Godina izdanja: 1986
ISBN: 365
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Tin Ujević
Izdavač: August Cesarec, Zagreb
Godina: 1986
Obim: 331 str.

Zbirke „Ojađeno zvono“ (1933) i „Žedan kamen na studencu“ (1954) predstavljaju same vrhunce zrele i pozne faze stvaralaštva jednog od najvećih hrvatskih i jugoslovenskih pesnika, Tina Ujevića. Ove dve zbirke svedoče o njegovoj unutrašnjoj evoluciji – od mladalačkog ekspresionističkog nemira i bolne melanholije ka smirenijoj, refleksivnoj i kosmološkoj poeziji.


1. Ojađeno zvono (1933)
Ova zbirka označava prelaz iz rane, izrazito očajničke faze (obeležene zbirkama Lelek sebra i Kolajna) u zreliji stvaralački period.

Ujević u ovoj zbirci polako stišava nekadašnji ekspresionistički krik. Melanholija i dalje postoji, ali ona postaje filozofska i refleksivna. Pesme donose spoj simbolističke tradicije i modernističkih postupaka, istražujući usamljenost, boemski udes, ali i kosmičku povezanost među ljudima (iz ove epohe potiče i čuvena pesma Pobratimstvo lica u svemiru).


2. Žedan kamen na studencu (1954)
Ovo je poslednja zbirka pesama objavljena za vreme Ujevićevog života (preminuo je 1955. godine). Smatra se njegovim pesničkim testamentom.

Pesme su prožete slikama letnje žege, pržine, ogoljenih hridina, ali i žudnjom za duhovnim osveženjem („jedan šator sjene i dvije kaplje rose“). Izraz je krajnje zgusnut, pročišćen i moćan. Ujević ovde nastupa kao mudrac koji sumira svoj samotni, lutalački i boemski životni put.




Augustin Tin Ujević (Vrgorac, 5. jul 1891 — Zagreb, 12. novembar 1955) bio je jugoslovenski i hrvatski pjesnik i prevodilac. Nekoliko svojih zbirki pesama objavio je na ćirilici, ekavici i srpskom jeziku, u Beogradu. Posleratna izdanja njegovih pesama prerađena su na ijekavicu.

Augustin Tin Ujević je rođen u leto 1891. godine u Vrgorcu, u Dalmaciji. Prva tri razreda osnovne škole je pohađao u Imotskom, a četvrti završio u Makarskoj. Između 1902-1909. godine živi u Splitu u `nadbiskupskom sjemeništu` i stiče srednjoškolsko obrazovanje. Maturirao je 1909. godine u splitskoj klasičnoj gimnaziji sa odličnim uspehom, ali odbija da se `zaredi`. Studirao je zatim hrvatski jezik i književnost, klasičnu filologiju, estetiku i filozofiju na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Tokom studija ušao je u Matošev književni krug, ali se 1911. godine zbog neslaganja, od njega oprostio. Navodno je studirao i na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Kao pobornik jugoslovenske ideje boravio je u Beogradu 1912. godine, zbog čega je po povratku u Zagreb bio osuđen na deset godina `izgona`. Povod je bio Jukićev pokušaj atentata u Zagrebu, o kojem je imao pojma njegov poznanik Ujević. Zato je 1913. godine kao emigrant dospeo u Pariz, gde se pesnički formirao i stvara. Godine 1914. njegovih deset pesama je ušlo u zagrebačku `Hrvatsku mladu liriku`. Bio je jedno vreme aktivan učesnik u Jugoslovenskom odboru u Francuskoj.

Po povratku u sada novu državu, duže se nastanio u Beogradu, za koji će ostati vezan do 1929. godine; mada sa protivrečnim utiscima. Tu nailazi na krug velikih prijatelja i poštovalaca ali i na neprijateljstvo, poput književnika okupljenih oko časopisa `Zenit`. Od 1921. godine potpisuje se u svojim radovima sa pseudonimom Tin. U beogradskom književnom miljeu objavio je dve knjige zbirke pesama: `Lelek sebra` (1920) i `Kolajna` (1926). Vodi boemski način života, boravi po kafanama na Skadarliji i u `Moskvi`, druži se srpskim piscima sličnog umetničkog senzibiliteta (kao što je Toša Manojlović), budući isuviše nekonvencionalan provocira `čuvare pristojnosti i društvenog morala`. Tin je 1925. godine proteran iz Beograda i stražarno sproveden ličkim vozom u rodno mesto. Bilo je to nakon serije provala u beogradske dućane, za koje su njega bez osnova optužili. Kako se nije ima gde smestiti u Vrgorcu, jer više nije tu imao kuću, poštovaoci iz Splita su tražili od vlasti da bude smešten kod njih. Sedam godina proveo je u Sarajevu (1930-1937), gde sazreva kao pesnik. Zavičajni Split je njegovo novo-staro odredište. Pred Drugi svetski rat doselio se marta 1940. godine, iz Splita u Zagreb, na poziv (i o trošku) tamošnjih prijatelja, da se tu definitivno nastani.

