Godina izdanja: 2001, 2002, 2006
ISBN: 86-7963-112-4 86-7963-118-3 86-7963-131-0 86-7963-148-5 86-7718-043-5 978-86-7718-043-0
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

ALEKSANDAR MOLNAR

RASPRAVA O DEMOKRATSKOJ USTAVNOJ DRŽAVI 1-5

1. Pravo na otpor tiraniji
2. Klasične revolucije: Nizozemska, Engleska, SAD
3. Moderne revolucije: Francuska, Rusija, Nemačka
4. Građanska neposlušnost
5. Rat: od kulta Votana do holokausta

Izdavač - Samizdat B92, Beograd; Fabrika knjiga, Beograd; Institut za filozofiju i društvenu teoriju, Beograd

Godina - 2001, 2002, 2006

2532 (432 + 476 + 504 + 516 + 604) strana

22 cm

Edicija - Reč

ISBN - 86-7963-112-4 86-7963-118-3 86-7963-131-0 86-7963-148-5 86-7718-043-5 978-86-7718-043-0

Povez - Broširan

Stanje - Kao na slici, u knjigama se oseća miris duvana, tekst bez podvlačenja



SADRŽAJ:
Predgovor
Uvod

OTPOR TIRANIJI U ANTIČKOJ GRČKOJ
1. Uspon tiranije u grčkim polisima
2. Začeci tradicije junačkog otpora tiraniji kod Harmodija i Aristogitona
3. Sokratovo pravilo: `ubeduj-ili-se-pokoravaj`
4. Platonova apologija tiranije koja uspostavlja idealno državno uređenje
5. Aristotelovo učenje o republici kao idealnom obliku državnog uređenja

OTPOR TIRANIJI U RIMU
1. Otpor tiraniji u rimskoj republici
2. Shvatanje vrlina u klasičnom republikanizmu
3. Ubistvo Gaja Julija Cezara
4. Orijentalne religije i nastanak mistične monarhije u doba principata
5. Stoički pojam slobode i beg u onostranost
6. Imperator - dominus et deus?

PRAVO NA OTPOR TIRANIJI U SREDNJEM VEKU
1. Jevrejska tradicija otpora tiraniji
2. Odnos ranog hrišćanstva prema svetovnoj vlasti
3. Papsko pravo na otpor tiraniji
4. Razlikovanje tyrannus ex defectu tituli i tyrannus ex parte exercitii u delu Tome Akvinskog
5. Koncilijarna teorija i pravo svrgavanja pape
6. Papska `služba` i pravo na otpor `ličnosti` pape u delu Jeana Charlier de Garsona
7. Vazalsko pravo na otpor tiraniji
8. Staleško pravo na otpor tiraniji

RENESANSNO-REPUBLIKANSKE TEORIJE PRAVA NA OTPOR TIRANIJI
1. Teorija zaštite gradskog `mira` Marsilija Padovanskog
2. Problem ophođenja prema uzurpatorima u delu Bartola Sasoferatskog
3. Obnova cezarističkog nasleđa antike Coluccia Salutatija
4. Uzdizanje apsolutističke virtù: Nicollo Machiavelli i teorija državnog rezona

RANE PROTESTANTSKE TEORIJE PRAVA NA OTPOR TIRANIJI
1. Revolucionarni milenarizam Thomasa Müntzera
2. Teološka i prirodnopravna komponenta u shvatanju Johannesa Bugenhagena o pravu na otpor tiraniji
3. Argument Martina Luthera o pravu svakog čoveka na otpor `krvožednim psima`
4. Shvatanje Nicolausa von Amsdorffa o pravu niže vlasti na otpor tiraniji više vlasti
5. Pravo pučkih magistrata (efora) na otpor tiraniji u delu Jeana Calvina

KONTINENTALNE MONARHOMAŠKE TEORIJE
1. Hugenotsko osporavanje apsolutne monarhije u francuskom verskom ratu

2. Rekonstrukcija frankogalskih slobodarskih tradicija Françoisa Hotmana
3. Začeci `funkcionalizacije` države u delu Théodore de Bèzea
4. Ugovornopravna teorija u Optužbama protiv tirana Philippea du Plessis-Mornaya i Huberta Langueta
5. Borba Emdena za nezavisnost od istočnofrizijskog grofa
6. Razmatranja Ubbo Emmiusa o starom ustavu Frizije
7. Aporije koncepcije simbiotičkih zajednica u delu Johannesa Althusiusa

