Godina izdanja: 2006
ISBN: 86-83523-16-0
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Medijska knjižara Krug 2006 280 strana

odlična očuvanost

Knjiga „Građansko društvo: istorijski razvoj koncepta“ Đorđa Stojanovića bavi se jednim od ključnih pojmova savremene političke i društvene teorije. Autor prati razvoj ideje građanskog društva od antike do savremenog doba, pokazujući kako se njeno značenje menjalo u zavisnosti od istorijskih okolnosti i teorijskih pristupa.

Koreni koncepta građanskog društva nalaze se u antičkoj Grčkoj, posebno u pojmu polis-a kao zajednice slobodnih građana. Kod Aristotela, društvo i država nisu jasno razdvojeni, jer je politička zajednica shvaćena kao prirodni okvir ljudskog života. Tokom srednjeg veka, ovaj koncept gubi na značaju usled feudalne podele društva, jake uloge crkve i staleškog poretka, u kojem pojedinac nema punu autonomiju.

Značajne promene nastaju u ranom novom veku sa razvojem moderne države i teorija društvenog ugovora. Filozofi poput Hobsa, Loka i Rusoa razmatraju odnos pojedinca, društva i države, postavljajući temelje modernog shvatanja građanskih prava i sloboda. U doba prosvetiteljstva, građansko društvo se sve više povezuje sa idejom slobode, privatne svojine i pravne jednakosti.

Posebno mesto u knjizi zauzima Hegelovo tumačenje, po kome je građansko društvo posebna sfera između porodice i države, u kojoj dominiraju ekonomski interesi i institucije. Nasuprot tome, Marksistička teorija kritikuje građansko društvo kao prostor klasnih nejednakosti i ekonomske eksploatacije.

U savremenim teorijama, građansko društvo se posmatra kao osnova demokratskog poretka. Obuhvata različite oblike udruživanja građana, nevladine organizacije, medije i javnu sferu, koji deluju nezavisno od države. Stojanović pokazuje da je građansko društvo i danas od velikog značaja, posebno u procesima demokratizacije i društvenih promena.

1. Uvod

pojam i značaj građanskog društva

cilj i predmet istraživanja

metodološki pristup

2. Antički koreni koncepta

polis i zajednica građana

Aristotel i pojam političke zajednice

odnos države i društva u antici

3. Srednji vek

feudalno društvo i korporacije

uloga crkve i staleža

ograničena autonomija društva

4. Rani novi vek

nastanak moderne države

prirodno pravo i društveni ugovor

Hobs, Lok i Ruso

5. Prosvetiteljstvo i klasični liberalizam

pojam građanskih prava

građanin kao nosilac sloboda

odnos države i društva

6. Hegel i nemačka klasična filozofija

građansko društvo kao posebna sfera

ekonomija, interesi i institucije

razlika između države i građanskog društva

7. Marksistička kritika

građansko društvo i klase

ekonomska osnova društvenih odnosa

kritika buržoaskog društva

8. Savremene teorije

pluralizam i demokratske teorije

civilno društvo u XX i XXI veku

uloga NVO, medija i javne sfere

9. Građansko društvo u postsocijalističkim društvima

tranzicija i demokratizacija

izazovi i ograničenja

uloga građanskih inicijativa

10. Zaključak

razvoj i promene koncepta

značaj građanskog društva danas