Vrsta: Ostalo
Godina izdanja: 1982 / 1985
ISBN: 232
Tip: Dvojezični
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Morton Benson
Naslov: Englesko-srpskohrvatski rečnik / Srpskohrvatsko-engleski rečnik
Izdavač: Prosveta, Beograd
Godina: ES - 1985; SE - 1982
Obim: 722 i 769 str.

Rečnik Mortona Bensona predstavlja jedan od najpoznatijih, najsveobuhvatnijih i najpouzdanijih dvojezičnih rečnika za engleski i srpski (odnosno nekadašnji srpskohrvatski) jezik. Autor rečnika je Morton Benson, ugledni američki lingvista, slavista i profesor na Univerzitetu u Pensilvaniji.

Kultno enciklopedijsko izdanje podeljeno na dva velika toma (Englesko-srpskohrvatski i Srpskohrvatsko-engleski). Sadrži preko 600.000 odrednica i oko 100.000 fraza, idioma i izraza. Zbog svog obima, ovo izdanje je i dalje nezamenljiv alat za profesionalne prevodioce.

Ovo je jedini dvojezični rečnik koji sadrži precizne oznake za akcente svih naših reči i njihovih oblika, što je od ogromne pomoći strancima. Rečnik ne donosi samo puke prevode reči, već detaljno objašnjava kako se reči koriste u svakodnevnom govoru, idiomima i frazeologizmima. : Fond reči oslikava savremeni govor, terminologiju iz medija, literature i svakodnevnog života.

Morton Benson (engl. Morton Benson; Njuark, 13. decembar 1924 — Filadelfija, 21. jul 1998) bio je američki lingvista, leksikograf, slavista i univerzitetski profesor. Smatra se jednim od najistaknutijih američkih slavista 20. veka, a njegov rad je ostavio dubok trag u oblasti dvojezične leksikografije, posebno kroz izradu temeljnih rečnika srpskohrvatskog i engleskog jezika. Takođe je bio pionir u proučavanju engleskih kolokacija, a njegov BBI Combinatory Dictionary of English postao je standardni priručnik u toj oblasti.

Benson je rođen u Njuarku, u saveznoj državi Nju Džerzi, u porodici Džejkoba i Moli Benson. Nakon služenja u američkoj vojsci tokom Drugog svetskog rata, diplomirao je na Univerzitetu u Njujorku 1947. godine. Usavršavanje je nastavio u Evropi, gde je stekao sertifikat na Univerzitetu u Grenoblu (1948) i studirao na Univerzitetu u Frankfurtu (1950). Doktorsku disertaciju iz oblasti lingvistike odbranio je na Univerzitetu Pensilvanije 1954. godine.

Akademsku karijeru započeo je kao asistent profesor na Univerzitetu Ohajo (1954–1960), nakon čega prelazi na Univerzitet Pensilvanije. Tu je radio kao redovni profesor, a od 1966. do 1974. bio je šef Katedre za slovenske jezike i direktor univerzitetskog Centra za slovenske jezike i oblasti.

Bio je aktivan član brojnih stručnih udruženja, uključujući Američko udruženje nastavnika slovenskih i istočnoevropskih jezika (AATSEEL), čiji je bio predsednik 1964. godine, kao i Evropsko udruženje za leksikografiju (EURALEX).

Bio je oženjen Evelin Rouz Benson, koja je bila njegova saradnica na nekoliko leksikografskih projekata. Imali su dve ćerke, Rebeku i Mirijam. Preminuo je 21. jula 1998. u 73. godini od komplikacija izazvanih moždanim udarom.

Morton Benson je najpoznatiji po svom kapitalnom doprinosu leksikografiji srpskohrvatskog jezika. Njegov Srpskohrvatsko-engleski rečnik, prvi put objavljen 1971. godine u saradnji sa Biljanom Šljivić-Šimšić, predstavljao je prekretnicu i dugo se smatrao najvrednijim referensnim delom za ozbiljne studente i prevodioce. Ovaj rečnik, kao i njegov englesko-srpskohrvatski parnjak, bili su prvi sveobuhvatni rečnici koji su sistematski obrađivali srpskohrvatsko jezičko područje.

Poseban značaj Bensonovih rečnika leži u nekoliko inovativnih karakteristika:
- Obuhvatnost varijanata: Rečnik je sistematski razlikovao istočnu (srpsku) i zapadnu (hrvatsku) varijantu, obeležavajući ih sa (E) i (W), i dosledno navodio i ekavske i ijekavske oblike. Time je pružio potpunu sliku standardnog srpskohrvatskog jezika tog vremena.
- Akcentuacija: Bio je jedini dvojezični rečnik koji je dosledno beležio akcente, što je bilo od neprocenjive vrednosti za strance koji uče jezik.
- Izdanja: Prvo izdanje je objavljeno u saradnji sa beogradskom „Prosvetom” i Univerzitetom Pensilvanije, dok su kasnija revidirana izdanja objavljivana u saradnji sa Cambridge University Press, čime je delo steklo svetsku distribuciju i priznanje.

I nakon raspada Jugoslavije, Bensonovi rečnici, kasnije objavljeni pod naslovom koji uključuje bosanski, hrvatski i srpski standard, ostali su temelj za proučavanje jezika regiona.

Bensonov rad se odlikovao rigoroznim metodološkim pristupom. Bio je jedan od začetnika primene korpusne lingvistike u praktičnoj leksikografiji. Njegov rad se može opisati kao „korpusno-vođen” (corpus-driven), što znači da je lingvistički opis proizilazio direktno iz analize velikih jezičkih korpusa, umesto da korpus služi samo za potvrdu unapred postavljenih hipoteza.

Pored slavistike, Benson je dao ključan doprinos engleskoj leksikografiji, pre svega kroz rad na kolokacijama. Zajedno sa suprugom Evelin Benson i Robertom Ilsonom, objavio je The BBI Combinatory Dictionary of English (1986). Objavljivanje ovog rečnika smatra se „važnim leksikografskim događajem”. Revidirano izdanje iz 1997. godine sadržalo je oko 90.000 kolokacija, što ga je činilo najsveobuhvatnijim rečnikom engleskih kolokacija u to vreme.

Njegova teorijska razmatranja objavljena su u knjizi Lexicographic Description of English (1986), takođe u koautorstvu sa Evelin Benson i Robertom Ilsonom. Ovo delo predstavlja prateći teorijski volumen za BBI rečnik i smatra se prvim ozbiljnim pokušajem detaljnog opisa leksičkih i gramatičkih razlika između američkog i britanskog engleskog. Posebnu pažnju posvetio je leksikografskom tretmanu složenih glagola (compound verbs), što je tema o kojoj je pisao i u stručnim člancima.