ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1984
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Nolit 1984 343 strane

očuvanost 5-

Fenomenologija prava predstavlja jedno od najzrelijih i najambicioznijih Koževljevih dela, u kojem on pokušava da utemelji pravo kao fenomen ljudske egzistencije, a ne kao puki skup normi, pozitivnih zakona ili institucionalnih procedura. Polazeći od hegelovske fenomenologije duha, Kožev razvija originalnu filozofiju prava zasnovanu na međuljudskom priznanju, slobodi i borbi za prestiž.

Osnovna teza dela jeste da pravo nastaje isključivo u prostoru interpersonalnih odnosa, i to tamo gde postoji mogućnost konflikta između slobodnih subjekata. Pravo nije prirodna datost, niti čisto racionalna konstrukcija, već istorijski i egzistencijalni fenomen koji proizlazi iz ljudske želje za priznanjem.

Kojève razlikuje pravo od:

prirodnih zakona,

moralnih normi,

religijskih zapovesti,

političke sile.

Za njega je pravo moguće samo tamo gde postoji treća instanca (sudija, zakon, država) koja priznaje i sankcioniše međuljudske odnose. Bez takve instance nema prava, već samo nasilja ili privatne moralnosti.

U središtu Kojèveove fenomenologije prava nalazi se:

odnos gospodara i roba,

borba za priznanje,

istorijska uloga države,

ideja univerzalne i homogene države kao kraja istorije.

Pravo se kod Kojèvea pojavljuje kao istorijska kategorija, koja dostiže svoj puni oblik tek u modernoj državi, gde su svi subjekti formalno priznati kao slobodni i jednaki. Time se pravo vezuje za završetak istorijskog procesa, ali i za opasnost njegove petrifikacije.

STRUKTURALNI PRIKAZ DELA

1. Uvod: Problem filozofije prava

Kritika pozitivizma i normativizma

Neadekvatnost prirodnog prava

Potreba za fenomenološkim pristupom pravu

Pravo kao ljudski, a ne prirodni fenomen

2. Fenomenološki metod

Hegelova Fenomenologija duha kao polazište

Analiza iskustva, a ne apstraktnih normi

Pravo kao rezultat istorijskog procesa

3. Čovek, želja i priznanje

Želja kao temelj ljudskosti

Želja za priznanjem od drugog čoveka

Borba za prestiž kao izvor društvenih odnosa

Gospodar i rob kao arhetipski odnos

4. Nastanak prava

Pravo kao regulacija konflikta između slobodnih subjekata

Razlika između sile i prava

Uloga treće instance (sudija, zakonodavca)

Sankcija kao bitni element prava

5. Pravo, moral i politika

Razlikovanje prava i morala

Moral kao unutrašnja normativnost

Pravo kao spoljašnja, institucionalna normativnost

Odnos prava i države

6. Država i istorija

Država kao nosilac pravnog poretka

Razvoj prava kroz istoriju

Moderna država kao prostor univerzalnog priznanja

Ideja univerzalne i homogene države

7. Kraj istorije i sudbina prava

Pravo u postistorijskom stanju

Stabilizacija konflikta i nestanak borbe

Opasnost birokratizacije i formalizma

Čovek između građanina i „postistorijskog bića“

8. Zaključak

Pravo kao proizvod slobode i priznanja

Fenomenologija prava kao filozofska osnova pravne teorije

Neodvojivost prava od istorije i države