Godina izdanja: 2025
ISBN: 978-86-6263-618-8
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

IVAN JANKOVIĆ

NA BELOM HLEBU - smrtna kazna u Srbiji i Jugoslaviji, 1804-2002.

Izdavač - Akademska knjiga, Novi Sad

Godina - 2025

708 strana

24 cm

Edicija - Biblioteka Arhipelag

ISBN - 978-86-6263-618-8

Povez - Tvrd

Stanje - Kao na slici, tekst bez podvlačenja



SADRŽAJ:
Predgovor

1. `ZA IZGUBLENIJE GLAVE“: 1804-1813.
Nadležnost za izricanje smrtne kazne - Vansudska pogubljenja, Običajno pravo - Kapitalni prestupi - Procesne odredbe i dokazni postupak - Način izvršenja smrtne kazne - Pogubljenje kao spektakl - Krivičnopravna nauka - Poređenje s Evropom

2. `KAKO SE KRIVCI KOD NAS NA TOČKU SUŠE`: 1815-1839.
Nadležnost za izricanje smrtne kazne - Kapitalni prestupi - Način izvršenja smrtne kazne, - Pisanje zakona - Poređenje s Evropom

3. `DUHU VREMENA KLANJATI SE`: 1839-1858
Politički teror i njegova mesta - Krivično zakonodavstvo i kontekst u kome ono nastaje -(Politički delikti, Krađe; Hajdučija) - Stanje kriminaliteta i primena smrtne kazne - Pogubljenja - Jaz između Srbije i Evrope i rađanje novog senzibiliteta u Srbiji (Kazna i telo) - Krivičnopravna nauka - Evropski abolicionizam - Javno mnjenje u Srbiji 1848.-1858

4. `ŠTO SE BORE MISLI MOJE`: 1859-1869
Krivični zakoni (Projekat Opšteg dela KZ, 1858; Zakonik za zločinstva i prestupe u Knjažestvu Srbskom, 1859; Krivični zakonik, 1860) - Pravosuđe - Primena smrtne kazne u praksi - Propisi o izvršenju smrtne kazne - Praksa pogubljenja - Pomilovanja - Literatura o smrtnoj kazni Profesori krivičnog prava - Evropski kontekst

5. `USTANOVA KOJA TAMANI DRUŠTVO“: 1869-1888.
Političko nasilje, politička hajdučija i politička suđenja (Nasilje; Hajdučija; Suđenja) - Smrtna kazna u zakonu i praksi - Vojno pravosuđe i smrtna kazna - Parlamentarna akcija protiv smrtne kazne (Poslanički predlozi iz 1881; Sudbina predlagača; Pitanje smrtne kazne u skupštini, 1887; Ustavotvorni odbor, 1888) - Pitanje smrtne kazne u publicistici, 1870-1888 - Krivičnopravna nauka u Srbiji - Poređenje s drugim državama - `Nova“ kriminologija,

6. `POKLONI MI MLAĐANI ŽIVOT, PREMILOSTIVI GOSPODARU`: 1889-1903.
Smrtna kazna po ustavu i zakonima - Statistika smrtnih kazni u Srbiji, 1889-1903 - Oblici kriminaliteta (Politički kriminalitet; Hajdučija; Ubistva; Krađe) - Odmeravanje kazne - Žalbeni postupak - Pomilovanja (Molbe za pomilovanje; Mišljenje lokalnih vlasti; Posle pomilovanja) - Pogubljenja - Kriminološka nauka i smrtna kazna u Srbiji i u Evropi (Evropska kriminologija; Kriminologija u Srbiji; Abolicionizam na levici

7. `HOĆE KARABURMU DA PROGLASE ZA PANTEON VELIKIH SRBA!`: 1903-1914.
Ustavne odredbe i krivično zakonodavstvo - (Projekat kaznenog zakonika) - Kriminalitet - Primena smrtne kazne - Izvršenje smrtne kazne - Ko su bili na smrt osuđeni? - Politika i praksa pomilovanja - Milenko Vesnić i skupštinska rasprava 1906 - Rasprave u javnosti, 1906 - Aneksiona kriza i skupštinska rasprava 1910 - Smrtna kazna u oslobođenim krajevima - Prvi svetski rat - Evropski kontekst i krivičnopravna nauka

8. `PROŠTENO JE SVIMA, SVIMA, SAMO NIJE IZDAJICI`: 1918-1921.
Heterogenost prava i pravosuđa (Srbija; Crna Gora; Hrvatska i Slavonija; Dalmacija i Slovenija; Bosna i Hercegovina; Vojvodina) - Nova organizacija vlasti - Krivično pravo - Kriminalitet (Kolaboracionisti i ratni zločinci; Politički kriminalitet; Klasični kriminalitet) - Statistika smrtnih kazni - Amnestije i opšta pomilovanja - Pojedinačna pomilovanja (Kriterijumi za pomilovanje; Molbe za pomilovanje) - Krvničko pitanje

