ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1997
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Veoma dobro očuvano.

Autor - osoba Seferis, Jorgos, 1900-1971
Naslov Dani / Jorgos Seferis ; prevela sa grčkog Olivera Čaprić
Vrsta građe dokumentar. lit.
Jezik srpski
Godina 1997
Izdavanje i proizvodnja Beograd : Clio, 1997 (Beograd : AB štamparija)
Fizički opis 141 str. ; 19 cm
Drugi autori - osoba Čaprić, Olivera (prevodilac) (pisac propratne građe)
Napomene Tiraž 500
Seferisovi Dani / Olivera Čaprić: str. 139-141.
Predmetne odrednice Seferis, Jorgos, 1900-1971

Seferisovi Dani
„Ali šta traže naše duše putujući na trulim gredama morem od pristaništa do pristaništa?“ – jedno je od pitanja Jorgosa Seferisa (1900–1971) u nekom od stvaralačkih napora da reč pretoči u stih. Govoreći o sebi, o njima, o nama „što smo krenuli na ovo hodočašće“, pokrećući nas iz nepokreta tela i duše, daje odgovor: jer „život se ne gubi tek tako i smrt ima neistražene puteve“. Uranjajući u prošlost do mita i putujući ka početku, ponovo pitanjem zadire u srž problema: „Zato što je toliko mnogo svega prošlo ispred naših očiju da nam oči nisu videle ništa... zato što smo tako dobro upoznali i svoju sudbinu lomeći se uokolo po krečnjačkim stenju, tri ili šest hiljada godina tragajući po razrušenim zgradama gde bi možda mogla da bude naša sopstvena kuća, trudeći se da se setimo datuma i junačkih podviga: hoćemo li imati snage?“ A on je uvek imao snage da gleda u ogledalo prošlosti, ma koliko „uspomena boli gde god da je takneš“ i uprkos tome što „seme smo koje umire“.
On koji se za života prepuštao i stvarnom i imaginarnom putovanju, večitom traženju i hitanju ka nepoznatom, neispitanom, stvorio je delo koje dodiruje i ispunjava, a ono mu je donelo i mnoga priznanja. Njegovu prvu zbirku pesama Prekretnicu, objavljenu 1931, Palamas je označio i pravom prekretnicom u grčkom pesništvu, „čistom poezijom“. Zatim je, 1932. godine, za vreme njegovog službovanja u Londonu (1931–1934), izašla Čatrnja, alegorijska poema o čovekovoj usamljenosti: „Kao što se u čatrnji skuplja voda, tako se i u čovekovoj duši talože uspomene i utisci kojih se ne može osloboditi, zbog čega ostaje sam sa svojim svetom“. A pišući Čatrnju, kao i sva druga svoja dela, neumorno je pisao pisma, tkajući tako jedan čilim prepun misli, osećanja, zapažanja, utisaka, i ostavljajući na taj način zapis o onome što je ispunjavalo i činilo različitim njegov život. To su Dani (Meres), koji se kroz pisma neprekidno nižu od 1925. do 1956. godine (Dani I, 1925–1931; Dani II, 1931–1934; Dani III, 1934–1940; Dani IV, 1941–1944; Dani V 1945–1951; Dani VI, 1951–1956). Prevod koji nudim odnosi se na njegov boravak u Londonu, gde je kao vicekonzul živeo od 1931. do 1934. godine, na godine njegove najveće usamljenosti; iz njih je (nije ni čudo) iznikla poema o čovekovoj usamljenosti Čatrnja, napisana pod uticajem T. S. Eliota, koga je, kao i noviju anglo-američku književnost, u to vreme pomno proučavao. Dani su tkivo iz kojeg su stvorena i od kojeg su zaživela sva njegova dela. Dani su pesnik sam. Oni su odraz tog jednostavnog čoveka („Veoma sam jednostavan čovek.“), prepunog saosećanja („U dubini duše sam nesrećan čovek, koji je često osećao koliko su nesrećni mnogi ljudi oko njega. Borim se da pomognem samom sebi kako bih mogao pomoći drugima.“), mučenog osećanjima, koja mu, ipak, pružaju jedino utočište („Moj spas i moja pogibelj jesu osećanja.“); čoveka koji putuje putevima bez povratka, a ipak se vraća („U mojoj prirodi je da se krećem od tačke u kojoj svako oseća da istinski živi, pa do nule. Tačka gde ne postoji ništa: ni ja, ni ti, niko, niti ijedno živo drvo na čitavom svetu.“) i pri tom nas obasjava snagom svojih oscilacija („Preksinoć u predvorju ludila; danas sav taj teret sa lakoćom držim u rukama kao atleta.“), čoveka koji je izuzetno obrazovan, a ipak tako skroman i prema sebi kritičan, naročito u momentima kada se nečemu ili nekome divi („Čemu naši pokušaji, ako znamo da su postojali takvi ljudi?“), a u svemu tome dubok i kompleksan, čak i kada se čini jednostavnim. Dani nas približavaju njemu kao čoveku, kao biću koje je sebe isklesalo u poeziji rečima neprolazne lepote. Tu on na naličje izvrće svoju dušu („... osećam se prazan kao na naličje izvrnuta duvankesa...“) i pripušta nas sebi blizu, bliže nego što to čini na bilo kojem drugom mestu. Čitajući Dane uspevamo mnogo dublje da proniknemo u sve ono što je ovaj čovek bio, a isto tako i da dokučimo svu složenost kojom su odisala njegova traganja zaodenuta poezijom. Mogućnost da naš pogled stigne do ovih skrivenih predela pravo je uživanje, a istovremeno i prilika za učenje, dodir, razmišljanje, „otvaranje vrata u podnožju Kule“....
