Godina izdanja: 1984
ISBN: 357
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Lazar Komarčić
Izdavač: Prosveta, Beograd
Edicija: Biblioteka Baština (Knjiga 12)
Godina: 1984
Obim: 187 str.

Poslednje dve, tri stranice u knjizi su bile presavijene po sredini, no big deal. Knjiga je sasvim u redu.

„Dva amaneta“ je roman srpskog književnika i pionira domaće naučne fantastike Lazara Komarčića, originalno objavljen 1893. godine (ponegde se navodi i 1894.)

U središtu priče je glavni junak Ljubiša, koji je konstantno „u oblacima” i svojim mislima bludi ka dalekim nebesima i tajnama svemira. Kroz svoj mukotrpni hod kroz svakodnevicu, on često zanemaruje realne, opipljive vrednosti sveta koji ga okružuje. Međutim, upravo to stalno lebdenje između realnog i irealnog omogućava mu da otkrije nove vidike i skrivene kosmičke sadržaje, posmatrajući univerzum kao beskrajno polje novih doživljaja i saznanja.




Lazar Komarčić (1839–1909) bio je jedna od najneobičnijih, najsvestranijih i nepravedno zapostavljenih figura srpske kulture krajem 19. i početkom 20. veka. Iako je u svoje vreme bio izuzetno čitan i nagrađivan, istorija književnosti ga pamti kao čoveka koji je išao decenijama ispred svog vremena – kao utemeljivača srpske naučne fantastike i pionira kriminalističkog žanra na ovim prostorima.

Rođen je u selu Glog (blizu Priboja/Pljevalja) kao Lazar Komarica, što je kasnije preinačio u Komarčić. Detinjstvo mu je obeležilo siromaštvo i beg porodice pred Turcima. Rano je ostao siroče i preživeo radeći najteže poslove: bio je sluga, abadžijski i terzijski kalfa (krojač), a kasnije i seoski kafedžija.

Tokom burnih događaja oko Čukur-česme i turskog bombardovanja Beograda 1862. godine, Lazar je ranjen i izgubio je tri prsta na ruci. Ova nesreća ga je preusmerila – pošto više nije mogao da se bavi krojačkim zanatom, rešio je da se opismeni, završi učiteljsku školu i posveti se peru.

Pre nego što se proslavio kao pisac, Komarčić je bio istaknuti novinar i urednik. Pokrenuo je sopstveni list Zbor u Kragujevcu i pisao pod uticajem naprednih socijalističkih ideja Svetozara Markovića. Zbog svojih političkih stavova i oštrih tekstova često je bio na meti cenzure i režima.

Njegov književni opus bio je izuzetno plodan (napisao je 8 romana), a najvažnija dostignuća su:
• Prvi srpski SF roman: Godine 1902. objavljuje kultni kosmičko-vizionarski roman „Jedna ugašena zvezda“, u vreme kada su u Evropi Žil Vern i H. DŽ. Vels tek postavljali osnove svetske naučne fantastike.
• Kriminalistički žanr: Romanom „Dragocena ogrlica“ (1880) postavio je temelje detektivskog romana kod nas.
• Akademska priznanja: Dobio je prestižne nagrade Srpske kraljevske akademije za romane „Jedan razoren um“ (1893) i „Mučenici za slobodu“ (1907). Delo Jedan razoren um uvršteno je i na listu 100 najboljih srpskih romana.

Iako je publika obožavala njegove knjige, uticajni književni kritičar tog doba Jovan Skerlić prilično je grubo odbacio Komarčićev rad, smatrajući ga trivijalnim. To je presudno uticalo da Komarčić bude skrajnut i zaboravljen u istoriji srpske književnosti. U skladu sa čuvenom rečenicom Branislava Nušića da je „bolje biti beogradski kafedžija nego srpski književnik“, Lazar je od stabilnih prihoda iz ugostiteljstva prešao u tešku bedu baveći se umetnošću, te je preminuo u velikom siromaštvu 1909. godine.

Pravda je delimično zadovoljena tek krajem 20. veka kada je ponovo prepoznat njegov genijalni doprinos žanrovskoj literaturi. Danas njegovo ime ponosno nosi Društvo ljubitelja fantastike „Lazar Komarčić“ iz Beograda, koje je osnovano 1981. godine i koje dodeljuje prestižnu godišnju nagradu za najbolja domaća fantastična dela.