9. `TRAŽE SE NA SMRT OSUĐENI!`: 1921-1929.
Smrtna kazna u Ustavnom odboru, Vidovdanskom ustavu i zakonima - Represija komunizma i smrtna kazna (Obznana, Zakon o zaštiti države) - Politički obziri i primena smrtne kazne - Kraljeva `viza` - Tradicija de facto aboli cije u austrougarskim pokrajinama - Provizornost kraljevske odluke o pomilovanju - Statistika smrtnih kazni - Glasovi protiv smrtne kazne (Parlament; Univerzitet; Pravna struka; Državni činovnici; Filantropska društva; Publicisti; Teolozi) - Transplantacija organa na smrt osuđenih

10. `ZA VREME USMRĆIVANJA VLADAO JE POTPUNI RED`: 1930-1941.
Smrtna kazna u ustavu i zakonima - Statistika smrtnih kazni - Pogubljenja - Štampa - Dželati (Alojz Sajfrid; Florijan Mauzner; Karlo Dragutin Hart) Pomilovanja. (Zločini iz strasti; Političke krivice; Hajduci) Smrtna kazna i evropski totalitarizam - Opravdanje smrtne kazne u totalitarizmu (SSSR; Nemačka) -- Srpska kriminologija (Rođeni zločinac u Kriminalističkom institutu Pravnog fakulteta)

11. `DOSTA VIŠE S TIM STRELJANJIMA!`: 1944-1946.
Etos odmazde u Evropi - Odmazda u Srbiji - Organizacija sudske vlasti - Krivično zakonodavstvo - Položaj pravne profesije i nezavisnost sudstva (Afera `Granap`) - Primena smrtne kazne

12. `MI SMO U PRINCIPU PROTIV SMRTNE KAZNE ... ALI SMO REALISTI`: 1946-1951.
Krivično zakonodavstvo (Zakon o krivičnim delima protiv opštenarodne imovine i imovine zadružnih i drugih društvenih organizacija; Zakon o krivičnim delima protiv službene dužnosti; Zakon o izvršenju kazni) - Krivične statistike, - Oblici kriminaliteta i njihovo kažnjavanje (Politički kriminalitet; Klasični kriminalitet) - Izvršenja i izvršioci - Politika i praksa pomilovanja - Odnos prema smrtnoj kazni u zemlji i svetu - Krivičnopravna nauka

13. `ČOVEK JE NAŠE NAJVEĆE BOGATSTVO`: 1951-1977.
Krivično zakonodavstvo - Primena smrtne kazne
Pomilovanja (Krvna osveta; Terorizam) - Pogubljenja - Odnos prema smrtnoj kazni (Stručna javnost; Laička javnost; Jedan abolicionist: Veljko Komlenović) - Promene u svetu

14. `SMRTNA KAZNA JE USTAVNA KATEGORIJA“: 1977-1990.
Novi krivični zakoni - Primena smrtne kazne - Smrtna kazna i međunacionalni odnosi - Uspon abolicionizma (Peticije; Društvo za borbu protiv smrtne kazne) Istraživanja javnog mnjenja - Međunarodne organizacije, raspad Jugoslavije i smrtna kazna u njoj, 1989-1990 - Kraj realnog socijalizma i kraj smrtne kazne u Evropi

15. I OPET: `DUHU VREMENA KLANJATI SE“: 1991-2002.
Smrtna kazna u ustavima - Smrtna kazna u zakonima (Izmene KZ SRJ od 1993. godine; Izmene KZ SRJ od 2001; Izmene KZ Srbije od 2002) - Pravne teškoće stvorene abolicijama od 2001. i 2002. godine - Primena smrtne kazne - Neizvesnost i čekanje na pomilovanje - Poslednje pogubljenje - Vansudska pogubljenja - Bombardovanje 1999. godine i smrtna kazna - Srbija (Jugoslavija) i Savet Evrope, 1998. i 2003 - Postmiloševićevska vlast i smrtna kazna - Javno mnjenje (Ankete) - Abolicija kao globalni čin (Evropa - `zona bez smrtne kazne`; `Siva zona` u Evropi) - Zaključak

Sažetak
Summary
Bibliografija
Registar ličnosti
Registar pojmova


`Studija dr Ivana Jankovića Na belom hlebu je multidisciplinarno, prvenstveno pravnoistorijsko i pravnosociološko istraživanje smrtne kazne u Srbiji od 1804. do 2002. godine. Autor je postavio cilj da ispita kako je ideja o ukidanju smrtne kazne došla u Srbiju, kako se u njoj zapatila i pod kojim okolnostima je, posle dva veka, u njoj trijumfovala. Knjiga otkriva i kako se smrtna kazna u Srbiji faktički primenjivala u proteklih dvesta godina, kojim svrhama je služila i kakve je tragove ostavila u politici, pravu, kulturi i jeziku. Najzad, autor je uspeo da zbivanja u Srbiji stavi u kontekst odgovarajućih zbivanja u Evropi i svetu.

