. Ono što vojnik doživljava kao pretnju može biti prikazano kao poplava, masa, krv, seksualnost ili „ženska“ energija. Nasilje tada postaje pokušaj ponovnog uspostavljanja reda i granica.

U tom smislu Theweleit fašističko nasilje ne objašnjava samo političkom ideologijom. On pokušava da pokaže kako se politička ideologija povezuje sa telesnim osećajem, seksualnošću, strahom, fantazijama o neprijatelju i specifičnim modelom muškosti.

Knjiga je značajna jer je otvorila prostor za kasnije proučavanje fašizma kroz rod, telo, emocije i kulturu, a ne samo kroz političke institucije i ideologiju.

Ključne reči

Klaus Theweleit
Männerphantasien
Muške fantazije
fašizam
nacizam
militarizam
političko nasilje
ekstremizam
desnica
Freikorps
nemački Freikorps
Vajmarska republika
Nemačka revolucija 1918–1919
Prvi svetski rat
posleratna Nemačka
politička represija
kontrarevolucija
antikomunizam
komunizam
socijalizam
revolucionarni pokret
muškost
militarizovana muškost
rod
rodna ideologija
telo
muško telo
telesnost
telesna granica
disciplina
kontrola
autoritet
nasilje
agresija
strah
seksualnost
seksualna fantazija
psihoanaliza
Wilhelm Reich
Freud
feministička teorija
marksizam
književna analiza
politička psihologija
psihologija fašizma
kolektivna imaginacija
fantazija
projekcija
emocionalna represija
potiskivanje
ranjivost
nepropusnost
„čvrsto“ telo
mizoginija
žene
revolucionarke
„crvena žena“
seksualizacija
neprijatelj
figura neprijatelja
rat
vojnik
vojnička kultura
paravojne formacije
fašistička kultura
politička kultura
rod i politika
telo i politika
seksualnost i politika
nasilje i muškost
fašizam i psihoanaliza

Muške fantazije Klausa Theweleita je interdisciplinarna analiza fašizma, militarizma i političkog nasilja kroz proučavanje predstava o muškom telu, seksualnosti, ženama i neprijatelju. Na osnovu tekstova pripadnika nemačkog Freikorpsa posle Prvog svetskog rata, Theweleit istražuje kako se strah od ranjivosti, emocionalnosti i gubitka telesne kontrole može pretvoriti u potrebu za disciplinom, nasiljem i dominacijom. Posebno analizira mizogine i antikomunističke predstave o ženama i revolucionarkama i povezuje ih sa militarizovanom muškošću. Knjiga predstavlja važan pokušaj da se fašizam razume kroz spoj politike, psihologije, tela, seksualnosti, roda i kolektivnih fantazija.