BRITANSKE MONARHOMAŠKE TEORIJE
1. Vladavina Tjudora u šesnaestovekovnoj Engleskoj
2. Privatnopravni argument u prilog pravu na otpor tiraniji u delu Johna Poneta
3. Pozivanje na otpor vladaru koga puk nije `izabrao među svojom braćom` Christophera Goodmana
4. Radanje prezbiterijanskog crkvenog sistema iz škotskog verskog rata
5. Prasak trube Johna Knoxa protiv `čudovišne vladavine žene`
6. Koncepcija kralja kao zakona koji govori i zakona kao nemog kralja Georgea Buchanana
Literatura


NIZOZEMSKA REVOLUCIJA
1. Nizozemski otpor tiraniji Filipa II
2. Nova vlast u Holandiji i Zelandu
3. `Apologija princa Viljema Oranskog`
4. Stvaranje nizozemske republike

ENGLESKA REVOLUCIJA (I): GRAĐANSKI RAT
1. Ustav Engleske za vreme prva dva Stjuarta
2. Škotski nacionalni ugovor
3. Dugi Parlament i Svečana liga i ugovor
4. Teorija Henrya Parkera o suverenitetu Parlamenta
5. Razlikovanje `ličnosti` i `službe` kralja u delu Samuela Rutherforda
6. Independentsko shvatanje države i prava na otpor tiraniji
7. Levelersko shvatanje države i prava na otpor tiraniji

ENGLESKA REVOLUCIJA (II): TIRANOUBISTVO I REPUBLIKA
1. Suđenje Čarlsu I i njegova egzekucija
2. Apologija tiranicida Johna Miltona
3. Neuspeh protektorskog konstitucionalizma

DRŽAVA I PRAVO NA OTPOR SUVERENU U DELU THOMASA HOBBESA
1. `Levijatan` i engleska republika
2. Hrišćanstvo i verski ratovi
3. Prirodno stanje
4. Prirodno pravo i prirodni zakoni
5. Društveni ugovor
6. Reprezentativni suveren
7. Autori i akteri
8. Odbijanje poslušnosti suverenu i pravo na otpor

ENGLESKA REVOLUCIJA (III): RESTAURACIJA
1. Prvi istoričari engleskog građanskog rata
2. Hobbesovo shvatanje istorije i revolucije u `Behemotu`
3. Rotaciona i ustavotvorna revolucija
4. Neuspesi otpora tiraniji u periodu 1681-1685.

ENGLESKA REVOLUCIJA (IV): `SLAVNA REVOLUCIJA`
1. Pučki suverenitet i pravo na otpor tiraniji u delu Johna Lockea
2. Nizozemska u očima Engleza u 17. veku
3. Nizozemska invazija na Englesku 1688.
4. Deklaracija prava iz 1689.
5. Hobbes, Locke i `Slavna revolucija`

AMERIČKA REVOLUCIJA
1. Osnivački ugovori prvih kolonija
2. Kongres o Zakonu o taksama i kontinentalni kongresi
3. Deklaracija nezavisnosti iz 1776.
4. Uloga Jamesa Madisona u sazivanju američke ustavotvorne skupštine
5. Donošenje Ustava SAD na Konventu u Filadelfiji 1787.
6. Ratifikacija prvih deset amandmana na Ustav SAD (Katalog ljudskih prava) iz 1791.
7. Stranke u `federativnoj republici`
8. Vrhovni sud kao `čuvar Ustava`
9. Ka demokratskoj ustavnoj državi
Literatura


FRANCUSKA REVOLUCIJA
1. Amerika u očima Francuza u 18. veku
2. Romantičarski kolektivizam Jeana-Jacquesa Rousseaua: `Nacija, jedna i nedeljiva`
3. Konstitutivna i konstituisana vlast u delu Emmanuela Josepha Sieyesa
4. Nastanak i propast Ustava iz 1791.
5. Sudenje Luju XVI i njegova egzekucija
6. Revolucija kao put od otpora tiraniji do revolucionarne tiranije

EKSKURS: PROVALA LUDILA NA PUČINI OKEANA: OSVRT NA REVOLUCIONARNU SIMBOLIKU ROMANTIKE
1. Renesansa i klasicizam: od broda ludaka do ludila brodarenja
2. Pobuna na brodu Bounty
3. Lord Byron: ludilo pobunjenika Christiana
4. Herman Melville: ludilo kapetana Ahava
5. Jevgenij Zamjatin: ludilo graditelja Integrala D-503
6. Epilog: Teror na palubi broda koji tone

KOMUNISTIČKA TEORIJA REVOLUCIJE
1. Dva načina političke borbe radničke klase
2. Gracchus Babeufi `zavera jednakih` radi uspostavljanja diktature revolucionarnih voda
3. Uloga Auguste Blanquija u revolucionarnim zbivanjima u Francuskoj 1848.
4. Revolucionarni put ka industrijskoj utopiji Karla Marxa
5. Problem `diktature proletarijata`
6. Totalitarna mitomanija Georgesa Sorela

