ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 2002
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Lazar M. Dobrosavljev
Naslovna strana: Živojin M. Miškov
Izdavač: Grafoofset, Sremska Kamenica
Godina: 2002
Obim: 233 str.
Tiraž: 500

Na četiri, pet stranica postoje tragovi podvlačenja hemijskom, što je prikazano na fotografijama, no bigi deal. Knjiga je i dalje čitljiva.

Knjiga „Šajkaške naravi: ’Deoba rita’ i nadimci Srba u Đurđevu“, autora Lazara M. Dobrosavljeva, objavljena je 2002. godine u izdanju izdavačke kuće Grafoofset iz Sremske Kamenice.

Ovo delo predstavlja važan doprinos lokalnoj istoriji, etnologiji i onomastici (nauci o imenima) Šajkaške regije, sa posebnim osvrtom na selo Đurđevo.

Autor je knjigu napisao sa primarnim ciljem da od zaborava sačuva prošlost svog rodnog kraja, uspomene na stare žitelje, njihove specifične običaje i način života.

Knjiga detaljno obrađuje istorijski događaj poznat kao „Deoba rita“, ali i specifičan društveni fenomen Šajkaške – tradicionalne ulične i porodične nadimke Srba u Đurđevu. Nadimci su u ovim krajevima često služili kao glavno obeležje raspoznavanja porodica i pojedinaca.

Knjiga ima 306 strana, tvrd (kartonski) povez i obogaćena je ilustracijama. Glavnu ilustraciju na koricama („Osvećenje krsta“) uradio je poznati umetnik Živojin M. Miškov.




Lazar M. Dobrosavljev je rodom iz Đurđeva i čitavog života je bio duboko vezan za tradiciju, istoriju i mentalitet ljudi iz Šajkaške. Njegov rad na knjizi bio je vođen isključivo željom da se dragocena kulturna baština njegovog rodnog mesta spasi od potpunog zaborava.

Knjiga „Šajkaške naravi“ nastala je kao rezultat njegovog višedecenijskog, strpljivog terenskog rada. Dobrosavljev nije bio samo kabinetski istraživač koji je listao arhive; on je razgovarao sa starosedeocima, beležio priče „sa sokaka“, istraživao crkvene i porodične knjige i sklapao mozaik o tome kako su se porodice u Đurđevu granale i kako su nastajali čuveni šajkaški nadimci.

Iako se ovim poslom bavio iz ljubavi, stručna kritika je zabeležila da je Dobrosavljev poslu pristupio izuzetno ozbiljno i sistematično. O tome svedoči i obimna bibliografija na samom kraju knjige (od 299. do 306. strane), gde je precizno naveo sve istorijske izvore i literaturu koju je koristio kako bi priče o „Deobi rita“ i poreklu stanovništva imale istorijsku utemeljenost.

Dobrosavljev je u svom radu imao podršku uglednih ličnosti iz sveta kulture Vojvodine. Primer za to je saradnja sa čuvenim novosadskim slikarom i likovnim pedagogom Živojinom M. Miškovim, koji je autoru ustupio svoju ilustraciju „Osvećenje krsta“ za korice ove knjige.

Njegovo delo se danas među etnologincima i istraživačima porekla smatra jednim od najvažnijih i najdetaljnijih izvora kada je u pitanju onomastika (proučavanje nadimaka i prezimena) vojvođanskih Srba u Šajkaškoj regiji.



Živojin Žika Miškov (1925–2016) bio je istaknuti akademski slikar, svetski putnik i jedna od najautentičnijih umetničkih legendi Novog Sada i Petrovaradinske tvrđave. Među kolegama i sugrađanima ostao je upamćen kao najstariji član čuvenog umetničkog udruženja „Likovni krug“.

Rođen je u šajkaškom selu Kovilju 17. avgusta 1925. godine. Prema anegdoti koju je često ponavljao, kao sedmogodišnji dečak je čvrsto obećao svojoj majci da će postati slikar i celog života je ostao dosledan toj reči da je „ne bi izneverio“.

Tokom Drugog svetskog rata bio je učesnik Narodnooslobodilačke borbe (NOB). Nakon rata se posvećuje umetnosti i diplomira 1963. godine na Akademiji primenjenih umetnosti u Beogradu, u klasi profesora Vinka Grdana.

Na Petrovaradinsku tvrđavu se uselio 31. januara 1965. godine. Za razliku od drugih umetnika kojima je prostor na Tvrđavi služio samo za rad, Miškov je bio jedinstven po tome što je insistirao da mu zvanična adresa u ličnoj karti bude upravo – Atelje, Duga kasarna, Petrovaradinska tvrđava. Tamo je živeo, stvarao i na kraju preminuo u svojoj 92. godini, simbolično na Dan oslobođenja Novog Sada, 23. oktobra 2016.

Iako duboko vezan za ravnicu i Šajkašku, Miškov je bio strastveni svetski putnik. Obišao je gotovo sve meridijane, a utiske sa putovanja pretače na svoja platna:
• Egzotične inspiracije: Njegov opus obiluje motivima koje je doneo iz dalekih krajeva – oslikavao je kišne šume Amazonije, tukane iz Južne Amerike, kornjače sa Galapagosa i predele Patagonije.
• Priznanja: Tokom duge karijere imao je preko stotinu samostalnih izložbi širom sveta, uključujući i 12 žiriranih izložbi u Parizu. Delovi njegovog bogatog stvaralaštva danas se čuvaju u Muzeju grada Novog Sada, ali i u brojnim privatnim kolekcijama u Aziji, Evropi i Južnoj Americi.

Njegov pristanak da ilustruje korice knjige Lazara M. Dobrosavljeva o Đurđevu oslikava upravo tu svestranu šajkašku crtu – iako je bio slikar svetskog glasa koji je izlagao u Parizu, nikada nije zaboravio svoje korene, Kovilj i ljude iz Šajkaške regije.