Godina izdanja: 1978
ISBN: 357
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Oton Župančić
Ilustracije: Nives Kavurić-Kurtović
Izdavač: Mladost, Zagreb
Edicija: Vjeverica
Godina: 1978
Obim: 84 str.

U knjizi je na dva, tri mesta malo pošarano, kao što je prikazano na fotografiji, no big deal. Ne utiče na čitanje. Ostatak knjige je u redu.

„Ciciban” je jedna od najvažnijih i najprepoznatljivijih zbirki dečije poezije u slovenačkoj i regionalnoj književnosti, koju je napisao čuveni slovenački pesnik Oton Župančič.

Prvi put je objavljena 1915. godine pod naslovom „Ciciban i drugi”. Lik Cicibana, veselog, radoznalog i živahnog dečaka, postao je bezvremenski simbol detinjstva na prostorima bivše Jugoslavije, a knjiga je decenijama nezaobilazni deo školske lektire.

Župančič je uspeo da savršeno prenese dečiju psihologiju, igru, maštu i sitne nestašluke kroz ritmične i zvučne stihove. Pesme su izuzetno spevne, pune onomatopeja (oponašanja zvukova iz prirode i okruženja), zbog čega ih deca lako pamte i recituju. Među omiljenim stihovima iz ove zbirke izdvajaju se pesme poput „Ciciban i pčela”, „Ciciban, Ciciban, dobar dan”, „Uspavanka”, „Pčele” i „Zimi”. Iako pesme nose tople pouke o ljubavi prema prirodi, životinjama i porodici, autor strogo izbegava suvoparno moralisanje, držeći se uvek blisko dečijem humoru i logici.

Zbirka je tokom godina doživela stotine različitih izdanja na mnogim jezicima, a često su je krasile ilustracije vrhunskih regionalnih umetnika.



Oton Župančič (23. januar 1878 — 11. jun 1949) bio je jedan od najvećih slovenačkih pesnika, prevodilaca i dramskih pisaca u istoriji. Uz Ivana Cankara, Dragotina Ketea i Josipa Murna, smatra se začetnikom slovenačke moderne – književnog pokreta koji je uneo evropske estetske tokove (poput simbolizma i dekadencije) u slovenačku kulturu na prelazu iz 19. u 20. vek.

Tokom svog dugog života i plodne karijere, Župančič je prešao put od buntovnog mladog liričara do statusa „narodnog pesnika” i akademika.

Rođen je u mestu Vinica u Beloj Krajini. Studirao je istoriju i geografiju u Beču. Nakon studija živeo je širom Evrope – u Parizu, Nemačkoj (gde je radio kao učitelj) i Beču – što mu je proširilo kulturne vidike pre nego što se vratio u Ljubljanu 1910. godine. Između dva svetska rata bio je dramaturg i dugogodišnji upravnik Slovenskog narodnog kazališta u Ljubljani. Bio je i gradski arhivar, kao i urednik uticajnih časopisa poput Slovana i Ljubljanskog zvona. Tokom okupacije, Župančič je bio blizak antifašističkom pokretu otpora (Osvobodilna fronta). Zbog svojih stavova i delovanja bio je uhapšen od strane nemačkih okupacionih snaga. Bio je jedan od prvih članova Slovenačke akademije nauka i umetnosti (SAZU), osnovane 1938. godine, a kasnije i redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU).

Župančičev književni rad obuhvata nekoliko faza, od intimne i refleksivne lirike do rodoljubivih pesama i literature za decu.

Poezija za odrasle: Čaša opojnosti (1899), Čez plan (1904), Samogovori (1908); Prva zbirka Čaša opojnosti označila je prekretnicu u slovenačkoj poeziji. Njegova poema Duma jedno je od najlepših i najdubljih rodoljubivih dela na ovim prostorima, u kom spaja ljubav prema zavičaju sa modernim dilemama.

Poezija za decu: Pisanice (1900), Sto ugank (1915), Ciciban (1915); Zauvek je promenio status dečije književnosti, podigavši je na nivo vrhunske umetnosti. Kroz ove zbirke uveo je vedrinu, igru reči i ritam prilagođen dečijoj mašti.

Dramski pisac: Noč za verne duše (1904), Veronika Deseniška (1924); Istorijska drama Veronika Deseniška smatra se jednim od temelja slovenačke ekspresionističke i istorijske dramaturgije.

Pored originalnog pisanja, Župančič je ostavio nemerljiv trag kao prevodilac. Govorio je i razumeo mnoštvo stranih jezika, a njegov prevodilački rad obogatio je regionalnu pozorišnu i književnu scenu.

Skoro polovinu njegovog prevodilačkog opusa čine Šekspirove drame, koje je preveo sa neverovatnim osećajem za ritam i domaći jezik. Pored Šekspira, na slovenački je prevodio i gigante kao što su Dante, Tolstoj, Dikens, Flober i Mopasan.

Zanimljivo je da su njegove pesme za decu na srpskohrvatski jezik često prevodili naši veliki pesnici, među kojima je najpoznatiji prepevi koje je uradila Desanka Maksimović.



Nives Kavurić-Kurtović (1938–2016) bila je jedna od najvećih i najznačajnijih hrvatskih savremenih umetnica, a likovna kritika je često naziva „prvom damom hrvatskog nadrealizma“. Iako je svetsku slavu stekla svojim monumentalnim i duboko emotivnim slikama i crtežima, njen doprinos književnosti za decu — kroz saradnju sa edicijom Vjeverica i ilustrovanje dela poput „Kućice sa crvenim šeširom“ ili „Ciciban“ — ostavio je neizbrisiv trag na generacije čitalaca.

Rođena je u Zagrebu u porodici istaknutog arhitekte Zvonimira Kavurića. Diplomirala je grafiku i slikarstvo na Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu 1962. godine u klasi profesora Frana Baće.

Odmah nakon studija (1962–1967), bila je bliska saradnica u prestižnoj Majstorskoj radionici Krste Hegedušića, koja je okupljala krem tadašnje intelektualne i umetničke elite.

Od 1983. godine radila je kao profesorka na Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu. Godine 1997. postala je prva žena redovni član Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti (HAZU), a 2007. dodeljena joj je titula professor emeritus.

Njen stil se kretao između nadrealizma, ekspresionizma, art bruta i informela. Njena dela su izuzetno prepoznatljiva po sledećim motivima:
• Snovi i podsvest: Slikala je fantazmagorične, onirične (snovite) svetove u kojima se spajaju svesno i nesvesno.
• Ljudska figura i emocije: Njene kompozicije često prikazuju levitirajuća tela, organske oblike, ali i motive tjeskobe, usamljenosti, majčinstva i ženskog telesnog i duhovnog iskustva.
• Nemiran i virtuozan crtež: Koristila je rafinirane linije, često kombinujući crtež olovkom ili tušem sa nežnim kolorističkim nanosima (gvaš, akvarel) i tekstualnim zapisima direktno na platnu ili papiru.

Ona nije samo doslovno crtala ono što piše u tekstu, već je dečijoj knjizi davala dodatnu, duboku umetničku dimenziju.

Izlagala je na više od stotinu samostalnih i grupnih izložbi širom sveta. Dobitnica je brojnih prestižnih domaćih i međunarodnih priznanja, uključujući:
• Prva nagrada na Bijenalu mladih u Parizu (1967)
• Nagrada „Josip Račić“ (1973)
• Nagrada „Vladimir Nazor“ za životno delo (2003)
• Državno odlikovanje Red Danice hrvatske s likom Marka Marulića za zasluge u kulturi (1996)