Godina izdanja: 1988
ISBN: 52
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Todor Stefanović Vilovski
Izdavač: Nolit, Beograd
Edicija: SK (Srpska književnost)
Godina: 1988
Obim: 557 str.

„Moje uspomene (1867–1881)“ je značajno memoarsko delo srpskog književnika, istoričara, novinara i političara Todora Stefanovića Vilovskog (1854–1921). Knjiga predstavlja izuzetno vrednu istorijsku i društvenu hroniku koja slikovito opisuje kulturni i politički život Srba u Beču i Ugarskoj tokom druge polovine 19. veka.

Porodica Vilovski preselila se 1865. godine iz Zemuna u Beč, gde je Todor završio gimnaziju i studije. Njihov dom u Beču bio je glavno stecište srpskih intelektualaca, oficira, umetnika, novinara i političara tog vremena. U svojim uspomenama, autor sa mnogo detalja i anegdota opisuje:
- Život srpske emigracije i studenata u prestonici Austrougarske.
- Portrete znamenitih savremenika iz političkog i kulturnog života.
- Osnivanje i rad srpskih udruženja i časopisa u Beču.
- Društvene i političke potrese na Balkanu iz ugla svedoka koji se nalazio u centru zbivanja.



Todor Stefanović Vilovski (1854–1921) bio je svestrana i politički izuzetno uticajna ličnost srpske istorije krajem 19. i početkom 20. veka. Ostao je upamćen kao uspešan novinar, književnik, istoričar, ali i visoki državni činovnik i diplomata.

Rođen je u poznatoj porodici u Zemunu. Njegov otac, major Jovan Stefanović Vilovski, preselio je porodicu u Beč 1865. godine kako bi deci obezbedio vrhunsko školovanje. Todor je u prestonici Austrougarske završio gimnaziju i pravne nauke. Tokom studija bio je veoma aktivan u omladinskom pokretu i punih šest godina (1875–1881) predvodio je srpsko akademsko društvo „Zora“ u Beču.

U mladosti se profilisao kao darovit urednik i pokretač važnih štampanih glasila za Srbe van matice. Zajedno sa Stevanom Ćurčićem pokrenuo je i uređivao poznati ilustrovani mesečni list „Srbadija“ (1875–1877). Bio je vlasnik i urednik poučnog časopisa „Srpska zora“ (1876–1877). Kroz svoje tekstove snažno je podržavao srpski nacionalni pokret i zalagao se za ulazak Srbije u rat protiv Osmanskog carstva tokom hercegovačkog ustanka.

Nakon Berlinskog kongresa prelazi u Kraljevinu Srbiju i ulazi u državnu administraciju. Godine 1885. postao je prvi šef formalno osnovanog Presbiroa u okviru Ministarstva inostranih dela. Ovu funkciju vodio je u dva navrata, kreirajući medijsku i spoljnopolitičku sliku srpske vlade. Izabran je za poslanika i sekretara Srpskog narodno-crkvenog sabora u Sremskim Karlovcima (1879).

Život Vilovskog imao je i svoju mračniju, intrigantnu stranu. Istorijski izvori i arhivska građa pokazuju da je balansirao na oštrici između Beograda i Beča. Tokom političkih kriza, uključujući i Aneksionu krizu 1908. godine, održavao je tajne kontakte i slao poverljive izveštaje šefu kabineta austrijskog cara Franca Jozefa. Zbog toga ga pojedini istoričari označavaju i kao saradnika austrijske obaveštajne službe.

Njegov legat u srpskoj kulturi čine upravo izuzetno detaljni memoari, koji nepristrasno i bez ulepšavanja svedoče o tajnama srpske politike i elite tog doba.