ISBN: Ostalo
Godina izdanja: 1982
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Prvo izdanje iz 1982. Retko u ponudi.
Spolja kao na fotografijama, unutra u čistom i urednom stanju.

Autor Čudina, Marija, 1937-1986
Naslov Paralelni vulkani / Marija Čudina
Jezik srpski, hrvatski
Vrsta građe poezija
Godina 1982
Izdavanje i proizvodnja Zagreb : Grafički zavod Hrvatske, 1982 (Zagreb : Grafički zavod Hrvatske)
Drugi autori Marović, Tonči Petrasov, 1934-1991 (autor dodatnog teksta) ; Kiš, Danilo, 1935-1989 (autor dodatnog teksta)
Fizički opis 130 str. ; 24 cm
Zbirka Biblioteka Teka
Napomene Str. 117-119: Zapis o Mariji / Tonči Petrasov Marović
Str. 121-130: Izgnanstvo i kraljevstvo Marije Čudine / Danilo Kiš.
(Karton sa omotom)

Marija Čudina (1937–1986) bila je hrvatska pesnikinja i prozna književnica, jedna od najoriginalnijih i najosobenijih autorki jugoslovenske književnosti druge polovine 20. veka. Rođena je 21. novembra 1937. godine u Lovincu, u Lici, a preminula 25. septembra 1986. u Beogradu. Njeno stvaralaštvo odlikuju izrazita imaginativnost, metafizička simbolika, nadrealističke slike i duboko osećanje egzistencijalne usamljenosti, straha, otuđenosti i prolaznosti.
Gimnaziju je završila u Sisku 1956. godine, a potom je studirala jugoslovenske jezike i književnosti na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Studije nije završila, već se posvetila književnosti i novinarstvu. Izvesno vreme radila je u splitskom dnevnom listu Slobodna Dalmacija. Prve pesme objavila je već 1954. godine u časopisu Polet, sa svega sedamnaest godina, a zatim je sarađivala sa značajnim književnim časopisima, među kojima su Krugovi, Mogućnosti, Republika, Razlog, Kolo, Savremenik i Delo. Već tada njena poezija privukla je pažnju kritike neobičnim slikama i samosvojnim pesničkim glasom.
Prvu zbirku pesama, Nestvarne djevojčice, objavila je 1959. godine u Zagrebu. Ova knjiga predstavlja jedan od najzapaženijih pesničkih debija njene generacije. U njoj se već pojavljuju motivi koji će obeležiti njeno celokupno stvaralaštvo: detinjstvo kao izgubljeni prostor nevinosti, slutnja smrti, neprijateljstvo spoljašnjeg sveta, usamljenost i težnja ka nekom drugačijem, nedostižnom obliku postojanja. Pesnički subjekt često govori iz perspektive devojčice suočene sa svetom koji ne razume, a priroda i životinje dobijaju simbolička, ponekad zastrašujuća značenja. Njena poezija od početka je pokazivala otklon od konvencionalnog lirskog izraza, razvijajući osoben sistem fantastičnih prizora i metafizičkih asocijacija.
Godine 1961. udala se za slikara Leonida Šejku (1932–1970), jednog od osnivača umetničke grupe Mediala, i preselila se u Beograd, gde će provesti ostatak života. Susret sa Šejkom i njegovim umetničkim krugom imao je značajan uticaj na njeno stvaralaštvo. Mediala je okupljala umetnike koji su nastojali da povežu tradiciju evropskog slikarstva, fantastiku, nadrealizam, mitologiju i metafizička istraživanja. Čudina je u tom okruženju pronašla podsticajno stvaralačko zajedništvo, ali je zadržala potpuno nezavisan književni izraz. Njena poezija i Šejkino slikarstvo razvijali su srodne svetove, naseljene neobičnim bićima, pustinjskim predelima, životinjama i zagonetnim simbolima. Njihova umetnička povezanost ostala je važan deo njenog života i posle Šejkine prerane smrti 1970. godine.
U zbirci Čađ i pozlata (1963), objavljenoj u Beogradu, njena poezija postaje složenija, mračnija i izrazitije simbolična. Naslov već sugeriše jednu od osnovnih suprotnosti njenog pesničkog sveta: raspadanje i sjaj, propadljivost i mogućnost duhovnog preobražaja. U ovoj knjizi pesnikinja dalje razvija karakterističan imaginarijum u kojem se stvarni i nestvarni svetovi neprestano prepliću. U poemi Pustinja (1966) još snažnije dolaze do izražaja osećanja praznine, duhovne izolacije i čovekove nemoći pred silama koje prevazilaze njegovo razumevanje. Pustinja kod Čudine nije samo geografski prostor već i metafora unutrašnje pustoši, otuđenosti i potrage za smislom.
Zbirkom Tigar (1971), objavljenom u Splitu, njeno pesništvo dostiže novu izražajnu zrelost. Životinjski motivi, prisutni još od prve knjige, sada postaju ključni simboli čovekove ugroženosti, nagonskog života, nasilja i smrti. Tigar, kao i druge životinje u njenoj poeziji, nije puki element fantastične dekoracije, već nosilac složenih filozofskih i egzistencijalnih značenja. Jezik postaje disciplinovaniji, a pesničke slike intenzivnije i hermetičnije. U njenim stihovima prepoznaju se uticaji nadrealizma i evropske metafizičke književnosti, ali i osoben, teško uporediv doživljaj sveta.
