Jezik: Srpski

Autor: Dragoslav Stoiljković
Naslov: Ruđer Bošković - Utemeljivač savremene nauke
Izdavač: Istraživačka stanica Petnica, Valjevo
Broj: 65
Godina: 2010
Obim: 81 str.

118

Sadržaj rada je prikazan na fotografijama.

Ruđer Bošković (1711–1787) je vizionar čije ideje direktno povezuju klasičnu mehaniku sa modernom fizikom. Njegova vizionarska teorija elementarnih čestica koje menjaju silu zavisno od udaljenosti smatra se pretečom kvantne fizike, a čak je predvideo i postojanje makromolekula.

Ruđer Bošković je univerzalan stvaralac: filozof, matematičar, astronom, fizičar, inženjer, teolog, književnik i diplomata. Ceo radni vek proveo je u inostranstvu, gde je stekao i svetsku slavu.

Bio je profesor univerziteta, osnivač i projektant Milanske opservatorije, najmodernije u svom dobu, i direktor Optičkog instituta Francuske mornarice. Smatra se pretečom teorije relativnosti, koju je izložio u svom kapitalnom delu „Teorija prirodne filozofije svedena na jedan jedini zakon sila koje postoje u prirodi“, jer su za njega vreme i prostor relativni.

Jedinstvenim zakonom sile, prema kome se smenjuju privlačna i odbojna sila između čestica u zavisnosti od njihovog razmaka, doprineo je otkriću strukture atoma i podstakao dalji razvoj shvatanja strukture materije.

Bio je i začetnik modernog građevinskog inženjerstva, jer je u radu na sanaciji kupole Bazilike svetog Petra formirao prvi mehanički model jedne građevine u istoriji. Bošković je autor teorije o aberaciji svetlosti, a zvezde je zamišljao kao veća ili manja sunca.

Osnivač je praktične astronomije i pionir u ispitivanju i izračunavanju grešaka mernih instrumenata. Poznat po izumima instrumenata za astronomska merenja, kao što su prizma sa promenljivim uglom, kružni mikrometar i teleskop napunjen vodom, i po poboljšanju instrumenata za merenje vremena i uglova.

Prvi je odredio visinu troposfere, prečnik sunca i jednačinu kretanja kometa. Za prva merenja oblika naše planete izumeo je geodetske merne letve sa stalcima.


Dr inž. Dragoslav Stojiljković rođen je 1947. godine u Beogradu. Diplomirao je 1971. godine, magistrirao 1978. godine i doktorirao 1981. godine na Tehnološko - metalurškom fakultetu u Beogradu. Magistarska teza i doktorska disertacija bile su posvećene polimerizaciji etilena pri visokom pritisku.

Do 1981. bio je zaposlen u hemijskoj industriji „Pančevo” na različitim mestima, od pogonskog inženjera do rukovodioca pogona za proizvodnju polietilena niske gustine. Od 1971. zaposlen je na Tehnološkom fakultetu u Novom Sadu, Katedra za inženjerstvo materijala, kao redovni profesor za predmete u oblasti proizvodnje i prerade polimernih materijala, kao i za predmet Metodologija naučno - istraživačkog rada. U periodu od 1990. do 1996. bio je zaposleni u Naftnoj industriji Srbije, gde je radio na restrukturiranju naftne, petrohemijske i polimerne industrije Srbije.

Učestvovao je (kao rukovodilac i saradnik) u nekoliko naučnih projekata o istraživanju uticaja nadmolekulske organizacije monomera na mehanizam i kinetiku polimerizacije, kao i o preradi i primeni različitih polimera. Objavio je 95 radova i ima 130 saopštenja, od čega je 25 posvećeno Ruđeru Boškoviću.

Član je predsedništva Saveza hemijskih inženjera Srbije i predsedništva Srpskog hemijskog društva (SHD). Predsednik je sekcije za materijale u okviru SHD - Hemijskog društva Vojvodine.