Kulturno dobro: Predmet koji prodajem nije kulturno dobro ili ovlašćena institucija odbija pravo preče kupovine

kao na slokama

malo oguljen iz tog razloga niža cena


Mihaj Eminesku, rođen kao Mihaj Eminoviči (Botošani, 15. januar 1850 — Bukurešt, 15. jun 1889), bio je rumunski romantičarski pesnik, romanopisac i novinar koji se smatra najuticajnijim i najpoznatijim rumunskim pesnikom, kao i prvi moderni pesnik u rumunskoj književnosti.[9] Eminesku je bio aktivan član književnog društva Junimea (rum. Junimea) i radio kao urednik novina Vreme (rum. Timpul), zvaničnih novina Konzervativne partije (1880—1918).[10] Njegova poezija je prvi put objavljena kada je imao 16 godina, a sa 19 godina je otputovao u Beč na studije. Rukopise pesnika, koji se sastoje od 46 tomova i oko 14.000 stranica, ponuđeni su od strane Titua Majoreskua kao poklon Rumunskoj akademiji tokom sastanka koji je održan 25. januara 1902. godine.[11] Kao njegova značajnija dela izdvajaju se Lucifer (rum. Luceafărul), Oda u drevnoj metrici (rum. Odă în metru antic), kao i pet Pisama (Poslanice/Satire). U svojim pesmama on je često koristio metafizičke, mitološke i istorijske predmete.

Mihaj Eminesku

Portret Mihaja Emineskua. Fotografisao Jan Tomas u Pragu, 1869. godine
Lični podaci
Puno ime
Mihaj Eminoviči
Datum rođenja
15. januar 1850.[1][2][3][4][5][6][7]
Mesto rođenja
Botošani, Moldavija
Datum smrti
15. jun 1889. (39 god.)
Mesto smrti
Bukurešt, Rumunija
Nacionalnost
Rumun
Obrazovanje
Univerzitet u Beču
Humboltov univerzitet u Berlinu
Zanimanje
pisac, pesnik, novinar
Supružnik
Veronika Mikle
Roditelji
Đorđe Eminoviči
Raluka Jurašku[8]
Porodica
Osmoro braće
Tri sestre
Književni rad
Period
1866—1888.
Jezik stvaranja
rumunski
Žanr
romantizam
Najvažnija dela
Luceafărul, Scrisoarea I
Potpis

Njegov otac bio je Đorđe Eminoviči iz Kalinještija, moldavskog sela u Vojvodstvu Sučava, Bukovina, koje je tada bilo deo Austrijskog carstva (dok je njegov otac došao iz Banata). On je prešao granicu i ušao u Moldaviju, naselivši se u Ipoteštiju, blizu gradića Botošani. Oženio je Raluku Jurašku, naslednicu stare moldavske aristokratske porodice. U registru Junimee, Eminesku je napisao da je njegov datum rođenja 22. decembar 1849. godine, dok u dokumentima iz gimnazije Černauci, koju je Eminesku pohađao, kao njegov rođendan se navodi 14. decembar 1849. godine. Ipak, Titu Majoresku, u svom radu Eminesku i njegove pesme iz 1899. godine citira istraživanje N. D. Đureskua i usvaja njegov zaključak koji se tiče datuma i mesta rođenja Mihaja Emineskua, što je 15. januar 1850. godine u Botošanima. Ovaj datum pojavljuje se u nekoliko izvora, među kojima je bio i dosije beleški o krštenicama iz Uspenjske crkve u Botošanima; u ovom dosijeu datum rođenja je bio 15. januar 1850. godine, a datum krštenja 21. istog meseca. Datum njegovog rođenja potvrdila je pesnikova starija sestra, Agle Drogli, koja je potvrdila da je mesto rođenja selo Ipotešti.[12]

Biografija
Dela
uredi
Nikolaje Jorga, rumunski istoričar, smatra Emineskua ocem modernog rumunskog jezika, koji je na rumunski jezik uticao na isti način kao što je Šekspir direktno uticao na engleski jezik. Eminesku se jednoglasno slavi kao najveći i najreprezentativniji rumunski pesnik.

Poezija
uredi
Njegove pesme pokrivaju širok spektar tema, od prirode, preko ljubavi i mržnje, do društvenih komentara. Rane godine pesnika evocirane su u njegovoj kasnijoj poeziji sa dubokom nostalgijom.

Emineskuove pesme prevedene su na više od 60 različitih jezika. Njegov život, rad i poezija u velikoj meri su uticali na rumunsku kulturu i njegove pesme su naširoko proučavane u državnim rumunskim školama.