RUSKA REVOLUCIJA
1. Patrimonijalizam carske Rusije
2. Uspon ruske `inteligencije`
3. Marxova i Engelsova razmišljanja o Rusiji
4. Formiranje ruskog boljševizma
5. Obaranje carizma
6. Boljševički državni udar
7. U susret nacionalizmu

KOMUNIZAM I NACIONALIZAM
1. Nacionalizam i logika otpora tiraniji
2. Nemački nacionalizam Friedricha Engelsa
3. Nastanak italijanskog fašizma

NEMAČKA REVOLUCIJA (1): VAJMARSKA REPUBLIKA
1. Ustavotvorna skupština u Frankfurtu 1848/1849.
2. Nagoveštaji `revizionizma` kod Marxa i Engelsa
3. Zasluge Eduarda Bernsteina za otvaranje socijaldemokratije za političko i teorijsko naslede liberalizma
4. Slom Drugog rajha novembra 1918.
5. Ustavotvorna skupština u Vajmaru 1919.
6. Razmatranja Huga Preußa o ustavnoj stvarnosti Vajmarske republike

NEMAČKA REVOLUCIJA (II): TREĆI RAJH
1. Aporije moderne demokratije: Carl Schmitt i mit o narodnom neprijatelju
2. `Narodnjačka revolucija` iz 1933.
3. Geopolitička teorija evroazijskog kontinentalnog bloka Karla Haushofera
4. Rat rasa 1941-1945.
5. Parlamentarni savet u Bonu 1948/1949.
Literatura


DEMOKRATSKA USTAVNA DRŽAVA
1. Spor Edmunda Burkea i Thomasa Painea povodom odnosa izmedu pojedinih generacija građanskog društva
2. Delatne društvene grupe
3. Suvereni puk i delatni puk
4. Konzervativna konstitutivna vlast
5. Vanredno stanje i pravo na otpor tiraniji
6. Političko-teritorijalna organizacija
7. Problem klasa i klasnih odnosa
8. Popperov koncept građanskog društva kao otvorenog društva

TOTALITARNI REŽIM I REVOLUCIONARNA TIRANIJA
1. Pojam `totalnog`
2. Totalitarni režim
3. Totalitarna partija kao izvršilac tiranicida
4. Otpor totalitarnom tiraninu
5. Staljinova tiranija

PRAVNO SAVLADAVANJE TOTALITARNE PROŠLOSTI
1. Problemski kompleks `pravnog savladavanja prošlosti`
2. Gustav Radbruch i njegova formula
3. Problem pravnog savladavanja prošlosti u Nemačkoj
4. Radbruchova formula u interpretaciji Ralfa Dreiera
5. Mogućnosti unapređenja pravnog savladavanja totalitarne prošlosti

EKSKURS: ROMANTIČARSKI REPUBLIKANIZAM HANNAH ARENDT
1. Teorijsko osamljenje i politička praksa
2. Antički polis kao ideal istinske političke zajednice
3. Moć političke zajednice
4. Kontrastiranje kontraktualizma i romantičarskog republikanizma: Thomas Hobbes i Hannah Arendt
5. Kolektivizam zdravog razuma protiv tiranije uma

ISTORIJSKI RAZVOJ GRAĐANSKE NEPOSLUŠNOSTI
1. Neposlušnost prema vlastima zbog religiozne diskriminacije: kvekeri
2. Neposlušnost prema vlastima zbog rasne diskrimnacije (1): David Thoreau
3. Neposlušnost prema vlastima zbog rasne diskriminacije (II): Mahatma Gandhi
4. Neposlušnost prema vlastima zbog rasne diskriminacije (III): Martin Luther King Jr.
5. Antiratni protesti nakon Drugog svetskog rata
6. Teorijski doprinosi Johna Rawlsa i Ronalda Dworkina

OSNOVNA PRAVA ČOVEKA
1. Magna Carta Libertatum
2. Istorijsko uobličenje osnovnih prava čoveka
3. Demokratija i osnovna prava čoveka
Ekskurs o osnovnim socijalnim pravima
4. Osnovna prava čoveka u međunarodnopravnoj perspektivi

Građanska Neposlušnost Zasnovana Na Pravdi
1. Opravdanje građanske neposlušnosti
2. Cilj građanske neposlušnosti
3. Neposlušni građani i ustavni sud
4. Strategije delanja neposlušnih građana
5. Određenje građanske neposlušnosti
6. Protest kao socijalna forma građanske neposlušnosti
7. `Nova neposlušnost`

