Godina izdanja: 2016
ISBN: 73
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Branimir Miroslav Tomlekin (Miroslav Cakić)
Izdavač: Alfagraf, Petrovaradin
Godina: 2016
Obim: 233 str.
Tiraž: 200

Knjiga „Srem na vetrometini istorije” (2016) predstavlja jedno od najobuhvatnijih hronološko-istorijskih dela Branimira Miroslava Tomlekina (Miroslava Cakića). Za razliku od njegovih drugih poznatih proznih ostvarenja koja su uglavnom fokusirana na intimniju i lokalnu sudbinu Hrvata u selu Hrtkovci, ova knjiga širi kadar na celokupan prostor Srema kroz vekove.

Autor detaljno vodi čitaoca kroz turbulentne periode sremstva:
• Od praistorije do antičkog perioda: Srem i Sirmijum kao jedna od prestonica Rimskog carstva.
• Srednji vek i dolazak Turaka: Ugarsko-srpski odnosi, geopolitička pomeranja i osmansko osvajanje regiona.
• Austrijsko-turski ratovi i stabilizacija: Detaljno se obrađuje period od Mira u Beogradu 1739. godine pa sve do velikih reformi i Hrvatsko-ugarske nagodbe 1867. godine.
• Vojna granica i društveni poredak: Autor stavlja poseban fokus na to kako je uređenje Vojne krajine (Posavska i Podunavska granica) uticalo na svakodnevni život, prava graničara i stalna demografska pomeranja stanovništva na ovom prostoru.

Naslov savršeno opisuje autorovu centralnu tezu. Srem je geografski pozicioniran između velikih reka (Dunava i Save) i predstavljao je prirodni most između Srednje Evrope i Balkana. Zbog toga je kroz vekove bio prva linija fronta, prostor stalnih seoba, ratnih stradanja i preklapanja interesa velikih imperija – od Rimljana, preko Vizantije, Ugarske i Otomanske imperije, pa sve do Habzburške monarhije i obe Jugoslavije. Autor posmatra istoriju Srema ne samo kroz suve datume, već kroz sudbini običnog čoveka koji je na toj vetrometini morao da opstane.

Budući da je autor aktivni hroničar i član zajednice vojvođanskih Hrvata, knjiga pruža vredan osvrt na multikulturalni identitet Srema. Pisana je sa idejom da osvetli suživot Srba, Hrvata, Mađara, Nemaca i drugih naroda koji su oblikovali jedinstvenu kulturu ovog regiona.

Knjiga je bila visoko vrednovana u stručnim krugovima i nominovana za prestižnu nagradu „Emerik Pavić” za najbolju knjigu godine koju dodeljuje Zavod za kulturu vojvođanskih Hrvata.



Branimir Miroslav Tomlekin (što je dugogodišnji književni pseudonim arhitekte Branimira Miroslava Cakića) jedna je od najzanimljivijih i najupornijih figura savremene hroničarske i zavičajne književnosti u Vojvodini.

Rođen je 29. maja 1944. godine u Osijeku. Usled ratnih okolnosti i bombardovanja grada, majka ga je još kao bebu donela u Hrtkovce, očevo zavičajno mesto u Sremu, gde je odrastao.

Osnovnu školu završio je u Hrtkovcima, gimnaziju u Rumi, a potom odlazi u Sloveniju gde završava Arhitektonski fakultet u Ljubljani. Kao diplomirani arhitekta, tokom karijere je radio u Vukovaru, Banjoj Luci i Novom Sadu, gde i danas živi kao penzioner.

Prezime Tomlekin, koje je uzeo kao pseudonim, zapravo je staro porodično prezime njegove loze. Cakići (Tomlekini) vode poreklo od Klementinaca (katoličkog naroda sa prostora Prokletija) koji su se još daleke 1737. godine naselili u Srem (Hrtkovce i Nikince) i tokom narednih vekova potpuno asimilovali i integrisali u hrvatsku zajednicu u Sremu.

Iz tog razloga, centralna tema njegovog pisanja jeste sudbina Srema i sremačkih Hrvata, sa posebnim, duboko emotivnim osvrtom na tragične događaje i progon stanovništva iz Hrtkovaca tokom prve polovine devedesetih godina prošlog veka (sam autor je Hrtkovce napustio 1993. godine).

Iako je po struci arhitekta, Tomlekin piše od gimnazijskih dana. Njegovo stvaralaštvo je izuzetno raznovrsno:
• Istorijske hronike i romani: Njegovo kapitalno delo predstavlja dvotomna romanizovana hronika o Hrtkovcima – knjige „Hrtkovci: priče o onom što je nekad bilo” (od 1737. do Prvog svetskog rata) i „Hrtkovci: priče o sudbini jednog sela” (od Prvog svetskog rata do progona 1993. godine).
• Satira i kratke priče: Poznat je po oštrom, duhovitom i buntovnom stilu. Objavio je zbirke poput „Uvrnute priče” (gde kroz cikluse ironično secira ljudske i društvene mane modernog doba).
• Poezija i kolumne: Piše angažovanu i satiričnu poeziju, a redovan je kolumnista i hroničar u manjinskim listovima (poput Hrvatskih novina).

Tomlekin je izuzetno aktivan u očuvanju kulturne baštine Vojvodine. Godinama je uspešno vodio Književni klub u okviru Hrvatskog kulturno-umetničko-prosvetnog društva „Stanislav Preprek” u Novom Sadu. Njegov književni rad je toliko prepoznat da je o njegovom celokupnom opusu i stilu književna kritičarka dr Dragana V. Todoreskov napisala i objavila detaljnu naučnu monografiju pod naslovom „Hrtkovačka salauka”.