Najznačajnije pesme:[21]

Doina (ovo je ime tradicionalnog tipa rumunske pesme), 1884
Lacul (Jezero), 1876
Luceafărul (Lucifer), 1883
Floare albastră (Plavi cvet), 1884
Dorința (Strast), 1884
Sara pe deal (Veče na brdu), 1885
O, rămai (Oh, zadrži se), 1884
Epigonii (Epigoin), 1884
Scrisori (Pisma ili `Poslanice/Satire`)
Și dacă (A ako...), 1883
Odă în metru antic (Oda antičkoj metrici), 1883
Mai am un singur dor (Imam još jednu želju), 1883
La Steaua (Na zvezdi), 1886
Rumunska kultura
uredi
Eminesku je imao samo 20 godina kada ga je Titu Majoresku, vodeći književni kritičar u Rumuniji, 1870. godine nazvao „pravim pesnikom” u eseju u kom je samo šačica rumunskih pesnika tada bila pošteđena Majoreskuove oštre kritike. Tokom naredne decenije, Emineskuova prepoznatiljivost kao pesnika neprestano je rasla, zahvaljujući: (1) načinu na koji je uspeo obogatiti književni jezik rečima i frazama iz svih rumunskih regija, iz starih tekstova, kao i novim rečima koje je skovao zahvaljujući brojnom pročitanom filozofskom štivu; (2) upotrebi hrabrih metafora, previše retkih u ranoj rumunskoj poeziji; (3) na kraju, ali ne i najmanje važno, on je bio prvi rumunski pisac koji je objavljivao u svim rumunskim provincijama i koji je konstantno bio zainteresovan za probleme Rumuna, bez obzira na deo države u kom žive. On je sebe definisao kao romantičara, u pesmi nazvanoj Mojim kritičarima (rum. Criticilor mei), i ovo svrstavanje, njegova prerana smrt, kao i njegov boemski način života (nikada nije jurio diplomu, poziciju, ženu, niti bogatstvo) povezale su ga sa romantičarskom figurom genija. Još krajem osamdesetih godina devetnaestog veka, Eminesku je imao grupu vernih sledbenika. Njegova pesma Luceafărul iz 1883. godine bila je toliko upečatljiva da je novi književni časopis dobio ime po njoj.

Najrealniju psihološku analziu Emineskua napisao je J. L. Karagiale, koji je, nakon smrti pesnika, objavio tri kratka članka o ovoj temi: U Nirvani, Ironija, i Dve beleške. Karaigale je naveo da je Eminesku karakterističan po tome što je „imao izrazito jedinstvenu prirodu”.[22] Emineskuov život bio je kontinuirana oscilacija između introvertnih i ekstrovertnih stavova.[23]

Tako sam ga tada poznavao, i takav je ostao do poslednjih trenutaka blagostanja: veseo i tužan; društven i kritičar; blag i nagao; bio je zahvalan za sve i nesrećan zbog nekih stvari; ovde je bio uzdržljiv poput pustinjaka, onde je bio ambiciozan prema životnim zadovoljstvima; ponekad je bežao od ljudi da bi ih nekad potom tražio; bio je bezbrižan kao stoik i koleričan kao napeta devojka. Čudna mešavina! — srećan za umetnika, nesrećan za muškarca!
Portret koji je dao Titu Majoresku u svojoj studiji o Emineskuu i njegovim pesmama naglašava Emineskuove introvertne dominantne osobine. Titu Majoresku je promovisao sliku sanjara koji je bio daleko od stvarnosti, koji nije patio zbog materijalnih uslova u kojima je živeo, bez obzira na sve ironije i pohvale njegovih suseda, njegova glavna karakteristika bila je „apstraktna spokojnost”.[24]

U stvarnosti, baš kao što se može otkriti iz njegovih pesama i pisama i kao što se Karaginale prisetio, Eminesku je retko bio pod uticajem burnih podsvesnih motiva. Emineskuov život bio je samo preklapanje ciklusa različitih veličina, napravljen od iznenadnih rafala koje su hranili snove i krize usled uticaja stvarnosti. Ciklusi bi mogli da traju od nekoliko sati ili dana do nekoliko nedelja ili meseci, u zavisnosti od značaja događaja, ili bi trajali i duže, kada su bili povezani sa događajima koji su značajno obeležili njegov život, kao što je bio njegov odnos sa Veronikom, njegovim političkim aktivnostima tokom studentskih godina, ili činjenica da je prisustvovao skupovima društva Junimea ili članaka koje je objavljivao u novinama Vreme. Nekada je imao jedinstven način da opisuje sopstvenu krizu ljubomore.[25]

Moraš znati, Veronika, da koliko te volim, ponekad te i mrzim; mrzim te bez razloga, bez reči, samo zato što zamišljam da se smeješ sa nekim drugim, i tvoj smeh mu ne znači ono što znači meni i osećam da se ljutim na pomisao da te neko drugi dodiruje kada je tvoje telo isključivo i bez pristrasnosti nekome. Ponekad te mrzim jer znam da si ti vlasnik svih ovih privlačnosti kojima si me očarala, mrzim te kad posumnjam da bi mogla da napustiš moje bogatstvo, moje jedino bogatstvo. Mogao bih biti srećan samo pored tebe ako bismo bili daleko od drugih ljudi, negde, tako da nikad ne bih morao pokazivati te bilo kome i mogao bih biti opušten samo ukoliko bih te mogao držati zatvorenom u kućici za ptice u koju samo ja mogu da uđem.
Nacionalni pesnik
uredi
Eminesku je ubrzo proglašen rumunskim nacionalnim pesnikom, ne zato što je pisao u doba nacionalnog preporoda, već zato što su ga kao autora od najvećeg značaja prepoznali Rumuni iz svih provincija. On se čak i danas smatra nacionalnim pesnikom Rumunije, Moldavije, kao i Rumuna koji žive u ukrajinskom delu Bukovine.