Godina izdanja: 1988
ISBN: 55
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Arkadij i Boris Strugacki
Izdavač: Narodna knjiga, Beograd / Dečje novine, Gornji Milanovac
Godina: 1988
Obim: 270 str.

„Puž golać na urvini“ (rus. Улитка на склоне) je jedan od najkompleksnijih i najfilozofskijih romana naučne fantastike čuvenih sovjetskih autora, braće Arkadija i Borisa Strugackog. Napisan je tokom 1960-ih godina, ali je zbog sovjetske cenzure u celosti zvanično objavljen tek kasnije.

Naslov romana je inspirisan poznatim haikuom japanskog pesnika Kobajašija Ise: „Pužu golaću, penji se uz brdo Fudži, ali polako, polako!“

Roman se sastoji od dve paralelne, naizgled potpuno odvojene priče koje se bave različitim aspektima ljudskog razuma, progresa i suočavanja sa nepoznatim. Glavne teme koje se sreću u knjizi su ograničenost ljudskog saznanja, apsurd birokratije, budućnost i progres.

Braća Arkadij (1925–1991) i Boris (1933–2012) Strugacki bili su najuticajniji i najpopularniji pisci sovjetske naučne fantastike. Njihova dela su promenila žanr, pomerajući fokus sa čiste tehnologije i „svemirskih opera“ na duboka filozofska, socijalna i psihološka pitanja.

Arkadij Natanovič Strugacki rođen je u Batumiju (Gruzija). Po profesiji je bio lingvista, prevodilac sa japanskog i engleskog jezika, i oficir-prevodilac u sovjetskoj vojsci. Njegovo poznavanje japanske kulture donelo je naslov i motiv za roman „Puž golać na urvini“.

Boris Natanovič Strugacki rođen je u Lenjingradu (danas Sankt Peterburg). Bio je astronom i kompjuterski stručnjak, zaposlen u čuvenoj Pulkovskoj opservatoriji. Njegovo naučno zaleđe dalo je delima neophodnu logičku i tehnološku utemeljenost.

Zajedno su počeli da pišu krajem 1950-ih godina i radili su kao nerazdvojan tim sve do Arkadijeve smrti 1991. godine.

Rad braće Strugacki može se podeliti u tri ključne faze:
1. Rani utopijski period (Kraj 1950-ih i početak 1960-ih): Pisali su optimističnu naučnu fantastiku u skladu sa tadašnjim sovjetskim idealima. Stvorili su „Svet Podneva“ – viziju 22. veka u kojem je čovečanstvo rešilo glad, ratove i klasne razlike, te se posvetilo istraživanju svemira i nauci.
2. Kritički i filozofski period (Sredina 1960-ih i 1970-e): Kako je Hruščovljevo „otopljavanje“ prolazilo i nastupila Brežnjevljeva era stagnacije, njihov optimizam je opao. Počeli su da preispituju ljudsku prirodu, totalitarizam i cenu progresa. Upravo u ovom periodu nastaje „Puž golać na urvini“, ali i njihovo najpoznatije delo „Piknik pored puta“ (po kojem je Andrej Tarkovski snimio kultni film Stalker).
3. Kasni distopijski period (1980-e): Njihova dela postaju mračnija, kompleksnija i duboko kritična prema društvenom inženjeringu i kontroli uma (npr. roman „Talas gasne vatre“).

Jedan od njihovih najvažnijih doprinosa svetskoj naučnoj fantastici je uvođenje pojma Progresori. To su agenti napredne ljudske civilizacije koji se tajno infiltrišu na manje razvijene planete (koje su često u fazama sličnim našem srednjem veku ili fašizmu) kako bi suptilno i bez nasilja ubrzali njihov istorijski i moralni razvoj. Ovaj koncept je najdetaljnije istražen u kultnom romanu „Teško je biti bog“ (Трудно быть богом).

Najznačajnija dela:
- „Teško je biti bog“ (1964): Priča o zemaljskom istraživaču na planeti koja prolazi kroz mračni srednji vek, gde su intelektualci progonjeni.
- „Piknik pored puta“ (1972): Vanzemaljci su posetili Zemlju, otišli i za sobom ostavili opasne, neshvatljive predmete i anomalije u takozvanim „Zonama“.
- „Ponedeljak počinje u subotu“ (1965): Fantastična i urnebesna satira na račun sovjetskih naučnih instituta, gde se magija proučava matematičkim metodama.
- „Milijardu godina pre kraja sveta“ (1976): Filozofski triler o naučnicima koji nailaze na blokadu same prirode (ili Svemira) kada pokušaju da dođu do revolucionarnih otkrića.