Godina izdanja: 1989
ISBN: 71
Autor: Domaći
Jezik: Srpski

Autor: Tin Ujević
Reprodukcija na naslovnoj strani: Ljuba Popović
Izdavač: Svjetlost, Sarajevo
Godina: 1989
Obim: 167 str.

Sadržaj knjige je prikazan na fotografijama.

Poezija Tina Ujevića predstavlja sam vrhunac jugoslovenske i evropske modernističke književnosti, prepoznatljiva po dubokom misticizmu, ekspresionizmu i boemskom duhu. Njegov opus obuhvata kultne zbirke i antologijska izdanja.

Sadrži pažljivo probran i zaokružen izbor iz svih njegovih ključnih zbirki (Lelek sebra, Kolajna, Auto na korzu, Ojađeno zvono i Žedan kamen na studencu). Uključuje obavezne predgovore i kritičke osvrte koji čitaocu pomažu da lakše razume Ujevićev hermetični misticizam.



Augustin Tin Ujević (Vrgorac, 5. jul 1891 — Zagreb, 12. novembar 1955) bio je jugoslovenski i hrvatski pjesnik i prevodilac. Nekoliko svojih zbirki pesama objavio je na ćirilici, ekavici i srpskom jeziku, u Beogradu. Posleratna izdanja njegovih pesama prerađena su na ijekavicu.

Augustin Tin Ujević je rođen u leto 1891. godine u Vrgorcu, u Dalmaciji. Prva tri razreda osnovne škole je pohađao u Imotskom, a četvrti završio u Makarskoj. Između 1902-1909. godine živi u Splitu u `nadbiskupskom sjemeništu` i stiče srednjoškolsko obrazovanje. Maturirao je 1909. godine u splitskoj klasičnoj gimnaziji sa odličnim uspehom, ali odbija da se `zaredi`. Studirao je zatim hrvatski jezik i književnost, klasičnu filologiju, estetiku i filozofiju na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Tokom studija ušao je u Matošev književni krug, ali se 1911. godine zbog neslaganja, od njega oprostio. Navodno je studirao i na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Kao pobornik jugoslovenske ideje boravio je u Beogradu 1912. godine, zbog čega je po povratku u Zagreb bio osuđen na deset godina `izgona`. Povod je bio Jukićev pokušaj atentata u Zagrebu, o kojem je imao pojma njegov poznanik Ujević. Zato je 1913. godine kao emigrant dospeo u Pariz, gde se pesnički formirao i stvara. Godine 1914. njegovih deset pesama je ušlo u zagrebačku `Hrvatsku mladu liriku`. Bio je jedno vreme aktivan učesnik u Jugoslovenskom odboru u Francuskoj.

Po povratku u sada novu državu, duže se nastanio u Beogradu, za koji će ostati vezan do 1929. godine; mada sa protivrečnim utiscima. Tu nailazi na krug velikih prijatelja i poštovalaca ali i na neprijateljstvo, poput književnika okupljenih oko časopisa `Zenit`. Od 1921. godine potpisuje se u svojim radovima sa pseudonimom Tin. U beogradskom književnom miljeu objavio je dve knjige zbirke pesama: `Lelek sebra` (1920) i `Kolajna` (1926). Vodi boemski način života, boravi po kafanama na Skadarliji i u `Moskvi`, druži se srpskim piscima sličnog umetničkog senzibiliteta (kao što je Toša Manojlović), budući isuviše nekonvencionalan provocira `čuvare pristojnosti i društvenog morala`. Tin je 1925. godine proteran iz Beograda i stražarno sproveden ličkim vozom u rodno mesto. Bilo je to nakon serije provala u beogradske dućane, za koje su njega bez osnova optužili. Kako se nije ima gde smestiti u Vrgorcu, jer više nije tu imao kuću, poštovaoci iz Splita su tražili od vlasti da bude smešten kod njih. Sedam godina proveo je u Sarajevu (1930-1937), gde sazreva kao pesnik. Zavičajni Split je njegovo novo-staro odredište. Pred Drugi svetski rat doselio se marta 1940. godine, iz Splita u Zagreb, na poziv (i o trošku) tamošnjih prijatelja, da se tu definitivno nastani.

Ovaj, u međuratnom književnom periodu, istaknuti i osobeni pesnik, rođen je u Vrgorcu, nedaleko od Imotskog. Filozofiju je studirao u Zagrebu, Beogradu i Parizu. U književnosti se javio originalnim i nadahnutim stihovima pred Prvi svetski rat, ali najplodniji period njegovog književnog rada pada u razdoblje između dva svetska rata. Još 1911. godine njegove pesme su ušle u `Srpsko-hrvatski almanah`, koji je u Beogradu uredio Milan Ćurčin. Originalan talenat, snažan i plodan stvaralac, on je svojim prisustvom u međuratnoj književnosti živo uticao na njen tok i razvoj. Nadovezujući se na Matoša, koji mu je u mnogo čemu bio uzor i učitelj, Ujević se brzo razvio u potpuno originalnog književnog stvaraoca – pesnika, kritičara, esejistu i feljtonistu. Dobar znalac više stranih jezika, pesnik snažnog senzibiliteta i prefinjenog ukusa, on je sa strogošću i savesnošću vršio izbor iz stranih književnosti i iz njih prevodio (M. Prust, Rembo, Po, Meredit, Konrad i dr.).

U godinama pred Prvi svetski rat mladi Ujević je bio i politički vrlo aktivan u redovima revolucionarne omladine, koja je u to vreme bila izrazito jugoslovenski orijentisana. Zato su Ujevićeve literaturne preokupacije u tom vremenu nosile u sebi pečat njegovog progresivnog nacionalizma, čiji je izraz, pored ostalog, bilo i njegovo studiranje u Beogradu.