Odbijanje Vojne Obaveze Pod Oružjem
1. Istorija odbijanja vojne obaveze pod oružjem
2. Osnovno pravo na odbijanje vojne obaveze pod oružjem u Nemačkoj
3. Hobbesovo shvatanje prava na dezertiranje
4. `Strašljivi diskurs` i `junački diskurs` u modernom građanskom društvu
5. Strah, odbijanje da se upotrebi oružje i dezertiranje

Literatura
Rezime
Summary
Registar Imena


Predgovor

USPON I PAD VOTANIZMA
`VOTANISTIČKA REVOLUCIJA` U MODERNOJ NEMAČKOJ
1. Jungova teorija arhetipova
2. Sadržaj `votanističke revolucije`
3. Votan i ratnički Männerbundovi

NASTANAK I RAZVOJ KULTA VOTANA
1. Skitski poglavica među Germanima?
2. Ratnički kult boga Votana
3. Transformacija ratničkog Männerbunda i pojava berserkera
4. Pokušaji domestikacije kulta Votana u germanskim protodržavama
5. Vikinzi
6. Divlja vojska

SUKOB HRIŠĆANSTVA I PAGANSTVA
1. Motiv ragnaröka
2. Pesma o Nibelunzima
3. Paganizacija hrišćanstva: pojava hrišćanskih ratničkih Männerbundova
4. Nostalgija za čistim paganstvom
5. Povratak Votana u modernu Nemačku
6. Nemačko antisemitsko hrišćanstvo
7. Epohalni neuspeh `votanističke revolucije`

FILOZOFIJA BELICIZMA
UOBLIČENJE BELICIZMA U NEMAČKOJ FILOZOFIJI 19. VEKA
1. Predmoderna teorijska promišljanja politike i rata
2. Naslede prosvetiteljskog pacifizma
3. Dijalektika rata i slobode: Hegel
4. Rodenje nihilizma iz duha varvarstva: Nietzsche

BELICIZAM I NIHILIZAM U JÜNGEROVOM DELU
1. Prvi svetski rat - akcelerator nihilizma
2. Herojski nihilizam kao ontologija juriša
3. Provala nacionalizma
4. Revolucionarni nihilizam kao radnički rasizam
5. Jünger i nacionalsocijalizam
6. Apokaliptički nihilizam kao poslednje pribežište
7. `Natrag ka Kantu`
EKSKURS: Heideggerova filozofija u senci `iskustva fronta`

RAT I POLITIKA IZ GENERALŠTAPSKE PERPSEKTIVE
1. Borba politike za primat nad ratom: Clausewitz
2. Trijumf rata nad politikom: Moltke
3. Apsorbovanje politike u ratu: Ludendorff

BAJROJTSKI ANTISEMITIZAM
OPOMENA WAGNEROVOG HANSA ZAKSA: `PA ONDA, I AKO SE U PRAH RAZLETI...`
1. ... Severnonemački savez...
2.... Drugi rajh...
3.... Vajmarska republika...
4.... Treći rajh...
5.... tome je mnogo doprinela nemačka umetnost sveta!

BAJROJTSKI KRUG KAO RASADNIK ANTISEMITIZMA
1. Rani vagnerijanci
2. Richard-Wagner-udruženja
3. Nastanak Bajrojtskog kruga
4. Bajrojtski krug u Vajmarskoj republici

CHAMBERLAINOV DOPRINOS KANONIZACIJI RASNOG SVETONAZORA
1. Ulazak u Bajrojtski krug
2. Svetonazor i mitologija
3. Učenje o rasama
4. Jevreji na razmedi između stranog i neprijateljskog
5. Arijevci, Germani i Nemci
6. Politička uverenja i odnos prema caru Vilhelmu II
7. Angažman u Prvom svetskom ratu
8. Kritika Vajmarske Judenrepublik

APOKALIPTIKA OSLOBOĐENA BIBLIJE
TREĆI RAJH - BEZBOŽNO CARSTVO BOŽJE NA ZEMLJI?
1. Tekovine `votanističke revolucije`
2. Sudbina Männerbundova u Trećem rajhu
3. Nacionalsocijalizam i religija
4. Obračun Alfreda Rosenberga sa hrišćanstvom
5. Rat bez ratnog užitka

PARADOKSI ANTISEMITSKE APOKALIPTIKE I HITLEROV RAT
1. Iskušenja neopaganstva
2. Breme `pozitivnog hrišćanstva
3. Rat za Lebensraum
4. Od holokausta do `spržene zemlje` i natrag
5. Nestanak Votana u plamenu Valhale
6. Dijalektika (neo)paganskog i apokaliptičkog belicizma

Literatura

DODATAK: Razgovor sa Nebojšom Popovim u redakciji `Republike` 20. avgusta 2002.

Imenski registar



Ako Vas nešto zanima, slobodno pošaljite poruku.