Ovaj, u međuratnom književnom periodu, istaknuti i osobeni pesnik, rođen je u Vrgorcu, nedaleko od Imotskog. Filozofiju je studirao u Zagrebu, Beogradu i Parizu. U književnosti se javio originalnim i nadahnutim stihovima pred Prvi svetski rat, ali najplodniji period njegovog književnog rada pada u razdoblje između dva svetska rata. Još 1911. godine njegove pesme su ušle u `Srpsko-hrvatski almanah`, koji je u Beogradu uredio Milan Ćurčin. Originalan talenat, snažan i plodan stvaralac, on je svojim prisustvom u međuratnoj književnosti živo uticao na njen tok i razvoj. Nadovezujući se na Matoša, koji mu je u mnogo čemu bio uzor i učitelj, Ujević se brzo razvio u potpuno originalnog književnog stvaraoca – pesnika, kritičara, esejistu i feljtonistu. Dobar znalac više stranih jezika, pesnik snažnog senzibiliteta i prefinjenog ukusa, on je sa strogošću i savesnošću vršio izbor iz stranih književnosti i iz njih prevodio (M. Prust, Rembo, Po, Meredit, Konrad i dr.).

U godinama pred Prvi svetski rat mladi Ujević je bio i politički vrlo aktivan u redovima revolucionarne omladine, koja je u to vreme bila izrazito jugoslovenski orijentisana. Zato su Ujevićeve literaturne preokupacije u tom vremenu nosile u sebi pečat njegovog progresivnog nacionalizma, čiji je izraz, pored ostalog, bilo i njegovo studiranje u Beogradu.

Ujević se, nakon pravaške hrvatske faze, zagrejao uoči Prvog svetskog rata za jugoslovensku ideologiju koja je onda dominirala u krugovima buntovne mladeži. No, u toku samoga rata, koji je proveo u Francuskoj, Ujević doživljava neku vrstu sloma, uzrokovanog najverovatnije nesrećom u ljubavi (toj je temi ceo život pristupao trubadurski idealizovano) pomešanom s nervnom prenapregnutošću i halucinatornim stanjima. Odrekao se političke aktivnosti i uopšte bilo kakvih društvenih i nacionalnih akcija, te je oporavak tražio u istočnjačkoj filozofiji - pre svega u monizmu Upanišada i vedantinskom poimanju univerzuma kao nedeljive oduhovljene celine; shvatanje blisko američkom pesniku Voltu Vitmenu, kojeg je Ujević prevodio i koji je, uz francuske simboliste kao što su Nerval, Šarl Bodler i Artur Rembo, na njega izvršio snažan uticaj, ponajviše u području panteističke duhovnosti i slavljenja ekstatičkog jedinstva sa kosmosom. Između dva rata Ujević je boemski živeo u Beogradu, Sarajevu, Splitu, Mostaru, Imotskom, da bi se uoči Drugog svetskog rata konačno skrasio u Zagrebu, gde je ostao do smrti 1955.

Međutim, užas Prvog svetskog rata, gorka „saznanja o intrigama političke emigracije u Londonu i Parizu“, koja se i u trenucima najtežih narodnih iskušenja borila oko budućih političkih pozicija, kao i haotične političke i socijalne prilike u tek stvorenoj kraljevini – sve se to bolno kosnulo osetljivog pesničkog srca. Zato se on u poratnim godinama rezignirano, ali i sa revoltom, predavao boemskom životu, ali je i tada, kao i kasnije, uvek uspevao da sačuva živu pesničku radoznalost za sve što se zbiva u čoveku i životu, a s njom i hrabrost da o svemu govori i sudi iskreno i otvoreno. Na ruševinama svojih mladićkih ideala, sagorelih na zgarištima rata i života, mladi Ujević nije mogao da sagleda sigurno i čvrsto uporište, pa kad je u tim godinama izjavio da je komunista – to je bio samo izraz njegovog revolta i prkosa. U stvari, Ujević je do kraja života ostao rezigniran i razočaran, i kao čovek i kao pesnik.

Njegove duševne rane imale su koren još u uspomenama iz njegovog siromašnog detinjstva, kojeg se pesnik često i živo sećao po religioznim procesijama. Zato se već u njegovim prvim stihovima, u toplim i zgusnutim slikama dalmatinskog pejzaža, jasno ocrtavaju detalji siromašnih ribarskih naselja, crkava i manastira.

Ujević je sa najviše pesničke snage opevao svoje misaone i emocionalne doživljaje iz godina Prvog svetskog rata. Ta njegova poezija predstavlja intimnu autobiografiju ratnika koji je rat proveo u potpunoj ljudskoj potištenosti i potlačenosti. Pesnik se u godinama ratnih užasa osećao kao okovani i poniženi sebar, pa je u takvim mislima i raspoloženjima i opevao kako svoju ličnu, tako i opštu ljudsku tragiku.

Ujević se grčevito borio sa očajanjem u sebi i u toj borbi nalazio snage za nove impulse i pesničke sadržaje. Tako motivi tvornice i tvorničkog rada, iako osenčeni tugom zbog jednoličnosti života, unose vedrinu u njegovu kasniju liriku. Ima svetlosti i u njegovoj pesmi „Zadržane sile bića“, posvećenoj radu i radniku. Tako je počela da proklijava pesnikova, u ratu ugašena, vera u život i sutrašnjicu, koju, nažalost, Ujević nije stigao do kraja da izrazi.

Za života su je objavio:
- Lelek sebra (1920),
- Kolajna (1926),
- Dva glavna bogumila (1931),
- Nedjelja maloljetnih (1931),
- Auto na korzu (1931),
- Ojađeno zvono (1936),
- Ljudi za vratima gostionice (1938),
- Skalpel kaosa (1938) i
- Žedan kamen na studencu (1954).

Pesme:
- Svakidašnja jadikovka
- Kolajna
- Misao na nju
- Visoki Jablani
- Odlazak
- Oproštaj
- Pobratimstvo lica u svemiru