Posle Prekretnice i Čatrnje usledila je Mitska istorija (1935) zbog koje je bio priznat za korifeja novog pesništva. Tu on, jezikom bliskim narodnoj lirskoj poeziji, povezuje prošle i sadašnje grčke probleme u jedinstvenu viziju sveta. Tragična sudbina helenstva, naročito u maloazijskoj katastrofi (1922), za njega je ujedno i drama čitavog današnjeg vremena. U toj zbirci javlja se sve ono što je i kasnije svojstveno njegovoj poeziji; narodni jezik (pisao je čak i na kritskom dijalektu), uticaj narodne poezije i kritske književnosti XVI i XVII veka, kao i antička mitologija sa primesom hrišćanske tradicije. Nije čudno što je zbog toga okarakterisan kao „helenocentrični pesnik“.
Zatim slede Vežbanka (1940) i Brodski dnevnik I, II, III (1940, 1944 i 1955), poema Drozd (1947), eseji, putopis Tri dana u kapadokijskom manastirima, prevodi Eliota, Valerija, Paunda...
Godine 1947. dobija Palamasovu nagradu „zbog umetničkih, duhovnih i nacionalnih grčkih kvaliteta“, a 1963. Nobelovu nagradu s obrazloženjem: „Izvanredno lirsko pesništvo, nadahnuto dubokim osećanjem grčke kulture“. Posle dobijanja ove druge nagrade veoma mnogo je prevođen u inostranstvu, pa nam se, evo, pruža prilika da prevodom Dana II produžimo naše druženje sa Seferisom.
Olivera Čaprić


Jorgos Seferis je rođen 13. marta 1900. godine u mjestu Urla u Maloj Aziji, u Osmanskom carstvu, sada (Izmir – Turska). Njegov otac Stelios Seferis bio je advokat, a kasnije i profesor na Univerzitetu u Atini, takođe se bavio prevodilačkim radom i bio je pjesnik. On je takođe bio nepokolebljivi Venizelist (konzervativni oblik savremenog grčkog jezika) preko formalnog službenog jezika poznatog kao (katharevusa). Godine 1914. porodica se seli u Atinu, tu Jorgos završava srednju školu. Dalje studije nastavlja u Francuskoj u gradu Prizu na Sorboni, đe studira pravo 1918–1925 godine. Veliki uticaj na poeziju Seferisa imali su Konstantin Kavafis, Tomas Eliot i Ezra Paund. Nakon Povratka u Grčku 1925. godine biva primljen u Ministarastvo inostranih poslova Kraljevine Grčke. Godine 1936. prevodi knjigu Tomasa Eliota „Pusta zemlja”. To je bio početak duge i uspješne diplomatske karijere tokom koje je bio na dužnostima u Engleskoj (1931–1934) i Albaniji (1936–1938). Oženio se Marijom Zanou (Maro) 10. aprila 1941. uoči njemačke invazije na Grčku. Tokom Drugog svjetskog rata Seferis je pratio Slobodnu grčku vladu u izgnanstvu na Krit , Egipat, Južnu Afriku i Italiju i vratio se u oslobođenu Atinu 1944. godine. Nastavio je da služi u Ministarstvu spoljnih poslova i obavljao diplomatske funkcije u Ankari, Turska (1948–1950) i Londonu (1951–1953). On je imenovan za ministra u Libanu , Siriji, Jordanu i Iraku (1953–1956), a bio je i ambasador Kraljevine Grčke u Ujedinjenom Kraljevstvu od 1957. do 1961. godine. Seferis je primio brojne nagrade i priznanja, među njima i počasne doktorate na univerzitetima u Kembridžu (1960), Oksfordu (1964), Solunu (1964) i Prinstonu (1965).