Knjiga je podeljena na 15 poglavlja: 1. Za izgublenije glave, u kome se obrađuje vreme Prvog ustanka (1804-13) i pravi poređenje sa evropskim zakonodavstvom toga vremena; 2. Kako se krivci kod nas na točku suše, oduhvata period prve vlade kneza Miloša 1815-1839; 3. Duhu vremena klanjati se obrađuje vreme od 1839. do 1858, dakle vladavinu Ustavobranitelja i prve pokušaje stvaranja krivičnog zakonodavstva; 4. Što se bore misli moje odnosi se na drugu vladavinu kneza Miloša i Mihajla, gde centralno mesto zauzima Kaznitelni zakonik od 1860; 5. Ustanova koja tamani društvo: 1869 – 1888, obrađuje vreme žestokih političkih borbi praćenih hajdučijom, kao i pojavu parlamentarne akcije protiv smrtne kazne (1881); 6. Pokloni mi mlađani život, premilostivi gospodaru: 1889-1903, smrtna kazna po ustavu i zakonima, kao i stav kriminološke nauke i javnog mnenja o smrtnoj kazni; 7. Hoće Karaburmu da proglase za Panteon velikih Srba: 1903-1914, jer su se smrtne kazne izvršavale u tom beogradskom predgrađu; 8. Prošteno je svima, svima, samo nije izdajici: 1918-1921, s posebnim osvrtom na politički kriminalitet – atentati na kralja Aleksandra i ministra unutrašnjih poslova Milorada Draškovića; 9. Traže se na smrt osuđeni: 1921-1929; 10. Za vreme usmrćivanja vladao je potpuni red: 1930-1941; 11. Dosta više sa tim streljanjima: 1944-46, posvećen odmazdama izazvanim Drugim svetskim ratom; 12. Mi smo u principu protiv smrtne kazne... ali smo realisti: 1946-1951; 13. Čovek je naše najveće bogatstvo 1951-1977; 14. Smrtna kazna je ustavna kategorija: 1977-199; 15. I opet: „Duhu vremena klanjati se“: 1991-2002, ukidanje smrtne kazne; Evropa „zona bez smrtne kazne“ i „siva zona“ (Belorusija, Rusija). Na kraju knjige nalazi se pogovor, obimna bibliografija, registar imena i registar pojmova.

Dr Ivan Janković je advokat i patentni zastupnik od 1986. godine sa ogromnim iskustvom u predmetima intelektualne svojine i autorskih prava. Savetuje klijente o pitanjima medijskog prava. Član je Advokatske komore Beograda i Evropskog komiteta za sprečavanje mučenja i nečovečnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja.`



Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.

Jovan Avakumović Alija Alijagić Isidor Bajić Vladan Batić Čezare Bekarija Albert Berner Josip Broz Tito Stojan Veljković Milenko Vesnić Vilhelm Toam Vučić Perišić Ilija Garašanin Gligoriej Geršić Giga Gliša Jevrem Grujić Zoran Đinđić Marko Đuričić Toma Živanović Marinko Ivković Veljko Jakovljević Slobodan Jovanović Jozef Đorđe Petrović Karađorđe Aleksandar Petar Karađorđević Vuk Stefanović Karadžić Veljko Komlenović Milan Kostić Nikola Krstić Vladimir Iljič Lenjin Čezare Lombrozo Antonije Majstorović Karl Marks Florijan Mauzner Grgur Milovanović Slobodan Milošević Karl Jozef Anton Mitermajer Jovan Mićić Aleksandar Obrenović Milan Miloš Mihailo Obrenović Nikola Pašić Moša Pijade Milan Piroćanac Antonije Pljakić Ristić Jaša Prodanović Aleksandar Leka Ranković Jovan Ristić Marko Ristić Konstantin Rodofinikin Josif Staljin Aleksa Stanojević Spasoje Stejić Rušan Subotić Ranko Tajsić Kosta Timotijević Pera Todorović Enriko Feri Adolf Hitler Đorđe Cenić Dimitrije Crnobarac Aćim Čumić