Godina izdanja: 2017
ISBN: 357
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Herman Kantorovič / Hermann Kantorowicz
Prevod: Velibor Buha
Izdavač: Službeni glasnik, Beograd
Edicija: „Veliki rat“
Godina: 2017
Obim: 316 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

Knjiga „Veštačenje o krivici za rat 1914.“ (nem. Gutachten zur Kriegsschuldfrage 1914) autora Hermana Kantoroviča (Hermann Kantorowicz) predstavlja jedno od najintrigantnijih i decenijama skrivanih pravno-istorijskih dela o uzrocima izbijanja Prvog svetskog rata.

Istaknuti nemački pravnik i profesor pravne istorije Herman Kantorovič dobio je 1923. godine zvaničan nalog od Rajhstaga (parlamenta Vajmarske Republike) i Ministarstva spoljnih poslova da izradi stručnu, savesnu ekspertizu o političkoj i pravnoj odgovornosti za izbijanje rata 1914. godine.

Kantorovič je rad završio 1927. godine. Međutim, njegovi naučni zaključci nisu išli naruku nemačkoj političkoj eliti. Umesto da ponudi argumente koji bi oslobodili Nemačku odgovornosti (kako se od njega očekivalo radi osporavanja člana 231. Versajskog sporazuma), njegova analiza je ukazala na značajnu odgovornost same Nemačke i Austrougarske.

Zbog političke nepodobnosti, delo je zvanično zataškano i ostalo je zaključano u arhivama punih 40 godina.

Rukopis je tek 1967. godine iz Kantorovičeve zaostavštine i državnih arhiva izvukao i objavio poznati nemački istoričar Emanuel Gajs (Imanuel Geiss), učenik Frica Fišera.

Kao vrhunski pravnik, Kantorovič primenjuje strogu metodologiju pravne analize diplomatske dokumentacije iz jula 1914. godine. Knjiga se bavi dubokim moralnim, pravnim i skrivenim problemima donošenja odluka koje su gurnule svet u katastrofu.



Herman Kantorovič (nem. Hermann Kantorowicz) bio je jedan od najznačajnijih i najradikalnijih nemačkih pravnika i profesora pravne istorije prve polovine 20. veka. Ostao je upamćen kao utemeljivač moderne sociologije prava u Nemačkoj i čovek koji je hrabro stavio naučnu istinu ispred nacionalnih interesa i državne propagande.

Rođen je 1877. godine u Poznanju (tadašnja Pruska, danas Poljska) u asimilovanoj jevrejskoj porodici.

Kantorovič je stekao svetsku slavu u pravnim krugovima već 1906. godine, kada je pod pseudonimom Gnaeus Flavius objavio pamflet „Borba za pravnu nauku“. On je bio predvodnik Pokreta za slobodno pravo (Freirechtsbewegung). Tvrdio je da sudije ne treba slepo i mehanički da primenjuju zakone, već da uvek moraju uzeti u obzir društvenu stvarnost, moral i pravičnost. Time je postavio temelje moderne sociologije prava.

Tokom Vajmarske Republike, Kantorovič je bio profesor na Univerzitetu u Frajburgu. Zbog svog ugleda, 1923. godine angažovan je od strane parlamentarnog odbora da istraži uzroke rata 1914. godine.

Njegov nalaz (koji je danas tema knjige o kojoj smo pričali) bio je šok za nemačke nacionaliste. Kantorovič je dokazao da Nemačka ne može svaliti svu krivicu na Rusiju i druge sile, već da njena diplomatija snosi ogroman deo odgovornosti. Zbog toga je proglašen „nacionalnim izdajnikom“, a njegovo istraživanje je zapečaćeno u arhivama Ministarstva spoljnih poslova.

Kada su nacisti došli na vlast 1933. godine, Kantorovič je bio među prvim profesorima koji su otpušteni sa univerziteta. Bio je meta dvostrukog progona:
1. Zbog svog porekla: Bio je Jevrej.
2. Zbog svojih stavova: Njegova politička i pravna gledišta (pogotovo stav o krivici za rat) bila su u potpunoj suprotnosti sa nacističkom ideologijom revanšizma.

Iste godine, 1933. emigrirao je iz Nemačke kako bi spasao život.

Nakon napuštanja Nemačke, Kantorovič je predavao na prestižnim institucijama širom sveta. Prvo je otišao u SAD, gde je predavao na New School for Social Research u Njujorku, a zatim se preselio u Veliku Britaniju.

Predavao je na univerzitetima u Londonu, Oksfordu i na kraju u Kembridžu, gde je radio na istraživanju istorije srednjovekovnog prava. Preminuo je u Kembridžu 1940. godine, u jeku Drugog svetskog rata, ne dočekavši da vidi slom režima koji ga je proterao, niti objavljivanje svog najvažnijeg istorijskog svedočanstva.

Herman Kantorovič dolazi iz izuzetno intelektualne porodice. Njegov bliski rođak bio je Ernst Kantorovič, još jedan svetski poznat istoričar koji je napisao čuveno delo „Kraljeva dva tela“ (studija o srednjovekovnoj političkoj teologiji). Zbog istog prezimena i slične sudbine (obojica su bili profesori jevrejskog porekla koji su morali da beže pred nacistima), studenti ih i danas često mešaju.