Godina izdanja: 1976
ISBN: 365
Jezik: Srpski
Autor: Strani

Autor: Prosper Merime / Prosper Mérimée
Izdavač: Minerva, Subotica
Godina: 1976
Obim: 206 str.

„Karmen“ (izvorno Carmen) je slavna novela francuskog književnika Prospera Merimea, objavljena 1845. godine. Ovo delo predstavlja jedno od najznačajnijih ostvarenja francuskog realizma s primesama romantizma i poslužilo je kao direktna inspiracija za čuvenu istoimenu operu Žorža Bizea.

Strastvena, destruktivna i tragična ljubav, pitanje lične slobode, ljubomora i osveta. Knjiga je uvela arhetip femme fatale (fatalne žene) u modernu književnost.

Iako su likovi i egzotično okruženje romantičarski, Merime priču vodi izuzetno realistično, hladno i dokumentarno, često se postavljajući kao naučnik ili arheolog koji zapisuje događaje.

Novela je podeljena na četiri poglavlja. Prvo i poslednje poglavlje napisana su u obliku putopisa i arheološko-etnografskih eseja o Španiji i običajima Roma (Cigana), dok središnji deo čini samu dramatičnu ispovest glavnog junaka.



Prosper Merime (Prosper Mérimée) bio je jedan od najuticajnijih francuskih pisaca, istoričara i arheologa 19. veka. Rođen je 28. septembra 1803. godine u Parizu, a preminuo je 23. septembra 1870. godine u Kani.

Iako je svetsku slavu stekao pre svega svojim pripovetkama i novelama (poput Karmen i Kolombe), Merime je bio izuzetno svestrana ličnost – poliglota, prevodilac, strastveni putnik i državni službenik koji je spasao na desetine spomenika kulture od propadanja.

Merime je stvarao u vreme kada je u Francuskoj cvetao romantizam, ali je njegov pristup pisanju bio znatno drugačiji od savremenika poput Viktora Igoa.

• Egzotične teme: Voleo je romantičarske motive – daleke zemlje (Španiju, Korziku, Rusiju), zabranjene ljubavi, krvnu osvetu, natprirodne pojave i lokalne sujeverice.
• Realistička obrada: Ono što ga odvaja jeste stil. Umesto patetike i preteranih emocija, Merime piše hladno, precizno i objektivno. Često koristi naratora koji se ponaša kao naučnik ili posmatrač sa strane, što priči daje privid istinitosti i dokumentarnosti.

Na početku karijere, Merime je bio sklon književnim podvalama (mistifikacijama). Njegovo najpoznatije delo ovog tipa je zbirka „Guzla“ (1827). On je napisao zbirku pesama i prepevao ih na francuski, tvrdeći da su to autentične narodne pesme i balade koje je sakupio od slepih pevača u Dalmaciji, Bosni i Hrvatskoj. Prevara je bila toliko ubedljiva da su najveći umovi tog doba, poput Aleksandra Puškina i Johana Volfganga Getea, poverovali da je reč o pravom balkanskom folkloru. Puškin je čak preveo nekoliko ovih pesama na ruski jezik.

Godine 1834. Merime je imenovan za glavnog inspektora istorijskih spomenika Francuske. Ovaj posao je shvatio izuzetno ozbiljno. Putovao je širom zemlje i popisivao stare crkve, dvorce i rimske ruševine koje su bile u stanju raspadanja nakon Francuske revolucije. • Angažovao je čuvenog arhitektu Viol-le-Dika, sa kojim je uspeo da spase i restaurira simbole Francuske kao što su katedrala Notr-Dam u Parizu, srednjovekovni grad Karkason i Opatija Vezle.

Merime je bio blizak prijatelj grofice de Montiho. Kada je njena ćerka, Evgenija de Montiho, postala carica Francuske udajom za Napoleona III, Merime je dobio titulu senatora i postao redovan gost na carskom dvoru. Ipak, političku moć nikada nije zloupotrebljavao, već je koristio svoj uticaj za promociju kulture i umetnosti.

Bio je jedan od prvih francuskih intelektualaca koji je naučio ruski jezik. Oduševljen ruskom književnošću, preveo je dela Puškina, Gogolja i Turgenjeva na francuski jezik, čime je otvorio vrata ruskoj literaturi na Zapadu.

Pored Karmen, njegova najznačajnija dela su:
• „Mateo Falkone“ (1829) – Surova i potresna priča o korzikanskom poimanju časti i zakonu krvi.
• „Kolomba“ (1840) – Novela o korzikanskoj krvnoj osveti (vendeti).
• „Lokis“ (1869) – Mračna, psihološko-fantastična priča sa elementima folklora Litvanije.
• „Hronika o vladavini Šarla IX“ (1829) – Njegov jedini istorijski roman, koji se bavi Vartolomejskom noći.