Godina izdanja: 1987
ISBN: 291
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Frank L. Baum
Ilustracije: Zlatko Bourek
Izdavač: Mladost, Zagreb
Edicija: Biblioteka Vjeverica
Godina: 1987
Obim: 151 str.

„Čarobnjak iz Oza“ američkog pisca Lymana Franka Bauma jedno je od najprepoznatljivijih izdanja u okviru legendarne biblioteke „Vjeverica“, koju je decenijama objavljivala zagrebačka izdavačka kuća Mladost. Ova edicija je prepoznatljiva po svojim karakterističnim kvadratnim tvrdim povezima i ilustracijama koje su obeležile detinjstvo mnogih generacija širom bivše Jugoslavije.

Najpoznatiji prevod za ovu ediciju uradila je Marija Selečić, dok je jedinstvene i prepoznatljive ilustracije unutar knjige kreirao poznati hrvatski umetnik Zlatko Bourek.

„Čarobnjak iz Oza“ (originalno The Wonderful Wizard of Oz) objavljen je 1900. godine i predstavlja jedno od najvažnijih dela američke književnosti za decu. Autor Lajmen Frenk Baum želeo je da stvori „modernu bajku“ u kojoj nema klasičnih, jezivih elemenata iz tradicije braće Grim, već je akcenat stavljen na čuda, radost i maštu.

Priča prati Doroti, devojčicu koja živi u sivoj i siromašnoj ravnici Kanzasa sa tetka Em i teča Henrijem. Kada strašan ciklon pogodi njihovu farmu, Doroti i njen pas Toto bivaju preneseni zajedno sa kućom u čudesnu i šarenu Zemlju Oz.



Lajman Frenk Baum (engl. Lyman Frank Baum; Čitenango, 15. maj 1856 — Los Anđeles, 6. maj 1919) bio je američki književnik. Poznat je po svom romanu Čarobnjak iz Oza, koji je doživeo brojne pozorišne, filmske i televizijske adaptacije.

Posle L. Frenka Bauma, o Ozu su pisali i drugi pisci, čime se ovo popularno delo svrstalo među klasike dečje književnosti.

Lajman Frenk Baum rođen je 15. maja 1856. godine u gradu Čitenangu, u američkoj državi Njujork, kao sedmo od devetoro dece u porodici mešovitog, nemačkog škotsko-irskog i engleskog porekla. Njegov otac Bendžamin Vord Baum bio je naftni magnat. Porodica se 1861. godine preselila u obližnju Sirakuzu. Posle nekoliko uspešnih poslovnih prilika kupio je veliku farmu u blizini koje je bio Daščani put (Plank Road), koji su koristili lokalni farmeri, a na kome je dotrajale daske zamenjivala firma „Tin Woodman” (Limeni drvoseča), koja je kasnije postala inspiracija za lik koji će se pojaviti u Baumovoj fikciji godinama kasnije.

Mladi Frank je bio krhko, osetljivo dete, manje fizički aktivno od ostale dece, zbog naizgled urođene srčane mane. Imao je srčane smetnje, manifestovane sinkopom, često izazvane emocionalnim stresom. Budući da su mu roditelji obezbedili školovanje kod kuće, Frenk je u detinjstvu imao malo drugova. Mnogo vremena provodio je u očevoj biblioteci. Čitajući tada popularne dečje bajke, razvio je odbojnost prema zastrašujućim stvorenjima i nasilju u njima, pa je počeo da ih adaptira i daje drugoj deci na čitanje. Kasnije je počeo da piše i sopstvene priče.

Godine 1869, sa dvanaest godina, roditelji su ga upisali u vojnu školu. Stroga disciplina i naporne vežbe bile su prenaporne za njegovo zdravlje, doživeo je još jedan napad,[2] pa je školu napustio.

Po povratku koći otac mu je kupio štamparsku presu. Frenk je, zajedno sa mlađim bratom Harijem, počeo da izdaje dnevne novine u kojima je, pored aktuelnih članaka, objavljivao i svoje priče i pesme.

U dvadeset petoj godini života Frenk počinje da se interesuje za pozorište. Nakon neuspešnih pokušaja da nastupa u glavnim ulogama, otac mu je sagradio pozorište u Ričburgu (država Njujork). Za ovo pozorište napisao 1882. godine je melodramu „Sluškinja Aran”, za koju je komponovao i muziku i u kojoj je igrao glavnu ulogu. Dok je sa trupom bio na turneji, pozorište je izgorelo, pa su tada uništene i jedine poznate kopije Baumovog scenarija.

Tokom perioda u kom se bavio pozorištem, Frenk Baum je upoznao Mod Gejdž, ćerku američke sifražetkinje i borca za prava američkih Indijanaca, Matilde Džoslin Gejdž. Frenk i Mod venčali su se u novembru 1882. U braku su dobili četvoro dece.

