Godina izdanja: 1986
ISBN: 365
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Panta Srećković
Izdavač: Prosveta, Beograd
Edicija: Biblioteka Baština (Knjiga 24)
Godina: 1986
Obim: 113 str.

„Detinjstvo” je autobiografsko delo srpskog istoričara i akademika Pantelije Pante Srećkovića (1834–1903). Knjiga predstavlja dragocen memoarski zapis u kojem autor opisuje svoje rane godine, odrastanje i društvene prilike u Srbiji tokom 19. veka.




Pantelija Panta Srećković (1834–1903) bio je jedan od najznačajnijih i najuticajnijih srpskih istoričara druge polovine 19. veka, akademik i istaknuta javna i politička ličnost svog vremena.

Ipak, u istoriji srpske nauke ostao je upamćen pre svega kao poslednji veliki branilac romantičarske istoriografije i po svom čuvenom, višedecenijskom naučnom sukobu sa Ilarionom Ruvarcem.

Rođen je u selu Veliki Krčmari kod Kragujevca. Potiče iz imućne i ugledne porodice — deda mu je bio bumbaša (vojni zapovednik) u Prvom i Drugom srpskom ustanku, a majka Marija bila je ćerka gružanskog kneza Proke. Po ocu Slavku se u mladosti često potpisivao kao „Slavkov”.

Nakon završene Bogoslovije u Beogradu, kao stipendista odlazi u Rusiju, gde završava Duhovnu akademiju u Kijevu. Tamo se detaljno upoznaje sa sveslovenskim pokretom i ruskim romantizmom, što će presudno oblikovati njegove poglede na istoriju i patriotizam.

Po povratku u Srbiju 1859. godine, započinje impresivnu karijeru:
• Profesor istorije: Više od tri decenije (1859–1894) predavao je opštu, a potom nacionalnu istoriju na beogradskom Liceju i kasnijoj Velikoj školi.
• Rektor i akademik: U dva navrata biran je za rektora Velike škole. Postao je redovni član Srpskog učenog društva, a potom i Srpske kraljevske akademije (SANU) od njenog osnivanja.
• Političar i državnik: Bio je aktivni član Liberalne stranke, poslanik i potpredsednik Narodne sкупштине, član Državnog saveta, pa čak i načelnik Pirotskog okruga tokom srpsko-turskih ratova 1878. godine.

Panta Srećković je smatrao da istorija mora da bude u službi buđenja nacionalnog ponosa i rodoljublja. Za njega su narodne epske pesme, tradicija i mitovi bili legitimni istorijski izvori, jednako važni kao i stari dokumenti. Njegovo kapitalno delo bilo je „Istorija srpskoga naroda” (u dva toma, 1884. i 1888).

Nasuprot njemu stajao je otac Ilarion Ruvarac, osnivač srpske kritičke istoriografije. Ruvarac je brutalno i strogo analizirao Srećkovićeve radove, dokazujući da Panta često nekritički prihvata narodna predanja, preteruje u brojkama i nesvesno koristi istorijske falsifikate kako bi prošlost prikazao slavnijom nego što je bila.

Iako je Srećković u ovom naučnom ratu na kraju pretrpeo poraz (jer je moderna nauka usvojila Ruvarčev kritički metod), narod i tadašnja javnost su duboko voleli Pantu zbog njegovog žarkog patriotizma i pitkog stila pisanja.

Knjiga „Detinjstvo” je nastala upravo na zalasku njegovog života (1900. godine), kao emotivan osvrt starog profesora na patrijarhalnu Srbiju njegovog mladog doba, oslobođen stroge naučne forme i posvećen ličnim uspomenama.