Jezik: Srpski

Spolja kao na fotografijama, unutra odlično očuvano.

Broj 148–149 – BRUNO ŠULC
24 cm
ISSN - 0351-0379
Priredila: Branislava Stojanović
Izdavač: Umetničko društvo Gradac
Godina izdanja: 2003
Broj stranica: 224
Povez: broširani
Uređivački odbor – Branko Kukić, Milosav Marinović, Milijan Milošević, Radojko Nikolić i Milenko Pajić

UZ BROJ O BRUNU ŠULCU
Bruno Šulc se danas smatra za jednog od najvećih poljskih pisaca između dva rata, a tragična smrt u jevrejskom getu načinila je od njega ikonu Srednje Evrope.
Veliki deo Šulcovog proznog opusa preveden je i objavljen na srpskom još 1961. godine i nedavno (2001) dopunjen tekstovima iz periodike. U ovom broju se od Šulcovih tekstova našlo svega nekoliko dosad neprevedenih recenzija. One se, doduše, mogu smatrati njegovim autobiografskim tekstovima, s obzirom da je Šulc u nekim književnim savremenicima prepoznavao srodnike, pa je pišući o njima zapravo pisao o sebi. Mnogi od njih su mu bili i lični prijatelji – Vitold Gombrovič, Zofja Nalkovska, Tadeuš Breza, na primer. U tim tekstovima prepoznaje se Šulcov sintaksički zamršen stil, sinonimičan, inače u pripovetkama gusto nanizan metaforama, koji je izazov za svakog prevodioca.
Od ukupno 160 danas poznatih Šulcovih pisama, ovde je samo manji izbor iz njegove javne i privatne prepiske, koji hronološkim rasporedom čini svojevrsni epistolarni dnevnik autora, a za poslednje godine života – pošto je većina njegovih pisama izgubljena – izbor je upotpunjen fragmentima iz pisama koja su drugi upućivali njemu.
Veći deo ove sveske čine prevodi nekih najznačajnijih književno-istorijskih interpretativnih radova koji se sa različitih aspekata bave analizom Šulcovog književnog i likovnog dela. Ogroman broj takvih tekstova, koji se neprestano uvećava, sveden je na nekoliko danas najznačajnijih imena u šulcologiji: Ficovski, Jažembski, Panas, Bolecki.
Pod naslovom Uspomene, fikcije okupila sam različite svedoke: njegove prijatelje, saradnike i učenike gimnazije u kojoj je Šulc radio. Međusobno ponekad kontradiktorni, ti zapisi predstavljaju ipak autentično svedočanstvo o prijateljstvu, ljubavi i smrti, o ljudima koji su živeli u tom istom nesretnom vremenu i prostoru. Naslovom sam pokušala da sugerišem da im se ipak ne može do kraja verovati, jer su oni tokom godina počeli da zalaze u prostor fikcije koja im je popunjavala praznine sećanja, a sopstvena uloga u nečijem životu suptilno se preobrazila u predstavu o onome što su propustili da dožive. To se približava tzv. šulcoidima, umetnicima koji svojim delom daju komentar na Šulcov život i pričaju o sebi preko legende o njemu, o njegovom skromnom životu provincijskog nastavnika crtanja i o poslednjim danima u jevrejskom getu. Ta je legenda odavno formirana, ali još uvek fascinira umetnike iz celog sveta. Činjenica da se i kod nas pojavilo nekoliko zanimljivih književnih dela posebno je iznenadila poljske šulcologe.
Posebna dragocenost su: malobrojne sačuvane fotografije samog autora i njegovih prijatelja, razglednice Drohobiča iz vremena kad je u ovom danas ukrajinskom gradiću Bruno Šulc živeo i stvarao, a njegov veliki likovni talenat predstavljen je reprodukcijama grafika i crteža – počev od ranih grotesknih vizija, preko autoportreta i portreta, pa sve do ilustracija za sopstvena književna dela.
B. Stojanović


SADRŽAJ
Branislava Stojanović – Uz broj o Brunu Šulcu 5
Iz prepiske 6
Stanislav Ignaci Vitkjevič – Intervju sa Brunom Šulcom 38
Bruno Šulc – Aneksija podsvesti 40
Bruno Šulc – Tragična sloboda 46
Bruno Šulc – Podno Belvedera 49
Bruno Šulc – Novi pesnik 51
Bruno Šulc – Knjiga o ljubavi 53
Bruno Šulc – Ferdidjurke 56
Vitold Gombrovič – Stvaralaštvo Bruna Šulca 60
Ježi Jažembski – Uvod u Šulca 63
Vladislav Panas – Bruno od Mesije 99
Vlodjimjež Bolecki – Vitkaci – Šulc – Gombrovič 127
Zoran Đerić – Sinusoide Bruna Šulca 139
Jerg Šulte – „Bašta, pepeo“ kao komentar na „Prodavnice cimetove boje“ i „Sanatorijum pod Klepsidrom“ 143
Petar Esterhazi – Pohvala materiji ili Velika užasnutost u Drohobiču 148
Ježi Ficovski – Fantomi i realnost 149
Uspomene, fikcije 156
Aleksander Fut – Šulc kao književni junak 180
Mirko Demić – Ekspoze o o romanu „Ćilibar, med, oskoruša“ 190
Dragan Bošković – Šulc, jedinica za meru raspadanja 192
Jovica Aćin – Mesijanija 194
Branislava Stojanović – Ko je ko u Šulcovom životu 196
Šulcolozi i šulcoidi 204
Hronologija života i rada 205
Bibliografija 209

Bruno Šulc (Bruno Schulz) rođen je 12. jula 1892. u Drohobiču, tada u sastavu Austrougarske, u jevrejskoj trgovačkoj porodici. Veći deo života proveo je u rodnom gradu, koji je u njegovom delu postao mitski prostor preobražen u vizije sna, sećanja i imaginacije. Studirao je arhitekturu na Tehničkom univerzitetu u Beču, ali se zbog bolesti i Prvog svetskog rata vratio u Drohobić, gde je radio kao profesor crtanja u gimnaziji. Pored slikarstva, kojem je bio izuzetno posvećen, Šulc se okrenuo književnosti i tokom tridesetih godina objavio dve zbirke proze koje su ga učinile jednim od najznačajnijih poljskih pisaca XX veka: „Trgovine cimetom“ (1934) i „Sanatorijum pod klepsidrom“ (1937). U njima je stvorio jedinstven, simboličan i gust stil u kojem se svakodnevica preobražava u fantazmagorični mit, a dečje pamćenje i senzualni doživljaji pretvaraju u složenu metaforu nestajućeg sveta. Njegova proza prožeta je i erotskim, nadrealnim i mističnim elementima, a motiv oca – trgovca koji se pretvara u pticu – postao je centralni simbol njegovog univerzuma. Tokom nemačke okupacije Drohobiča, Šulc je bio primoran da radi za Gestapo, oslikavajući zidove vile jednog oficira. U novembru 1942. godine, dok je pokušavao da nabavi hranu, ubio ga je nemački vojnik na ulici. Imao je pedeset godina. Veći deo njegovog slikarskog i književnog opusa izgubljen je tokom rata, a ono što je sačuvano obezbedilo mu je trajno mesto u svetskoj književnosti, kao autor čije su rečenice, po rečima kritičara, „jednako slikarske koliko i metafizičke“.

MG P37