Njegova široka putovanja pokazuju nam posebnu snagu u njegovim djelima. Seferisovo pisanje ispunjeno je temama otuđenja, lutanja i smrti. Njegova rana zbirka poezije iz 1931. godine „Prekretnica ” je napisana pod snažnim uticajem najdubljeg dijela čovjekove ličnosti i čovjekovog bića koje je ignorisano od strane svakodnevnog svijeta. Njegova kasnija poezija nastaje pod jakim uticajem helenske kulture i mitova drevne Grčke, koje su njega posebno inspirisale. 1935. godine izdaje svoj roman „Mitska istorija”. U ovom svom velikom romanu on je koristio kao svoje polazište Homerovu „Odiseju“ kao svoj simbolički izvor književnosti. U svojim djelima Jorgos Seferis pokazuje svoje veliko umijeće i bogastvo pisane riječi koje njega izdvaja od većine autora književnosti Grčke svojom orginalnošću. „Brodski dnevnik I ” i „Brodski dnevnik II ” nastaju, prvi 1940. a drugo djelo 1944. godine. Potom neumorno nastavlja da piše i da bogastvo istorije Grčke prenosi u svojim djelima. „Brodski dnevnik III ” mu izlazi 1955. Godine, potom slijede „Tri sakrivene pjesme” 1966. godine. Neumorno se bavi i esejima, koji su objavljeni u 3 toma, ali i prevodilačkim radom. Seferis je 1963. godine nagrađen Nobelovom nagradom za književnost „za njegovo eminentno lirsko pisanje, inspirisano dubokim osećajem za helenski svijet kulture.” Seferis je bio prvi Grk koji je primio Nobelovu nagradu (a potom je Odiseja Elitis, koji je 1979. godine postao dobitnik Nobelove nagrade). U svom govoru , Seferis je izabrao da naglasi svoju humanističku filozofiju, zaključivši: „Kada je Edip na putu za Tebu naišao na Sfingu, njegov odgovor na njegovu zagonetku je bio:” Čovjek. Ta jednostavna riječ uništila je čudovište. Mnoga čudovišta se unište kada nađemo pravi Edipov odgovor. Dok se Seferis ponekad smatra nacionalističkim pesnikom, njegov „helenizam” imao je više veze sa njegovim identifikovanjem ujedinjujućeg dijela humanizma u kontinuitetu grčke kulture i književnosti . U veoma jakoj konkurenciji Seferis je tada osvojio Nobelovu nagradu ispred drugih svjetski poznatih i slavnih pjesnika: Pabla Nerude, Semjuel Beketa, Visten Hju Oden, Jukio Mišima, Aksel Sandemose. U ovako izuzetno jakoj konkurenciji Grčka je pokazala snagu i veličinu svog pjesnika, koji je na najljepši mogući način bio reprezent bogate helenske kulture.
Kao izuzetan intelektualac Jorgos Seferis se bori protiv svih nepravednosti savremenog društva Grčke, aktivno učestvuje i ukazuje na sve slabosti, snagom riječi i svojim autoritetom. Godine 1967. represivni nacionalistički, desničarski režim grupe pukovnika preuzeo je vlast u Grčkoj nakon državnog udara. Nakon dvije godine obilježene širokom cenzurom, političkim pritvaranjima i mučenjem Seferis se zauzimao i borio svojom snagom ličnosti i intelekta protiv režima. On je 28. marta 1969. godine dao intervju na BBC, sa kopijama koje su istovremeno distribuirane svim novinama u Atini. U autoritativnim i jakim intervjuima on je izjavio: „Ova anomalija mora da se završi”. Seferis nije dočekao kraj hunte 1974. godine, kao direktnu posljedicu turske invazije na Kipar koja je i sama bila podstaknuta pokušajem hunte da zbaci kiparskog predsjednika, arhiepiskopa Makariosa. Umro je u Atini 20. septembra 1971. godine. Prilikom njegove sahrane, ogromna gužva pratila je njegov kovčeg ulicama Atine, uz tekst njegove pjesme „Poricanje“ koju je komponovao grčki tekstopisac i kompozitor Mikis Theodorakis (tada je zabranjena). Postao je popularni heroj zbog svog otpora režimu. Sahranjen je u Atini. Jorgos Seferis pripada onim posebnim piscima i intelektualcima koji su tradiciju grčke istorije i kulture pretočili u najljepša književna djela od izuzetne važnosti.

MG P44 (L)