Godina izdanja: 1977
ISBN: 334
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Enrico Berlinguer
Izdavač: August Cesarec, Zagreb
Godina: 1977
Obim: 146 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

Naslov „Komunistički prijedlog” (La proposta comunista) predstavlja važno političko djelo talijanskog političara i dugogodišnjeg generalnog sekretara Talijanske komunističke partije (PCI), Enrika Berlinguera. Knjiga je na ovim prostorima objavljena u prijevodu Tatjane Roić, a izdala ju je zagrebačka izdavačka kuća August Cesarec 1977. godine.

Knjiga u osnovi sabire ključne eseje, govore i političke smjernice kroz koje je Berlinguer formulirao koncept evrokomunizma i strategiju traženja demokratskog puta u socijalizam, neovisno o tadašnjem sovjetskom modelu.

Knjiga sadrži nekoliko tematskih cjelina koje osvjetljavaju političku krizu u Italiji sedamdesetih godina i nudi rješenja iz vizure PCI-ja:
- Nova faza svjetske povijesti
- Za pozitivno rješenje talijanske krize
- Prijedlozi i ciljevi borbe za novu politiku
- Za sporazum narodnih snaga
- Uloga partije


Enriko Berlinguer (Enrico Berlinguer, 1922–1984) bio je jedan od najuticajnijih i najpopularnijih italijanskih političara 20. veka. Obavljao je funkciju generalnog sekretara Italijanske komunističke partije (PCI) od 1972. godine pa sve do svoje iznenadne smrti 1984. podmladivši partiju i učinivši je najjačom komunističkom snagom u zapadnoj Evropi.

Zahvaljujući svom skromnom načinu života, dubokoj moralnosti i političkim inovacijama, Berlinguer je uživao ogromno poštovanje čak i među svojim političkim protivnicima.

Rođen je na Sardiniji (grad Sasari) u plemićkoj porodici sa snažnim antifašističkim i demokratskim korenima. Partiji se priključio ilegalno 1943. godine tokom Drugog svetskog rata i fašističke okupacije. Nakon rata postao je lider komunističke omladine Italije i predsednik Svetske federacije demokratske omladine. Zbog izuzetnih organizacionih sposobnosti, 1972. godine preuzima vođstvo nad partijom u trenutku kada Italiju potresaju duboka ekonomska kriza i političko nasilje (tzv. „olovne godine”).

Berlinguer je potpuno transformisao lice evropske levice kroz tri ključna koncepta:
1. Evrokomunizam - Berlinguer je bio glavni arhitekta evrokomunizma. To je bio politički pravac koji je zagovarao autonomiju zapadnoevropskih komunističkih partija u odnosu na Sovjetski Savez. Jasno je poručio da se socijalizam u Italiji može graditi isključivo kroz višepartijski sistem, demokratiju, slobodu govora i poštovanje ljudskih prava, odbacujući sovjetski model diktature.
2. Istorijski kompromis (Compromesso storico) - Nakon vojnog puča u Čileu 1973. godine, Berlinguer je zaključio da u zapadnim demokratijama levica ne može stabilno vladati sama, čak i ako pobedi na izborima, jer rizikuje desničarski prevrat. Predložio je istorijski savez između radničkog pokreta (komunista i socijalista) i katoličkih narodnih masa (koje je predstavljala vladajuća Hrišćanska demokratija pod vođstvom Alda Mora). Cilj je bio zaštita demokratije od ekstremizma i sprovođenje strukturnih reformi.
3. Moralno pitanje (Questione morale) - Početkom 1980-ih, kada je istorijski kompromis propao nakon ubistva Alda Mora, Berlinguer se okrenuo oštroj kritici italijanskog političkog sistema. Pokrenuo je temu „moralnog pitanja”, ukazujući da su se tradicionalne vladajuće partije otuđile od građana, okupirale državne institucije i ogrezle u korupciju. Ova kritika se pokazala proročkom deceniju kasnije, kada je u aferi Mani pulite (Čiste ruke) srušen stari politički sistem Italije.

Berlinguer je ostao upamćen po istorijskoj hrabrosti da se suprotstavi Kremlju. Na proslavi 60. godišnjice Oktobarske revolucije u samoj Moskvi (1977. godine), pred celim sovjetskim vrhom, održao je govor u kojem je istakao da je demokratija univerzalna vrednost bez koje nema socijalizma. Nakon sovjetske invazije na Avganistan 1979. godine, proglasio je da je „pokretačka snaga Oktobarske revolucije definitivno iscrpljena”.

Berlinguer je preminuo u junu 1984. godine nakon što je doživeo moždani udar na bini, tokom vatrenog govora na predizbornom skupu u Padovi. Uprkos tome što mu je pozlilo, smogao je snage da završi govor pred okupljenom masom.

Njegova sahrana u Rimu okupila je preko milion ljudi, što je čini jednom od najvećih sahrana u modernoj istoriji Italije. Na ispraćaj su došli svi – od običnih radnika i studenata, preko političkih rivala, pa sve do samog predsednika republike Sandra Pertinija, koji je avionom preneo Berlinguerovo telo iz Padove u Rim izjavivši: „Izgubio sam brata”.