Godina izdanja: 1959
ISBN: 351
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Đerđ Lukač / György Lukács
Izdavač: Kultura, Beograd
Godina: 1959
Obim: 371 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografiji.

„Prilozi istoriji estetike“ (nem. Beiträge zur Geschichte der Ästhetik, 1954) je značajno teorijsko delo mađarskog marksističkog filozofa i književnog kritičara Đerđa Lukača (György Lukács). Na našim prostorima knjigu je prvi put objavila izdavačka kuća Kultura iz Beograda 1959. godine, u prevodu Nenada Jovanovića, Fride Filipović i Vide Popović, te sa zapaženim predgovorom domaćeg estetičara Dragana M. Jeremića.

U ovoj zbirci eseja i rasprava, Lukač se bavi istorijskim razvojem estetičke misli, analizirajući je kroz prizmu dijalektičkog materijalizma i teorije odraza. Knjiga obuhvata sledeće ključne oblasti:
- Hegelova estetika
- Kritika građanske estetike
- Utemeljenje marksističke estetike
- Problem umetničkog odraza

Ova knjiga predstavlja most između Lukačevih ranih radova (poput Teorije romana) i njegovog kasnog, monumentalnog sistema izloženog u višepovetnoj Specifičnosti estetskog (Die Eigenart des Ästhetischen). Ona jasno ilustruje njegovu borbu za rehabilitaciju velikog realizma i kritiku modernizma, kojeg je često posmatrao kao izraz dekadencije građanskog društva.



Đerđ Lukač (György Lukács, 1885–1971) bio je mađarski filozof, književni kritičar i estetičar, koji se smatra jednim od najuticajnijih i najsloženijih marksističkih mislilaca 20. veka. Pripadao je krugu osnivača zapadnog marksizma, pravca koji je naglasak stavio na kulturu, filozofiju i svest, nasuprot rigidnom ekonomskom determinizmu sovjetskog tipa.

Lukač je rođen u Budimpešti u bogatoj, asimilovanoj jevrejskoj bankarskoj porodici, što mu je omogućilo vrhunsko obrazovanje u Berlinu i Hajdelbergu. Tokom mladosti kretao se u krugovima najznačajnijih intelektualaca tog doba, poput Maksa Vebera i Georga Zimela.

Njegov život doživljava radikalan obrt 1918. godine, kada pod utiskom Prvog svetskog rata i Oktobarske revolucije napušta građanski stalež i pristupa Komunističkoj partiji Mađarske.

Lukačev intelektualni rad se uglavnom deli na dva velika perioda:
1. Rani, predmarksistički period (Heidelberg faza)
- U ovoj fazi Lukač je pod uticajem kantovstva, heglijanstva i egzistencijalizma.
- Duša i oblici (1910) – Zbirka eseja posvećena problemu otuđenja modernog čoveka.
- Teorija romana (1916) – Njegovo najpoznatije rano delo. U njemu analizira roman kao „epopeju sveta koji su bogovi napustili“ i kao izraz tragatalaštva modernog, problematičnog pojedinca.

2. Marksistički period
- Nakon stupanja u partiju, Lukač redefiniše svoje poglede kroz prizmu istorijskog materijalizma.
- Istorija i klasna svest (1923) – Knjiga koja je postavila temelje zapadnog marksizma. U njoj je razvio ključni koncept opredmećenja (reifikacije) – procesa u kojem društveni odnosi među ljudima dobijaju formu odnosa među stvarima u kapitalizmu.
- Estetički radovi i teorija realizma – Između dva rata (provodeći vreme u egzilu u Moskvi), Lukač se fokusira na književnu kritiku. Postaje strastveni branilac velikog realizma (Balzak, Tolstoj, Gete, Tomas Man) i oštri kritičar modernizma (Džojs, Kafka, Beket), kojeg je smatrao bolesnim izrazom dekadencije građanskog društva.

Lukač nije bio samo teoretičar u kabinetu, već i aktivni političar, zbog čega je često trpeo pritiske i progone. Tokom kratkotrajne Mađarske Sovjetske Republike 1919. godine služio je kao narodni komesar (ministar) za prosvetu i kulturu. Tokom Mađarske revolucije 1956. godine protiv sovjetske dominacije, ponovo je postao ministar kulture u vladi Imrea Nađa. Nakon sloma revolucije, deportovan je u Rumuniju, ali mu je kasnije dozvoljen povratak u Budimpeštu pod uslovom da se povuče iz aktivne politike. Čitavog života balansirao je na ivici između partijske discipline i intelektualne autonomije, često bivajući primoran na javna samokritička odricanja od sopstvenih teorija (poput delova Istorije i klasne svesti) kako bi preživeo Staljinove čistke.

U poslednjim decenijama života, Lukač se vratio sistematskom radu na filozofiji i estetici. Njegova pozna monumentalna dela su Specifičnost estetskog i nedovršena Ontologija društvenog bića.

Formirao je tzv. Budimpeštansku školu, grupu filozofa (među kojima su Agnes Heler i Ferenc Feher) koji su nastavili da razvijaju humanistički i kritički marksizam. Danas se Lukač smatra ključnom figurom za razumevanje moderne sociologije kulture, teorije književnosti i filozofije politike.