Godina izdanja: 2001
ISBN: 275
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Urednik: Veselin Lazić
Izdavač: Kulturno-istorijsko društvo PČESA, Novoi Sad
Godina: 2001
Obim: 366 str.
Tiraž: 300

Knjigu je objavilo Kulturno-istorijsko društvo PČESA iz Novog Sada 2001. godine. U pitanju je XVI tematska knjiga (zbornik radova) u okviru njihove edicije koja se bavi kulturno-istorijskom baštinom Vojvodine.

Zbornik je bogato opremljen ilustracijama i fotografijama. Obrađuje teme poput istorijskih, zdravstveno-higijenskih prilika u XVIII i XIX veku i njihovog uticaja na decu, ali donosi i lične priče i svedočanstva o detinjstvu u vojvođanskim selima (kao što je rad publiciste Dušana Popova „Moje odrastanje u Mokrinu”).

Knjiga zapravo predstavlja obimnu i multidisciplinarnu antropološku, istorijsku i etnološku studiju. Budući da je u pitanju zbornik radova, ona ne nudi samo jednu priču, već okuplja naučnike, hroničare, lekare i publiciste koji su fenomen detinjstva na vojvođanskim selima osvetlili iz različitih uglova.

Dobar deo zbornika posvećen je surovim istorijskim činjenicama o tome kako je izgledalo doći na svet u ruralnim delovima Vojvodine tokom prošlih vekova. Autori analiziraju:
• Zdravstvene i higijenske prilike: Kako su se neukost, nedostatak lekarske nege i rani rad odražavali na zdravlje dece.
• Stopu smrtnosti novorođenčadi: Knjiga se bavi i mračnijom stranom seoskog života – velikom smrtnošću dece usled epidemija i loših uslova života, kao i tradicionalnim (često pogrešnim) metodama lečenja narodnom medicinom.

Etnološki radovi u knjizi detaljno opisuju bogat korpus narodnih verovanja i rituala koji su pratili trudnice, sam čin porođaja i prve godine detetovog života:
• Zaštita od „uroka”: Ritualne radnje kojima su majke pokušavale da zaštite novorođenčad od bolesti i zlih sila.
• Uloga babica i okruženja: Kako je celo selo učestvovalo u prihvatanju novog člana zajednice i koje su dužnosti imali kumovi i rodbina.

Zbornik plastično prikazuje kako pojam „detinjstva” na selu nekada nije bio isti kao danas.

Pored suvih naučnih činjenica, knjiga ima izuzetnu emotivnu vrednost jer sadrži autobiografske zapise ljudi koji su odrasli na vojvođanskom selu. Ti delovi obiluju nostalgijom, mirisima i zvucima starog sela, opisujući školske dane, seoske slave i specifičan mentalitet rano sazrelih mališana.

Kulturno-istorijsko društvo PČESA (koje je izdavač) decenijama je radilo na spasavanju od zaborava svakodnevnog života običnog čoveka u Vojvodini. Ova knjiga je dragocen izvor za sve koji istražuju porodično stablo, bave se istorijom medicine i etnologijom, ili jednostavno žele da osete duh prošlih vremena i razumeju u kakvim su uslovima odrastali naši preci na ovim prostorima.



Pokretač i glavni urednik ovog izdanja bio prof. dr Veselin Lazić (1936–2014). On je bio jedna od najvažnijih ličnosti za očuvanje tradicije, istorije i kulture vojvođanskog sela.

Veselin Lazić je bio dugogodišnji cenjeni profesor na Poljoprivrednom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu. Iako je primarno bio stručnjak u oblasti poljoprivrede, njegova strast je bila usmerena ka antropologiji, etnologiji i istoriji svakodnevnog života ljudi u ravnici.

Ostao je upamćen kao čovek koji je teoriju spajao sa praksom, neumorno držeći predavanja i zimske škole za poljoprivrednike širom Vojvodine, boreći se za njihova prava i edukaciju.

Kao vizionar i čuvar baštine, osnovao je Kulturno-istorijsko društvo PČESA (skraćenica od: Paori, Čobani, Ergele, Salaši, Asfalt). Kroz ovo društvo, Lazić je decenijama okupljao intelektualce, ali i obične ljude sa sela, kako bi zajednički dokumentovali nestajući svet tradicionalne Vojvodine.

Pod njegovim uredništvom objavljeno je više od 20 tematskih zbornika, među kojima su, pored ove knjige o deci, i poznata izdanja poput „Paorske kuće”, „Salaši”, „Konji vrani”, „Seoske žene” i druga.

Lazić je bio poznat po neverovatnoj energiji i organizovanju manifestacija koje su slavile tradiciju svih naroda koji žive u Vojvodini:
• Osnovao je manifestaciju „Proleće na čenejskim salašima”.
• Pokrenuo je filmski festival „Paunovo pero” u Gospođincima.
• Početkom devedesetih organizovao je revije autentičnih, starih svadbenih običaja u centru Novog Sada, gde su se parovi venčavali u tradicionalnim narodnim nošnjama (srpskim, slovačkim, mađarskim itd.)

Profesor Lazić je bio prepoznatljiv po svom kosmopolitskom duhu – slavio je i duboko poštovao posebnosti svake nacionalne manjine u Vojvodini, smatrajući to najvećim bogatstvom regije. Svoj život je posvetio tome da se autentični vojvođanski način života, sa svim svojim vrlinama i surovoj realnosti, otrgne od zaborava.