Ujević se, nakon pravaške hrvatske faze, zagrejao uoči Prvog svetskog rata za jugoslovensku ideologiju koja je onda dominirala u krugovima buntovne mladeži. No, u toku samoga rata, koji je proveo u Francuskoj, Ujević doživljava neku vrstu sloma, uzrokovanog najverovatnije nesrećom u ljubavi (toj je temi ceo život pristupao trubadurski idealizovano) pomešanom s nervnom prenapregnutošću i halucinatornim stanjima. Odrekao se političke aktivnosti i uopšte bilo kakvih društvenih i nacionalnih akcija, te je oporavak tražio u istočnjačkoj filozofiji - pre svega u monizmu Upanišada i vedantinskom poimanju univerzuma kao nedeljive oduhovljene celine; shvatanje blisko američkom pesniku Voltu Vitmenu, kojeg je Ujević prevodio i koji je, uz francuske simboliste kao što su Nerval, Šarl Bodler i Artur Rembo, na njega izvršio snažan uticaj, ponajviše u području panteističke duhovnosti i slavljenja ekstatičkog jedinstva sa kosmosom. Između dva rata Ujević je boemski živeo u Beogradu, Sarajevu, Splitu, Mostaru, Imotskom, da bi se uoči Drugog svetskog rata konačno skrasio u Zagrebu, gde je ostao do smrti 1955.

Međutim, užas Prvog svetskog rata, gorka „saznanja o intrigama političke emigracije u Londonu i Parizu“, koja se i u trenucima najtežih narodnih iskušenja borila oko budućih političkih pozicija, kao i haotične političke i socijalne prilike u tek stvorenoj kraljevini – sve se to bolno kosnulo osetljivog pesničkog srca. Zato se on u poratnim godinama rezignirano, ali i sa revoltom, predavao boemskom životu, ali je i tada, kao i kasnije, uvek uspevao da sačuva živu pesničku radoznalost za sve što se zbiva u čoveku i životu, a s njom i hrabrost da o svemu govori i sudi iskreno i otvoreno. Na ruševinama svojih mladićkih ideala, sagorelih na zgarištima rata i života, mladi Ujević nije mogao da sagleda sigurno i čvrsto uporište, pa kad je u tim godinama izjavio da je komunista – to je bio samo izraz njegovog revolta i prkosa. U stvari, Ujević je do kraja života ostao rezigniran i razočaran, i kao čovek i kao pesnik.

Njegove duševne rane imale su koren još u uspomenama iz njegovog siromašnog detinjstva, kojeg se pesnik često i živo sećao po religioznim procesijama. Zato se već u njegovim prvim stihovima, u toplim i zgusnutim slikama dalmatinskog pejzaža, jasno ocrtavaju detalji siromašnih ribarskih naselja, crkava i manastira.

Ujević je sa najviše pesničke snage opevao svoje misaone i emocionalne doživljaje iz godina Prvog svetskog rata. Ta njegova poezija predstavlja intimnu autobiografiju ratnika koji je rat proveo u potpunoj ljudskoj potištenosti i potlačenosti. Pesnik se u godinama ratnih užasa osećao kao okovani i poniženi sebar, pa je u takvim mislima i raspoloženjima i opevao kako svoju ličnu, tako i opštu ljudsku tragiku.

Ujević se grčevito borio sa očajanjem u sebi i u toj borbi nalazio snage za nove impulse i pesničke sadržaje. Tako motivi tvornice i tvorničkog rada, iako osenčeni tugom zbog jednoličnosti života, unose vedrinu u njegovu kasniju liriku. Ima svetlosti i u njegovoj pesmi „Zadržane sile bića“, posvećenoj radu i radniku. Tako je počela da proklijava pesnikova, u ratu ugašena, vera u život i sutrašnjicu, koju, nažalost, Ujević nije stigao do kraja da izrazi.

Za života su je objavio:
- Lelek sebra (1920),
- Kolajna (1926),
- Dva glavna bogumila (1931),
- Nedjelja maloljetnih (1931),
- Auto na korzu (1931),
- Ojađeno zvono (1936),
- Ljudi za vratima gostionice (1938),
- Skalpel kaosa (1938) i
- Žedan kamen na studencu (1954).

Pesme:
- Svakidašnja jadikovka
- Kolajna
- Misao na nju
- Visoki Jablani
- Odlazak
- Oproštaj
- Pobratimstvo lica u svemiru


Ljuba Popović je svetski priznati slikar fantastičnog realizma i nadrealizma, poznat po svojim kompleksnim, monumentalnim platnima punim mistike, erotike, ali i tamnih, metafizičkih ponora. Na omotu ove knjige nalazi se detalj jedne od njegovih prepoznatljivih slika iz pariskog perioda. Na njoj dominiraju hladni tonovi plave, ljubičaste i sive boje, sa kompleksnim strukturama koje podsećaju na katakombe, stene, maglovite pejzaže i skrivene ljudske figure.

Izbor Ljubine slike za Ujevićevu poeziju je genijalan urednički potez. Ujevićevi stihovi su često hermetični, kosmički i okrenuti unutrašnjim, dubokim ponorima ljudske psihe (posebno u Leleku sebra i Ojađenom zvonu). Ljubin nadrealizam vizuelno savršeno parira Ujevićevom književnom misticizmu – i jedno i drugo delo deluju kao da „nisu sa ovoga sveta“.