Godina izdanja: 1986
ISBN: 52
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Žan Delimo / Jean Delumeau
Izdavač: Književna zajednica Novog Sada - Dnevnik
Godina: 1986
Obim: 327 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

Druga knjiga (tom) kapitalnog dela „Greh i strah: Stvaranje osećanja krivice na Zapadu od XIV do XVIII veka“ francuskog istoričara Žana Delimoa (Jean Delumeau) predstavlja ključni nastavak njegove duboke analize istorije mentaliteta i religijske psihologije.

Dok se prva knjiga više fokusira na spoljne opasnosti i kolektivne opsade, druga knjiga se bavi poniranjem pojedinca u sopstvenu moralnu savest, razvojem unutrašnjeg straha („straha od samog sebe“) i mehanizmima crkvene pedagogije.

Druga knjiga detaljno razrađuje kako su i Katolička i Protestantska crkva u predvečerje modernog doba stvorile takozvanu „pastoralu straha“. Glavne tematske celine obuhvataju:
- Beseda o smrti i pesimizam renesanse: Delimo ruši mit o renesansi kao isključivo vedrom periodu optimizma.
- Neuspeh iskupljenja?: Analiza teološkog diskursa koji je stalno naglašavao ljudsku grešnost i nesposobnost čoveka da se sam spasi, stavljajući u prvi plan strah od strašnog suda i pakla.
- „Bolest skrupula“: Opis masovnog fenomena unutrašnje krivice koji se rađa od XIV veka.
- Pedagogija krivice: Kako su institucije kroz ispovedaonice, propovedi i pretnje večnim mukama disciplinovale i preformulisale zapadni mentalitet.

Delimoova centralna teza u ovom delu jeste da je ovaj strahovit pritisak krivice i greha, iako mračan, paradoksalno ubrzao rađanje modernog zapadnog čoveka. Prisiljavajući pojedinca na stalnu samorefleksiju i analizu sopstvene savesti, crkva je nesvesno razvila modernu individualnost i duboku ličnu moralnu odgovornost.



Žan Delimo (Jean Delumeau, 1923–2020) bio je jedan od najuglednijih francuskih istoričara 20. veka i vodeći svetski stručnjak za istoriju mentaliteta, religijsku psihologiju i istoriju katolicizma.

Njegov rad je duboko promenio način na koji istoričari posmatraju unutrašnji svet ljudi prohujalih epoha — njihove emocije, strahove, nade i osećaj grešnosti.

Delimo je pripadao tradiciji čuvene francuske škole Anala (Annales), koja je fokus pomerila sa političke i vojne istorije (kraljevi, ratovi, datumi) na „istoriju dugog trajanja“ (kulture, svakodnevni život, verovanja, kolektivni strahovi). Skoro dve decenije (od 1975. do 1994.) držao je prestižnu katedru za „Istoriju verskih mentaliteta na modernom Zapadu“ na najvišoj francuskoj akademskoj instituciji, Collège de France. Bio je poznat po pedantnom istraživanju masovnih istorijskih izvora koji su pre njega često bili zanemarivani — poput priručnika za ispovednike, propovedi, testamenta, crkvenih arhiva i popularne verske literature.

Delimo je bio fasciniran time kako se zapadno hrišćanstvo razvijalo između dva ekstrema: strogosti koja uliva strah i teologije koja nudi utehu. Njegov opus se deli na tri velike faze:
- Studije o reformaciji i katoličkoj obnovi: Prvu fazu rada posvetio je analizi društvenih i religijskih promena tokom 16. i 17. veka, dokazujući da su i katolicizam i protestantizam u tom periodu zapravo sprovodili prvu pravu, duboku hristijanizaciju evropskih narodnih masa.
- Istorija straha i greha: U ovoj (najpoznatijoj) fazi nastaje i kapitalno delo „Greh i strah“ (kao nastavak knjige „Strah na Zapadu“). Delimo ovde postavlja tezu da je period od 14. do 18. veka bio doba kada je zvanična crkva, u pokušaju da disciplinuje vernike, nametnula civilizaciju krivice i opšteg pesimizma.
- Istorija raja i nade: U poznim godinama života, Delimo se okrenuo vedrijim temama, kao svojevrsnoj protivteži svojim studijama o strahu. Napisao je višestruku istoriju Raja, baveći se evolucijom ljudske potrage za srećom, utehom i večnim mirom.

Za razliku od mnogih svojih kolega sekularista u Francuskoj, Delimo je bio deklarisani i praktični katolik. Međutim, njegova duboka lična vera nikada nije ugrozila njegovu naučnu objektivnost. Naprotiv, kao vernik, bio je izuzetno kritičan prema istorijskim stranputicama sopstvene Crkve, posebno prema načinu na koji je vekovima koristila strah od pakla i krivicu kao mehanizme kontrole i pedagoškog pritiska na pojedinca.