Značajan deo njenog stvaralaštva pripada prozi. Knjiga Amsterdam (1975) pokazuje njenu sklonost ka eksperimentalnom pripovedanju, fantastičnim konstrukcijama i filozofskim razmatranjima čovekovog položaja u savremenoj civilizaciji. Njena proza bliska je poetici Horhea Luisa Borhesa, posebno po motivima lavirinta, udvajanja stvarnosti i neizvesne granice između iskustva i imaginacije, ali i Semjuelu Beketu, po osećanju apsurda i egzistencijalne bezizlaznosti. Prozni svet Marije Čudine ne počiva na tradicionalnoj fabuli, već na nizanju vizija, simboličkih prizora i razmišljanja o prirodi postojanja.
U knjizi Paralelni vulkani (1982), koja obuhvata i ranije pesničke cikluse, njena poetika dobija jedan od najpotpunijih izraza. Ova knjiga predstavlja osobenu sintezu pesničkih iskustava, u kojoj se motivi pustinje, vulkana, životinja, smrti i duhovnog progonstva povezuju u složen simbolički sistem. O njenoj poeziji pisao je i Danilo Kiš, autor pogovora „Izgnanstvo i kraljevstvo Marije Čudine“, ističući posebnost njenog pesničkog sveta. Njeno delo privuklo je pažnju i književnih kritičara Tonka Maroevića, Branimira Donata i drugih tumača savremene hrvatske i jugoslovenske poezije.
Poslednja knjiga objavljena za njenog života bila je Divlja duša (1986), lirsko-esejističko delo koje objedinjuje poeziju, fantastičnu prozu i filozofsku meditaciju. U njemu se iznova pojavljuju temeljna pitanja njenog stvaralaštva: odnos pojedinca i sveta, usamljenost, sloboda, smrt, nemogućnost istinskog pripadanja i otpor prema civilizaciji koja potiskuje čovekovu unutrašnju prirodu. Ovim delom Čudina je dodatno proširila granice svog književnog izraza, potvrđujući da se njena proza ne može jednostavno odvojiti od poezije.
Preminula je u Beogradu 25. septembra 1986. godine, nepuna dva meseca pre 49. rođendana. Posle njene smrti objavljeno je više dela iz rukopisne zaostavštine, među kojima romani Nož punog mjeseca i Nevolje, kao i knjiga Leonid Šejka: knjiga za razgledanje, posvećena životu i umetnosti njenog supruga. Godine 2005. objavljene su i njene sabrane Pjesme, koje su omogućile potpuniji uvid u razvoj njenog pesničkog stvaralaštva.
Književni opus Marije Čudine zauzima posebno mesto u hrvatskoj i jugoslovenskoj književnosti. Njena poezija izmiče jednostavnim generacijskim i stilskim određenjima: ona istovremeno pripada tradiciji simbolizma, nadrealizma, metafizičke lirike i modernog egzistencijalističkog pesništva. Stvaralaštvo joj odlikuje dosledno građenje jednog zasebnog imaginarnog univerzuma, u kojem se ljudska sudbina sagledava kroz prizore prirode, fantastičnih životinja, pustinja i neobičnih duhovnih predela. Njene pesme prevedene su, između ostalog, na mađarski, poljski i rumunski jezik. Uprkos relativno malom broju knjiga objavljenih za života, ostavila je za sobom izrazito zaokruženo i prepoznatljivo delo, koje i danas predstavlja važan predmet književnokritičkih i akademskih proučavanja.
Spisak dela
Poezija
1. Nestvarne djevojčice – Zagreb, Mladost, 1959.
2. Čađ i pozlata – Beograd, Nolit, 1963.
3. Pustinja – Beograd, samostalno izdanje, 1966.
4. Tigar – Split, Nakladni zavod Marko Marulić, 1971.
5. Paralelni vulkani – Zagreb, Grafički zavod Hrvatske, 1982. Knjiga obuhvata ranije zbirke Pustinja i Tigar, kao i cikluse Bazilisk, Leonidova Cibetka, Bestiarium, Paralelni vulkani i Trinaest.
Proza
6. Amsterdam – Zagreb, 1975. Kratki roman, odnosno lirska proza.
7. Divlja duša – Zagreb, Grafički zavod Hrvatske, 1986. Lirsko-esejistička i fantastična proza.
Posthumno objavljena dela
8. Nož punog mjeseca – Split, Logos, 1989. U pojedinim bibliografijama navedena je 1990. godina, ali je potvrđen primerak izdanja iz 1989.
9. Nevolje – Zagreb, Ex libris, 2005. Kratki roman, napisan još 1975. godine.
10. Leonid Šejka: knjiga za razgledanje – Zagreb, Ex libris, 2005. Knjiga o Šejkinom životu i slikarstvu, bogato ilustrovana.
11. Pjesme – Zagreb, Ex libris, 2005. Sabrane pesme, sa pogovorom Tonka Maroevića.
12. Nestvarna djevojčica: pjesme u prozi – Zagreb, Stajergraf i Jerkić tiskara, 2008. Izdanje koje je priredila Tea Benčić Rimaj.
Kao posebno važna izdanja za proučavanje njenog stvaralaštva izdvajaju se Paralelni vulkani (1982), sa Kišovim pogovorom, i Pjesme (2005), sa pogovorom Tonka Maroevića i opsežnom biobibliografijom.

MG P89 (N)