Pozorišni život napustio je 1883. godine. Porodica se seli u Aberdin u Južnoj Dakoti, gde Frenk pokušava da se bavi privatnim poslom. Otvara prodavnicu `Baum`s Bazaar` (Baumov bazar) koja je propala. Posle nekoliko neuspešnih poslovnih pokušaja počinje da piše literaturu za decu, čime je započeta njegova izuzetna književna karijera. Karijeru pisca započeo kao novinar, prvo u Aberdinu, a potom u Čikagu.

Frenk Baum umro je 6. maja 1919. godine. Podlegao je kongestivnom zatajenju srca u šezdeset drugoj godini. Sahranjen je u Glindejlu, u Kaliforniji.

Lajman Frenk Baum napisao je sve ukupno 55 romana, 83 kratke priče, 200 pesama. Često je nastojao da svoja dela adaptira za pozorište ili film. U svojim pričama predvideo je medije poput TV-a, laptopa i bežičnog telefona.

Njegova prva knjiga, „Father Goose” („Otac Gusan”) objavljena je 1899. godine i postigla je komercijalni uspeh. Sledeće godine objavio je svoje najpoznatije delo, modernu bajku za decu Čudesni čarobnjak iz Oza objavio je 1900. godine i ona je postala jedna od najčitanijih knjiga za decu. Do danas je ova knjiga doživela prevod na gotovo sve svetske jezike. Posle ovog velikog hita o Čudesnoj zemlji Oz napisao je još 13 knjiga. Poslednji roman iz ovog serijala, Glinda od Oza (Glinda of Oz), Baum je završio bukvalno na smrtnoj postelji.

Serijal knjiga o Zemlji Oz:
- Čarobnjak iz Oza (The Wonderful Wizard of Oz) (1900)
- Čarobna zemlja Oz (The Marvelous Land of Oz) (1904)
- Ozma od Oza (Ozma of Oz) (1907)
- Doroti i čarobnjak u Ozu (Dorothy and the Wizard in Oz) (1908)
- Put za Oz (The Road to Oz) (1909)
- Smaragdni grad, prestonica Oza (The Emerald City of Oz) (1910)
- Krpena devojka iz Oza (The Patchwork Girl of Oz) (1913)
- Tiktak iz Oza (Tik-Tok of Oz) (1914)
- Strašilo iz Oza (The Scarecrow of Oz) (1915)
- Rinkitink u Ozu (Rinkitink in Oz) (1916)
- Nestanak princeze od Oza (The Lost Princess of Oz) (1917)
- Limeni drvoseča iz Oza (The Tin Woodman of Oz) (1918)
- Magija Oza (The Magic of Oz) (1919)
- Glinda od Oza (Glinda of Oz) (1920, objavljen posthumno)



Ilustracije za legendarno izdanje „Čarobnjaka iz Oza“ u biblioteci „Vjeverica“ kreirao je Zlatko Bourek (1929–2018), jedan od najsvestranijih i najznačajnijih umetnika bivše Jugoslavije. Bio je akademski slikar, vajar, režiser, scenograf, kostimograf, ilustrator i vrhunski lutkar.

Zlatko Bourek je bio glavni scenograf svetski poznate animirane serije Profesor Baltazar (snimane od 1967. do 1978. godine). Upravo je on likovno osmislio i nacrtao čuveni „Baltazar-grad“. Inspiraciju za taj maštoviti, šareni i blago iskrivljeni crtani grad pronašao je u izgledu Rijeke, a taj specifičan vizuelni stil preneo je i na svoje ilustracije knjiga..

Bourek je bio ključni član i jedan od utemeljivača čuvene Zagrebačke škole crtanog filma, koja je pedesetih i šezdesetih godina prošlog veka unela revoluciju u svetsku animaciju i stekla ogroman međunarodni ugled. Radio je kao scenograf na filmovima oskarovca Dušana Vukotića i Vatroslava Mimice, a kasnije je i sam režirao uspešne crtane i igrane filmove.

Njegove ilustracije u knjigama za decu (pored Čarobnjaka iz Oza, poznate su i njegove ilustracije za Antuntuna Grigora Viteza) odlikuju se „fantastičnim realizmom“ sa primesama groteske, humora i nadrealizma. Likovi koje je crtao nisu bili generički lepi; imali su izražene, ponekad neobične i iskrivljene crte lica, naglašenu ekspresiju i bogat kolorit. To je knjigama iz biblioteke „Vjeverica“ davalo posebnu, pomalo mističnu i nezaboravnu atmosferu koja se duboko urezivala u pamćenje čitalaca.

Pored rada na papiru i ekranu, Bourek je ostavio ogroman trag u pozorištu. Kao scenograf i kostimograf radio je širom sveta (njegova scenografija se pojavljuje i u poznatom holivudskom filmu Rosencrantz & Guildenstern Are Dead iz 1990. godine). Bio je redovni član Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti (HAZU) i dobitnik nagrade za životno delo.