Godina izdanja: 1984
ISBN: 277
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Izdavač: Narodna biblioteke Srbije / Kulturno-prosvetna zajednica Srbije
Godina: 1984
Obim: 77 + 32 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografiji.

Na prve dve, tri stranice u knjizi je podvlačeno olokom, no big deal. Knjiga je i dalje čitljiva.

Katalog „Stara srpska rukopisna i štampana knjiga iz beogradskih zbirki” objavljen je 1984. godine povodom istoimene velike izložbe. Ovo izdanje predstavlja ključni naučni i kolekcionarski putokaz za proučavanje srpske kulturne baštine, a zajednički su ga objavile Narodna biblioteka Srbije i Kulturno-prosvetna zajednica Srbije.

Katalog „Stara srpska rukopisna i štampana knjiga iz beogradskih zbirki” objavljen je u izdanju Narodne biblioteke Srbije. Ovaj priručnik detaljno opisuje i dokumentuje preživele rukopise i prve štampane knjige koji se čuvaju u NBS, Muzeju Srpske pravoslavne crkve, Arhivu SANU i Univerzitetskoj biblioteci.

Katalog je rezultat rada tima vrhunskih srpskih arheografa, istoričara književnosti i bibliotekara. Među autorima i redaktorima opisa nalaze se najznačajnija imena naše nauke o rukopisima, poput Lucije Cernić, Ljupke Vasiljev, Nadežde R. Sindik, Katarine Mano Zisi i Siniše Živkovića. Njihov stručni rad omogućio je da svaka izložena knjiga dobije precizan paleografski i bibliografski opis.

Knjiga sadrži 77 stranica tekstualnog opisa dopunjenih sa XXXII table (32 stranice) sa visokokvalitetnim crno-belim i kolor ilustracijama i reprodukcijama najlepših inicijala, iluminacija i stranica iz starih knjiga.

Publikacija je dvojezična – kompletan tekst je uporedo štampan na srpskom (ćirilicom) i engleskom jeziku, što je omogućilo stranim istraživačima lakši pristup srpskoj baštini.

Značaj ovog kataloga leži u tome što je na jednom mestu sabrao i opisao najvrednije primerke koji se ne čuvaju samo u jednoj instituciji, već su rasuti širom glavnog grada. On obuhvata eksponate iz pet ključnih beogradskih zbirki:
- Narodna biblioteka Srbije (prevashodno njena Arheografska zbirka, obnovljena nakon strašnog uništenja biblioteke 1941. godine).
- Arhiv Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU) (koji čuva izuzetno vrednu Staru zbirku).
- Muzej Srpske pravoslavne crkve (sa bogatom riznicom bogoslužbenih rukopisa i ranih štampanih izdanja).
- Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković”.
- Narodni muzej u Beogradu.

U njemu se nalaze detaljni naučni podaci o kretanju, prepisivačima, štamparima i vodenim žigovima (filigranima) za najvažnija jevanđelja, zbornike, mineje, kao i za inkunabule iz štamparije Crnojevića i rane paleotipove Božidara i Vićenca Vukovića iz Venecije.


Ljupka Vasiljev je istoričarka umetnosti, slikarka i arheograf savetnik u Arheografskom odeljenju Narodne biblioteke Srbije. Provela je čak 38 godina istražujući staro pismo i iluminacije. Njen jedinstveni talenat ležao je u spajanju nauke i umetnosti. Pored pisanja stručnih opisa, decenijama se bavila umetničkim kopiranjem srednjovekovnih rukopisa. Njene kopije iz 1972. godine i danas čine jezgro velikih tematskih izložbi (poput izložbe o baštini Brankovića u Smederevu). Zanat je učila direktno od čuvenog profesora Vladimira Mošina, svetski priznatog vizantologa.

Nadežda R. Sindik jedna je od najuticajnijih srpskih arheografkinja i naučnih radnica druge polovine 20. veka, dugogodišnji stub Narodne biblioteke Srbije. Specijalizovala se za najkompleksnije prepise i rano štamparstvo. Autorka je kapitalnih monografija o Crnojevićevoj štampariji i jeromonahu Makariju. Priredila je i uredila ključna izdanja poput Opisa ćirilskih rukopisnih knjiga manastira Visoki Dečani (izvorno započetog od strane akademika Dimitrija Bogdanovića) i radila na popisu srpskih knjiga u Sentandreji (Mađarska).

Katarina Mano-Zisi je ugledna arheografkinja i bibliotekarka koja je ostavila neizbrisiv trag u rekonstrukciji istorije štamparstva na Balkanu. Njen rad bio je fokusiran na rane štampane knjige (paleotipove i inkunabule). Priredila je luksuzna fototipska i kritička izdanja najvažnijih srpskih knjiga, među kojima su Goraždanska štamparija, Liturgija iz 1519. godine, kao i čuveno Beogradsko četvorojevanđelje iz 1552. godine (prva knjiga štampana u Beogradu).

Lucija Cernić (1933–1994) je naučnica čiji se rad smatra temeljem moderne srpske arheografije. Ostala je upamćena po minucioznim paleografskim analizama (prepoznavanju specifičnih rukopisa pojedinačnih pisara kroz vekove). Posebno je detaljno istraživala rukopisno nasleđe Lesnovsko-kratovske oblasti i dečansku rukopisnu zbirku, identifikujući anonimne srednjovekovne prepisivače.


Kada je Narodna biblioteka Srbije spaljena do temelja 6. aprila 1941. godine, Srbija je izgubila preko 1.300 originalnih srednjovekovnih rukopisa. Misija ovog tima autora (zajedno sa Sinišom Živkovićem) bila je arheografska obnova. Oni su proveli radni vek identifikujući, opisujući i mikrofilmujući ono što je preostalo u drugim zbirkama u Beogradu i regionu. Ovaj katalog je bio kruna tog napora – svedočanstvo da srpska kulturna istorija nije nestala u požaru 1941. godine.