Godina izdanja: 1986
ISBN: 402
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Živojin Pavlović
Izdavač: Prosveta, Beograd
Godina: 1986
Obim: 319 str.

„Zid smrti“ je poznati roman srpskog književnika i režisera Živojina Žike Pavlovića, objavljen 1985. godine. Ovaj roman predstavlja jedno od ključnih dela njegove književne karijere i donelo mu je prestižnu NIN-ovu nagradu za roman godine.

Roman zauzima centralno mesto u Pavlovićevom obimnom proznom ciklusu od deset knjiga pod nazivom „Divlji vetar“. Ovaj ciklus predstavlja svojevrsnu sagu o istočnoj Srbiji, prateći sudbine ljudi i društvene potrese na ovim prostorima od Timočke bune pa sve do modernih dana.

Kao jedan od glavnih predstavnika „Crnog talasa“ u jugoslovenskoj umetnosti, Pavlović i u ovom romanu piše u prepoznatljivom, naturalističkom stilu. Knjiga se bavi surovom stvarnošću, marginalizovanim pojedincima, svetom ljudskih ponora, otuđenja i brutalne seksualnosti.

Živojin Pavlović je bio jedan od retkih autora koji je NIN-ovu nagradu dobio dva puta – prvi put za roman Zid smrti (1985), a drugi put za roman Lapot (1992).



Živojin Žika Pavlović (1933–1998) bio je jedan od najznačajnijih i najsvestranijih srpskih umetnika druge polovine 20. veka. Ostao je upamćen kao vrhunski filmski režiser, scenarista, plodan književnik i slikar, a njegov rad presudno je uticao na jugoslovensku kulturu.

Bio je jedna od ključnih ličnosti pokreta „Crni talas“ u jugoslovenskom filmu, poznat po svom beskompromisnom, surovom i naturalističkom prikazu društvene stvarnosti i margina života.

Pavlović je diplomirao dekorativno slikarstvo na Akademiji primenjenih umetnosti u Beogradu, ali se ubrzo posvetio filmu. Njegova ostvarenja donela su mu svetsku slavu i brojna domaća i međunarodna priznanja.

Kultni filmovi: Režirao je neka od najvažnijih ostvarenja jugoslovenske kinematografije, među kojima se izdvajaju Buđenje pacova (1967), Kad budem bled i beo (1967), Zaseda (1969), Crveno klasje (1970) i Dezerter (1992).

Međunarodne nagrade: Za film Buđenje pacova dobio je Srebrnog medveda za najbolju režiju na Berlinskom filmskom festivalu 1967. godine. Film Kad budem bled i beo osvojio je Zlatnu arenu u Puli i nagradu na festivalu u Karlovim Varima.

Cenzura i politički pritisci: Zbog oštre kritike socijalističkog društva i prikaza naličja jugoslovenske stvarnosti, njegovi filmovi (poput Zasede) često su bili zabranjivani, „bunkerisani“ ili skinuti sa repertoara, a sam Pavlović je početkom sedamdesetih godina bio udaljen sa mesta profesora na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu.

Iako je svetskoj javnosti bio poznatiji kao režiser, Pavlović je iza sebe ostavio ogroman i izuzetno cenjen književni opus. Napisao je preko trideset knjiga, uključujući romane, zbirke pripovedaka, eseje i dnevnike.

Jedan je od retkih pisaca koji su ovo najprestižnije domaće književno priznanje dobili dva puta — prvi put za roman „Zid smrti“ (1985), a drugi put za roman „Lapot“ (1992).

Ciklus „Divlji vetar“: Njegovo kapitalno književno delo je monumentalna saga od deset romana koja prati istorijske i društvene potrese u istočnoj Srbiji (okolina Zaječara i reke Timok), odakle vuče porodične korene.

Njegov književni stil bio je produžetak njegove filmske estetike — opor, direktan, naturalistički, fokusiran na ljudsku psihologiju u ekstremnim situacijama, erotiku, smrt i istorijske apsurde koji lome običnog čoveka.

Živojin Pavlović je bio oženjen Snežanom Lukić, novinarkom i scenaristkinjom, sa kojom je imao troje dece. Njegova ćerka, Milena Pavlović, danas je poznata srpska glumica.

Pavlović je preminuo u Beogradu 1998. godine, ostavivši iza sebe neizbrisiv trag. Njemu u čast, na festivalu filmske režije LIFFE u Leskovcu, glavna nagrada za režiju nosi ime „Gran-pri Živojin Žika Pavlović“.