ISBN: 112
Godina izdanja: 1976
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Robert Merle
Naslov originala: Les Hommes protégés
Likovno opremio: Alfred Pal
Izdavač: Znanje, Zagreb
Godina: 1976
Obim: 409 str.

„Muškarci pod zaštitom” je poznati naučnofantastični i političko-satirični roman francuskog pisca Roberta Merlea.

Ovo slojevito delo se, iako napisano sedamdesetih godina prošlog veka, bavi pitanjima koja su danas aktuelnija nego ikada.

Robert Merle je napisao ovaj roman u jeku drugog talasa feminizma. Knjiga nije napad na borbu za ženska prava, već satirično upozorenje o tome šta se dešava kada bilo koja ideologija postane ekstremna i dobije apsolutnu političku moć. Merle je bio poznat po svojim levičarskim stavovima i humanizmu. Kroz ovaj roman on kritikuje autoritarizam, totalitarne režime i manipulaciju masama, bez obzira na to ko sedi u fotelji vlasti.

Iako je tema distopijska i mračna (pandemija i gubitak slobode), knjiga je prožeta prepoznatljivim francuskim šarmom, ironijom i duhovitošću. Merle ne piše tešku, depresivnu dramu, već dinamičnu i često ciničnu hroniku jednog društvenog prevrata.

Roman je fascinantno predvideo koncepte modernog sveta poput biopolitike (kontrole države nad zdravljem građana), moći masovnih medija u kreiranju javnog mnjenja, pa čak i atmosferu globalnog straha od nepoznatog virusa. Za razliku od nekih suvoparnih naučnofantastičnih romana, Merleov stil je izuzetno pitak. Radnja se odvija brzo, dijalozi su oštri i inteligentni, a tenzija između likova je stalno prisutna.

Robert Merle (1908–2004) bio je jedan od najistaknutijih i najčitanijih francuskih pisaca 20. veka. Njegov životni put bio je podjednako dinamičan i dramatičan kao i romani koje je pisao, a sopstvena iskustva često je utkao u svoja književna dela.

Rodio se u Tebesi u tadašnjem francuskom Alžiru, gde mu je otac radio kao vojni prevodilac za arapski jezik. Otac mu je poginuo 1916. godine tokom Prvog svetskog rata u Galipoljskoj bitki, nakon čega se porodica preselila u Pariz. Merle je završio studije književnosti na prestižnoj Sorboni. Pre nego što je postao pisac sa punim radnim vremenom, radio je kao profesor engleske književnosti na nekoliko univerziteta.

Na početku Drugog svetskog rata mobilisan je kao prevodilac za vezu sa britanskom vojskom. Našao se na plažama Dankerka tokom čuvene evakuacije savezničkih trupa 1940. godine. Nemci su ga zarobili u Dankerku, nakon čega je proveo tri godine u ratnom zarobljeništvu u logoru Stalag VI-D u Dortmundu. Upravo je to traumatično iskustvo pretočio u svoj prvi roman „Vikend u Zidkotu” (Week-end à Zuydcoote, 1949). Knjiga je odmah postala senzacija i osvojila Gonkourovu nagradu—najprestižnije književno priznanje u Francuskoj. Po njoj je snimljen i čuveni film sa Žan-Polom Belmondom u glavnoj ulozi.

Merle je bio neverovatno svestran pisac. Pisao je biografije (uključujući biografiju Fidela Kastra), istorijske drame, ali i psihološke studije zla. Njegov roman „Smrt je moj zanat” (La mort est mon métier, 1952) predstavlja zastrašujuću fiktivnu biografiju komandanta logora Aušvic, napisanu iz ugla samog dželata. Sedamdesetih godina okreće se spekulativnoj fikciji. Pored „Muškaraca pod zaštitom”, planetarnu slavu stekao je romanom „Malevil” (1972), koji prati grupu preživelih u jednom francuskom dvorcu nakon nuklearne kataklizme. U kasnijoj fazi života napisao je monumentalni istorijski serijal od 13 tomova pod nazivom „Sudbina Francuske” (Fortune de France). Ovaj serijal o verskim ratovima u 16. i 17. veku prodat je u milionima primeraka, zbog čega su ga kritičari proglasili modernim naslednikom Aleksandra Dime.

Iako je bio privržen levičarskim idejama i jedno vreme blizak Komunističkoj partiji Francuske, javno je kritikovao sovjetske intervencije i ostao pre svega nezavisni humanista. Pisao je aktivno gotovo do same smrti. Svoj poslednji roman objavio je 2003. godine, u svojoj 95. godini života. Preminuo je u svom domu blizu Pariza u martu 2004. godine.

Alfred Pal (Beč, 1920 — Zagreb, 2010) bio je hrvatski i jugoslovenski slikar, karikaturista i grafički dizajner. Opremio je više od 1500 knjiga. Smatra se pionirom grafičkog dizajna na ovim prostorima. Radni vek počeo u vreme rata, u partizanima, 1943. godine, sve do poslednje nesreće - punih 66 godina.

Od 1971. do 1984. godine, nakon što je penzionisan, radio je kao grafičko-likovni urednik u Zavodu Matice Hrvatske.

Bavio se i slikarstvom. Kao slikar, bio je snažan i strastven, sugestivan i apokaliptičan, majstor rasprslih boja na mračnoj podlozi. O njegovim slikama svedoče i kasnije reprodukcije u knjigama.

Na svoj četrdeseti rođendan naslikao je svoju prvu sliku „Stražarska kula“. Naredne godine, 1961, priredio je prvu samostalnu izložbu „Stratište“ (ciklus od 27 listova) u prostorijama Društva arhitekata u Zagrebu. Sredinom 1960-ih otvorio je sitografski atelje zajedno sa Nenadom Pepeonikom u kojem je dizajnirao više zapaženih plakata za Hrvatsko narodno pozorište, Nacionalno i sveučilišnu knjižnicu, Modernu galeriju i Gradsko dramsko pozorište Gavela.