ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1966
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Lorens Stern / Laurence Sterne
Izdavač: Prosveta, Beograd
Edicija: Biblioteka velikih romana (knjiga br. 6)
Godina: 1966
Obim: 688 str.

„Život i mišljenja Tristrama Šendija, gospodina“ (The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman), autora Lorensa Sterna, jedno je od najneobičnijih i najuticajnijih dela svetske književnosti. Objavljivan u devet tomova između 1759. digresivne i 1767. godine, ovaj roman se smatra pretečom modernizma i postmodernizma zbog svoje izuzetno eksperimentalne forme.

Tehnika digresije: Digresije (skretanja sa teme) nisu samo ukras, već su glavna metoda pisanja. Tristram stalno započinje priče koje ne završava jer ga svaka reč asocira na nešto drugo, tvrdeći da je život previše složen da bi se ispričao pravolinijski.

Tipografske igrice: Knjiga sadrži potpuno crne stranice (u znak žalosti za jednim likom), mermerne stranice, prazne stranice, kao i grafikone koji prikazuju krivudave linije same naracije.

Stern je kroz humor i satiru srušio sve dotadašnje konvencije romana 18. veka. Umesto spoljašnjih događaja, fokusirao se na unutrašnji tok misli (asocijacije), što je više od veka kasnije postalo temelj za pisce poput Džejmsa Džojsa i Virdžinije Vulf.




Lorens Stern (Laurence Sterne, 1713–1768) bio je jedan od najoriginalnijih britanskih pisaca 18. veka, čiji su život i ličnost bili ekscentrični i fascinantni baš kao i njegovi romani. Iako je veći deo života proveo kao skromni provincijski sveštenik, pred kraj života postao je književna senzacija u Londonu i Parizu.

Stern je rođen u Irskoj u porodici rano preminulog vojnog pešadijskog oficira. Detinjstvo mu je prošlo u stalnim selidbama iz jednog vojnog logora u drugi, što je direktno uticalo na to da kasnije u „Tristramu Šendiju” stvori lik ujaka Tobija, opsednutog vojskom. Zahvaljujući pomoći bogatog rođaka, uspeo je da završi teologiju na Kembridžu.

Nakon studija, Stern postaje sveštenik Engleske crkve i dobija parohiju u Jorkširu, gde provodi punih dvadeset godina. Međutim, uopšte se nije uklapao u kalup ozbiljnog duhovnika. Bio je poznat po duhovitosti, sklonosti piću, druženju sa lokalnim boemima i brojnim vanbračnim aferama. Njegov brak sa Elizabet Lamli bio je nesrećan, a oboje su patili od mentalne nestabilnosti.

Stern je počeo ozbiljno da piše tek u svojim četrdesetim godinama. Kada su se 1759. godine pojavila prva dva toma „Tristrama Šendija”, knjiga je izazvala kulturni šok. Jedan deo javnosti je bio zgrožen vulgarnošću i rušenjem književnih pravila, dok je drugi deo bio oduševljen. Stern odlazi u London, gde preko noći postaje zvezda visokog društva – pozivan je na sve elitne večere, a plemstvo se otimalo za njegovo društvo.

Veći deo života Stern je bolovao od tuberkuloze (tada poznate kao jektika). Kako bi ublažio simptome i pobegao od vlažne engleske klime, putovao je kroz Francusku i Italiju. Ta putovanja su mu poslužila kao inspiracija za njegovo drugo veliko i veoma uticajno delo – „Sentimentalno putovanje kroz Francusku i Italiju“ (A Sentimental Journey), objavljeno 1768. godine. Ovim delom Stern je praktično uveo pojam „sentimentalizma“ u književnost, stavljajući naglasak na emocije i subjektivni doživljaj putnika umesto na istorijske spomenike.

Stern je preminuo u Londonu 1768. godine, samo nekoliko nedelja nakon objavljivanja „Sentimentalnog putovanja“. Čak je i njegova smrt imala elemente šendijevskog apsurda: sahranjen je na groblju u Londonu, ali su pljačkaši grobova ubrzo iskopali njegovo telo i prodali ga anatomima na Kembridžu za medicinska istraživanja. Tokom seciranja, jedan od profesora je prepoznao Sternovo lice, nakon čega je njegovo telo tajno vraćeno i ponovo sahranjeno.

Stern je u istoriji književnosti ostao zapamćen kao čovek koji je pokazao da roman ne mora da ima pravolinijsku priču da bi bio genijalan. Njegov humor, sposobnost da spoji duboku tugu i urnebesnu komediju, kao i razumevanje ljudskih slabosti, učinili su ga jednim od najvećih inovatora u svetskoj književnosti.