Godina izdanja: 1972
ISBN: 4
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Dinko Davidov
Izdavač: Matica srpska, Novi Sad
Godina: 1972
Obim: ~139 + 60 str.

Stematografija: Izobraženije oružij iliričeskih je kapitalno istorijsko-umetničko i heraldičko delo iz 18. veka. Knjigu su u Beču 1741. godine osmislili i u bakru izrezali umetnik Hristofor Žefarović i austrijski graver Toma Mesmer.

Ovo delo predstavlja savremeno fototipsko i kritičko izdanje (pretisku) koju je priredio i naučno obradio istaknuti srpski istoričar umetnosti i akademik Dinko Davidov. Njegova izdanja (prvo u izdanju Galerije Matice srpske 1972. godine, a potom i luksuzno bibliofilsko u izdanju Jugoslavija-EKO 1990. godine) spasila su ovo delo od zaborava i učinila ga dostupnim modernoj javnosti.

Knjiga predstavlja prvu celovitu južnoslovensku zbirku grbova. Sadrži 56 ilirskih grbova zemalja, pokrajina i gradova (uključujući istorijske grbove Srbije, Bugarske, Bosne, Makedonije i drugih), kao i portrete 29 južnoslovenskih vladara i svetitelja (poput cara Dušana, kralja Milutina, svetog Save i drugih).

Delo se direktno oslanja na stariju latinsku verziju „Stemmatographia” hrvatskog autora Pavla Rittera Vitezovića iz 1701. godine. Žefarović ju je preradio, preveo na slavenosrpski jezik i prilagodio pravoslavnom duhovnom i nacionalnom kontekstu.

Knjiga je originalno u celosti izrađena u tehnici bakroreza, što znači da su i tekst i ilustracije ručno urezani u bakarne ploče pre štampe. Zbog toga predstavlja jednu od najvažnijih i grafički najlepših srpskih knjiga 18. veka, koja je snažno uticala na buđenje nacionalne svesti i heraldike na Balkanu.

Knjiga u priređivanju akademika Davidova obično je podeljena na dva ključna dela:
1. Studija Dinka Davidova: Istorijsko-umetnička analiza u kojoj autor detaljno objašnjava nastanak knjige, saradnju Žefarovića i Mesmera, izvore grbova i ogroman kulturni uticaj koji je knjiga imala.
2. Fototipski pretisak: Verni, visokokvalitetni crno-beli prikaz originalnih stranica „Stematografije” iz 1741. godine.




Dinko Davidov (1930–2019) bio je jedan od najznačajnijih srpskih istoričara umetnosti, kustos, profesor i redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU). Svoj dugogodišnji naučni rad posvetio je istraživanju i očuvanju srpske umetnosti i kulturne baštine od 17. do 19. veka, sa posebnim naglaskom na baroknu arhitekturu, slikarstvo i staru srpsku grafiku.

Njegov rad na Stematografiji Hristofora Žefarovića predstavlja školski primer vrhunskog priređivačkog i kritičkog rada u domenu istorije umetnosti.

Rođen je 4. oktobra 1930. godine u Sivcu u Bačkoj. Diplomirao je na Katedri za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu, a doktorirao na Filozofskom fakultetu u Ljubljani 1965. godine sa tezom koja je odredila njegovu dalju karijeru — „Srpski bakroresci XVIII veka”.

Punih dvadeset godina (1959–1979) radio je kao kustos u znamenitoj Galeriji Matice srpske u Novom Sadu. Nakon toga prelazi u Balkanološki institut SANU kao naučni savetnik, a od 2001. do 2009. godine uspešno je obavljao funkciju direktora Galerije SANU u Beogradu, gde je postavio i uredio na desetine kapitalnih izložbi.

Za dopisnog člana SANU izabran je 2000. godine, a za redovnog člana 2006. godine u Odeljenju istorijskih nauka.

Dinko Davidov bio je pionir u istraživanju takozvane „umetnosti seoba” — stvaralaštva srpskog naroda na prostorima današnje Vojvodine, Mađarske i Rumunije nakon Velike seobe Srba 1690. godine.

Detaljno je proučavao kulturno blago Sentandreje (srpskog kulturnog centra u Mađarskoj) i Budimske eparhije. Njegove knjige „Ikone srpskih crkava u Mađarskoj” (1973) i „Sentandreja: Srpske povesnice” (2011) smatraju se nezaobilaznim studijama o ovoj temi.

Pored rada na Žefarovićevoj Stematografiji, autor je monografije „Srpska grafika XVIII veka” (1986), kojom je dokazao da grafička umetnost tog doba nije bila puka zanatska delatnost, već prenosilac prosvetiteljskih i baroknih ideja.

Prvi je sistemski obradio i publikovao grafičke ploče i otiske iz manastira Hilandar i drugih svetogorskih manastira, organizujući veliku izložbu „Svetogorska grafika” 2004. godine.

Pored čisto estetskih analiza, Davidov se bavio dokumentovanjem i popisivanjem spomenika kulture koji su uništeni tokom ratova u 20. veku na prostorima bivše Jugoslavije, ostavljajući dragocenu građu za buduće generacije (dela poput „Znamenja seoba” i „Genocidium totale”).

Za svoj predani rad i doprinos kulturi dobio je brojna priznanja, među kojima se izdvajaju Vukova nagrada (2001) i nagrada „Dejan Medaković”. Preminuo je u Beogradu 18. maja 2019. godine u 89. godini života.