ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1954
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor - osoba Elison, Ralph Waldo, 1914-1994
Naslov Nevidljivi čovek / R. Elison ; [preveo s engleskog originala Dimitrije Obradović]
Vrsta građe roman
Jezik srpski
Godina 1954
Izdavanje i proizvodnja Beograd : Zadruga, 1954 (Beograd : Jugoslovensko štamparsko preduzeće)
Fizički opis 540 str. ; 20 cm
Drugi autori - osoba Obradović, Dimitrije (prevodilac)
Zbirka Zabavna biblioteka

Nevidljivi čovek (Invisible Man, 1952) najpoznatiji je roman američkog pisca Ralfa Elisona i jedno od ključnih dela američke književnosti 20. veka. Roman je 1953. dobio National Book Award za prozu, čime je Elison stekao izuzetno mesto u američkom književnom kanonu.
Pripovedač romana je neimenovani crni mladić koji svoj životni put započinje na američkom Jugu, zatim odlazi na koledž, a potom u Njujork, gde se suočava sa rasizmom, političkom manipulacijom, ideološkim zabludama i vlastitim pokušajima da odredi ko je u društvu koje ga ne vidi kao potpunu ličnost. „Nevidljivost“ iz naslova nije fizička, nego društvena i egzistencijalna: junak je nevidljiv zato što ga drugi posmatraju kroz rasne, klasne i ideološke stereotipe, a ne kao pojedinca.
Roman spaja elemente bildungsromana, društvene satire, modernističkog eksperimenta, psihološkog romana i afroameričke usmene tradicije. Elison u njemu ne piše samo o rasizmu, već i o identitetu, slobodi, jeziku, moći, masovnim pokretima, američkom snu i opasnosti da čovek postane sredstvo tuđih političkih ili društvenih projekata. Nevidljivi čovek se često čita kao roman o potrazi za sopstvenim glasom: pripovedač prolazi kroz niz institucija i ideologija koje pokušavaju da ga definišu, dok na kraju shvata da identitet mora oblikovati sam.
Stilski, roman je bogat, višeslojan i često groteskan. U njemu se prepliću realizam, simbolika, nadrealne scene, jazz ritam, biblijske aluzije, humor i gorčina. Posebno su poznate epizode kao što su „battle royal“, prikaz crnačkog koledža, rad u fabrici boja Liberty Paints i kasnije junakovo uključivanje u političku organizaciju nazvanu Bratstvo. Zbog složenosti, ironije i širine društvene slike, roman prevazilazi okvir „protestne književnosti“ i postaje velika priča o američkom društvu u celini.

Ralf Valdo Elison (Ralph Waldo Ellison) rođen je 1. marta 1913. godine u Oklahoma Sitiju. Ime je dobio po američkom filozofu i esejisti Ralfu Valdu Emersonu. Njegov otac Luis umro je kada je Elison bio dete, pa je porodica živela skromno, a majka Ida radila je različite poslove kako bi izdržavala sinove.
Elison je u mladosti bio veoma posvećen muzici. Svirao je trubu i pohađao Tuskegee Institute u Alabami, gde je prvobitno studirao muziku. Kasnije se okrenuo književnosti, eseju i kritici. Godine 1936. odlazi u Njujork, gde upoznaje važne afroameričke pisce i intelektualce, među njima Langstona Hjuza i Ričarda Rajta. Upravo će mu iskustvo Njujorka, Harlema, levičarskih krugova i političkih razočaranja kasnije poslužiti kao važna građa za Nevidljivog čoveka.
Prvi i jedini roman koji je objavio za života bio je Nevidljivi čovek. Objavljen 1952, roman je odmah privukao veliku pažnju kritike i naredne godine dobio National Book Award za fikciju. Elison je posle toga postao jedan od najuglednijih američkih pisaca, ali ga je uspeh romana ujedno i opteretio: decenijama je radio na drugom romanu, koji nije uspeo da dovrši za života. Deo tog rukopisa izgoreo je u požaru 1967. godine, što je dodatno usporilo njegov rad. Posle njegove smrti, iz zaostavštine je priređen roman Juneteenth.
Pored proze, Elison je pisao eseje o književnosti, muzici, politici, rasnom pitanju i američkom identitetu. Njegove najpoznatije zbirke eseja su Shadow and Act i Going to the Territory. Bio je duboko zainteresovan za jazz, blues, folklor, modernizam i američku demokratsku tradiciju. Smatrao je da je afroameričko iskustvo neodvojivi deo američke istorije i kulture, a ne izdvojena ili sporedna tema.
Ralf Elison umro je 16. aprila 1994. godine u Njujorku. Danas se smatra jednim od najvažnijih američkih pisaca 20. veka. Njegov Nevidljivi čovek ostao je roman izuzetne književne snage: delo o rasizmu, ali i o univerzalnoj ljudskoj potrebi da bude viđena, priznata i slobodna.

MG P76 (N)