Godina izdanja: 1981
ISBN: 73
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Priredila: Rada Iveković
Izdavač: BIGZ, Beograd
Edicija: Filozofska biblioteka
Godina: 1981
Obim: 470 str.

„Počeci indijske misli“ je kapitalna antropologija i zbornik ključnih tekstova rane indijske filozofije i književnosti koji je priredila istaknuta jugoslovenska i svetska indološkinja i filozofkinja Rada Iveković. Knjiga je prvobitno objavljena 1981. godine u izdanju Beogradskog izdavačko-grafičkog zavoda (BIGZ) u okviru poznate Filozofske biblioteke.

Ova obimna studija pruža detaljan uvid u nastanak i najranije faze indijskog filozofskog i religijskog genija kroz pažljivo odabrane izvorne tekstove prevedene direktno sa sanskrita.

Knjiga je podeljena na nekoliko tematskih celina koje prate istorijski i spekulativni razvoj indijske duhovnosti:
1. Vede: Izbor iz najstarijih indijskih svetih tekstova (Rig-veda, Atharva-veda) koji postavljaju mitološke i kosmogonijske temelje indijske misli.
2. Upanišade: Filozofski tekstovi koji označavaju prelaz sa ritualizma na duboka spekulativna pitanja o prirodi stvarnosti (brahman) i sopstva (atman).
3. Bhagavad-Gita: Legendarni epsko-filozofski dijalog iz Mahabharate koji predstavlja srž hinduističke etike, učenja o dužnosti (dharma) i putevima oslobođenja.
4. Socijalno-politička misao: Tekstovi koji osvetljavaju društveno uređenje, etičke norme i kastinski sistem drevne Indije.

Pored Rade Iveković koja je osmislila koncept, napisala predgovor, napomene i glosar pojmova, u prevođenju tekstova sa sanskrta učestvovali su najeminentniji jugoslovenski indolozi tog vremena: Karmen Bašić, Pavle Jevtić, Mislav Ježić, Miroslav Marković, Čedomil Veljačić, Žarko Vodinelić i Dubravka Zaić.

Knjiga predstavlja nezaobilaznu literaturu za sve studente filozofije, orijentalistike, kao i za širu publiku zainteresovanu za istočnjačku mudrost i komparativnu filozofiju.



Rada Iveković je jedna od najznačajnijih i međunarodno najpriznatijih filozofkinja, indološkinja i feminističkih teoretičarki sa prostora bivše Jugoslavije. Njen rad prepoznatljiv je po povezivanju istočnjačke (naročito indijske i budističke) filozofije sa zapadnom političkom misli i feminističkom teorijom.

Rođena je 1945. godine u Zagrebu. Na Filozofskom fakultetu u Zagrebu diplomirala je indologiju i anglistiku 1969. godine. Odlazi u Indiju na usavršavanje i doktorira filozofiju 1972. godine na Univerzitetu u Nju Delhiju, sa tezom iz oblasti rane budističke misli. Od 1975. do 1991. godine radila je kao profesorka i docentkinja na Odsjeku za indologiju Filozofskog fakulteta u Zagrebu, gde je generacijama studenata približavala azijske filozofije.

Početkom devedesetih godina, usled uspona nacionalizma i ratnih dešavanja u bivšoj Jugoslaviji, Rada Iveković je javno istupala sa izrazito antiratnih, nenacionalističkih i antipatrijarhalnih pozicija. Zbog svojih stavova našla se na udaru pojedinih medija i javnosti (bila je jedna od intelektualki targetiranih u čuvenom tekstu o takozvanim „Vješticama iz Rija“ iz 1992. godine).

Zbog pritisaka napušta Hrvatsku i odlazi u Pariz, gde gradi impresivnu profesorsku karijeru. Predavala je na renomiranim francuskim univerzitetima, uključujući Univerzitet Pariz VIII (Vincennes à St. Denis) i Univerzitet Jean Monnet u Sent Etjenu. Bila je programska direktorka na prestižnom Međunarodnom filozofskom koledžu u Parizu (Collège international de philosophie) u periodu od 2004. do 2010. godine. Kao gostujuća profesorka predavala je širom sveta – u Americi, Evropi i Aziji (uključujući Nacionalni univerzitet u Singapuru).

Istraživanja Rade Iveković fokusirana su na nekoliko velikih stubova:
1. Komparativna filozofija: Povezivanje koncepta indijske filozofije (poput budizma) sa zapadnom filozofskom tradicijom (postmodernizam, strukturalizam).
2. Politička filozofija i kritika nacionalizma: Njene knjige detaljno analiziraju raspad Jugoslavije, dinamiku balkanskih konflikata, podeljene gradove i koncepte nacije.
3. Feministička teorija: Jedna je od pionirki feminističke filozofije na našim prostorima. Posebno se bavi pitanjem kako su koncepti nacije, građanstva i suvereniteta neretko rodno uslovljeni i kako patrijarhat oblikuje političku moć.
4. Filozofija prevoda: U novijim radovima posvećuje se kulturološkom aspektu prevoda, posmatrajući prevođenje ne samo kao jezički čin, već kao model političkog i međukulturalnog razumevanja.

Pored zbornika Počeci indijske misli (1981), među njenim brojnim knjigama objavljenim na našem, francuskom i engleskom jeziku izdvajaju se:
• Rana budistička misao (1977)
• Druga Indija (1982)
• Benares. Esej o gradu i o smrti (1987)
• Autopsija Balkana (Autopsie des Balkans, 2001)
• Pol (rod) nacije (Le sexe de la nation, 2003)
• Politike prevođenja

Aktivna je članica međunarodne intelektualne zajednice, piše za brojne progresivne medije (kao što je platforma Peščanik na našim prostorima) i jedna je od potpisnica Deklaracije o zajedničkom jeziku iz 2017. godine.