Godina izdanja: 1991
ISBN: 339
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Tomislav Dretar
Izdavač: Društvo Vojvodine za jezik, književnost i kulturu Roma, Novi Sad
Godina: 1991
Obim: 80 str.

Stanje knjige je prikazano na fotografijama.

„Bol, ciganska rapsodija“ je zbirka pesama istaknutog bosanskohercegovačkog i hrvatskog pisca, prevodioca i novinara Tomislava Dretara. Ova zbirka predstavlja jedno od njegovih najznačajnijih lirskih ostvarenja posvećenih romskim temama, motivima patnje, slobode i melanholije.

Zbirka je specifična po tome što je izdata kao višejezično delo. Pesme su sa originalnog jezika prevodili Trifun Dimić i Rut Lehotski na romski i srpski/hrvatski jezik.

Kroz formu rapsodije, Dretar se bavi dubokim ljudskim emocijama, bolom, egzistencijalnim lutanjima i specifičnim senzibilitetom romske kulture i tradicije, spajajući lokalne motive sa univerzalnim ljudskim patnjama.

Tomislav Dretar bio je izuzetno svestran intelektualac — pesnik, književni kritičar, prevodilac, novinar i vojni zapovednik. Njegov životni i profesionalni put povezuje nekoliko kultura, zbog čega se ravnopravno smatra bosanskohercegovačkim, hrvatskim, francuskim i belgijskim autorom.

Rođen je 2. marta 1945. godine. Diplomirao je organizaciju kulturnih delatnosti na Pedagoškom fakultetu u Rijeci, dok je magistarske studije uspešno završio u Sarajevu. Svoj radni vek započeo je kao nastavnik u Bosanskoj Krupi. Nakon toga je u Bihaću obavljao dužnost sekretara SIZ-a za kulturu i radio kao predavač na Višoj ekonomskoj školi.

Tokom rata u Bosni i Hercegovini, Dretar je odigrao značajnu istorijsku ulogu na prostoru Bihaćkog okruga. Bio je zapovednik HVO-a na području Bihaća. Istakao se time što je odbio zapovedništvo Mate Bobana i politiku samoproglašene Herceg-Bosne. Ostao je dosledan ideji jedinstvene i celovite Bosne i Hercegovine. Zbog bezbednosnih pretnji i opasnosti od atentata, UNPROFOR ga evakuiše u Belgiju, gde je proveo ostatak života. Preminuo je u Briselu 25. juna 2026. godine u 82. godini života.

Dretar je ostavio neizbrisiv trag u književnosti i kulturnoj razmeni. Prevodio je književna dela sa francuskog, nemačkog, latinskog i slovenačkog jezika. Urednik je i prevodilac zapaženih dvojezičnih antologija poput „Sublimisme balkanique“ (pesnici iz Hrvatske i BiH prevedeni na francuski). Njegova poezija prevođena je na italijanski jezik (zbirka Sorella della notte, Napulj, 1984.) i francuski jezik, a bio je i redovni član Društva hrvatskih književnika Herceg Bosne. U svom kasnijem radu razvio je i utemeljio teorijski i estetski sistem sublimizma, suprotstavljajući se tradicionalnim aristotelovskim idealima harmonije u umetnosti.