Godina izdanja: 1995
ISBN: 291
Jezik: Engleski
Autor: Strani

Autorka: Virdžinija Vulf / Virginia Woolf
Izdavač: Wordswoth Classics, Herdfortshire
Godina: 1995
Obim: 162 str.

Orlando je, u osnovi, estetika čarolije i avanture. Samo, plan je širok, nov, ogroman. Ne samo život jednog čoveka kao avantura, nego istorija, čovečanstvo, civilizacija u avanturi. Roman taj, to je na istorijske evokacije nakalamljena fikcija, najkapricioznija, najsmelija, najneodgovornija. Orlandovo biće i življenje počinje u prvoj polovini XVI veka, i traje do danas; Orlando je, naizmenično, muško i žensko; i, kao muškarac, kroz vekove, plemić, lovac, avanturist, zavodnik žena, ambasador, pisac; kao žena, žena u svim suknjama, od srednjovekovne, preko krinolina, do današnje kratke; i žena svakojaka, od kokote, preko intelektualke, do udate žene koja se porađa.

Uopšte se čitalac pita: šta je upravo, ili šta je sve taj Orlando? Nije dovoljno jasan. Je li to odiseja duše? Ili odiseja jedne autorove misli? Ili fantazija o metamorfozi čoveka? Ili, sa Orlandom koji kroz nebroj svojih faza jednako hoće da bude pesnik i nosi jednu pesmu u nedrima – simbol čovečanstva koje kroz sve istorijske slojeve vuče na gore ideja svetlosti?

„Orlando: Biografija” Virdžinije Vulf iz 1928. godine je modernističko remek-delo inspirisano Vitom Sakvil-Vest. Roman prati život engleskog plemića Orlanda koji se tokom više od tri veka istorije misteriozno budi kao žena. Kroz ovu transformaciju, delo duhovito i slojevito istražuje fluidnost roda, pojam vremena, društvene norme i umetničku potragu kroz različite epohe.



Adelajn Virdžinija Vulf (devojačko Stiven; engl. Adeline Virginia Woolf; London, 25. januar 1882 – reka Uz kod Rodmela, 28. mart 1941) bila je engleska književnica, jedan od ključnih autora narativnog modernizma i osnivač feminističke književne kritike.

Rođena u veoma imućnoj porodici u u Južnom Kensingtonu, London, kao sedmo dete Džulije Prinsep (Džekson) i sera Leslija Stivena u mešanoj osmočlanoj porodici koja je uključivala modernističku slikarku Vanesu Bel. Od malih nogu je učila engleske klasike i viktorijansku književnost. Od 1897. do 1901. pohađala je ženski odsek Kings koledža u Londonu, gde je studirala klasiku i istoriju i gde je došla u kontakt sa ranim reformatorima visokog obrazovanja žena i pokretom za prava žena.

Podstaknuta stavom svoga oca, Vulf je počela da piše 1900. Nakon smrti oca 1904. godine, porodica Stiven se preselila iz Kensingtona u umetnički boemski Blumsberi, gde su, u saradnji sa intelektualnim prijateljima, formirali umetničku i književnu Blumsberi grupu. Godine 1912. udala se za Leonarda Vulfa, a 1917. par je osnovao Hogarth Press, koji je izdao veći deo njenih knjiga. Iznajmili su kuću u Saseksu i kasnije su se tu trajno preselili 1940. Vulf je imala romantične odnose sa ženama. Jedna ljubavnica bila je Vita Sakvil-Vest, čije je knjige Vulf objavila u okviru Hogarth Press. Dela obe knjižvenice inspirisane su njihovom vezom, koja je trajala do smrti Vulfove.

Tokom međuratnog perioda, Vulf je bila važan deo londonskog književnog i umetničkog društva. Godine 1915. objavila je svoj prvi roman, The Voyage Out, preko izdavačke kuće svog polubrata, Gerald Duckworth and Company. Njena najpoznatija dela uključuju romane Gospođa Dalovej (1925), Ka svetioniku (1927) i Orlando (1928). Poznata je i po svojim esejima, kao što je Sopstvena soba (1929). Vulf je postala jedna od centralnih tema pokreta feminističke kritike 1970-ih. Njeni radovi, prevedeni na više od 50 jezika, privukli su pažnju i rasprostranjene komentare za inspiraciju feminizma. Njenom životu i radu posvećeno je veliko pisanje. Bila je tema drama, romana i filmova. Vulf je obeležena statuama, društvima posvećenim njenom radu i zgradom na Univerzitetu u Londonu. Tokom svog života, Vulf se mučila sa mentalnim poremećejima. Nekoliko puta je bila institucionalizovana i najmanje dva puta je pokušala samoubistvo. Prema Dalsimeru (2004), njenu bolest karakterišu simptomi koji će kasnije biti dijagnostikovani kao bipolarni poremećaj, za koji nije bilo efikasnog lečenja tokom njenog života. Godine 1941, u dobi od 59 godina, Vulf je izvršila samoubistvo udavivši se u rijeci Oz.

Rođenu u uglednoj viktorijanskoj intelektualistički nastrojenoj porodici Stiven, Adelajn Virdžiniju Stiven odgajali su uglavnom privatni učitelji. Nakon smrti oca Leslija Stivena, poznatog književnog kritičara i izdavača, odselila se sa sestrom Vanesom u Blumzburi, područje srednjeg Londona, koje je tokom vremena (a najviše u međuratnom periodu) postalo okupljalište jednog sloja britanske inteligencije. Godine 1912. Virdžinija se udala za izdavača, pisca i društvenog aktivistu Leonarda Vulfa. Uskoro je objavila svoj prvi roman, „The Voyage Out“, 1915, koji nije doneo veći kreativni proboj, ali je postavio neke od njenih dominantnih tema i vidova izraza: lirski pristup zbilji i introspekciju u analizi fluktuirajućih stanja ljudske (posebno ženske) psihe. Otprilike iz toga doba datiraju prvi snažniji živčani slomovi i napadi dubokog psihičkog raskola koji su je pratili do kraja života i koji su bili i uzrok njenog samoubistva. Kao vid radne terapije Virdžinija Vulf i njen suprug osnivaju „Hogart pres“, nezavisno izdavačko udruženje koja je trebalo da služi afirmaciji avangardnih i marginalizovanih pisaca.

Posle još dva romana („Noć i dan“, 1919. i „Jakovljeva soba“, 1922), usledila su velika ostvarenja književnog modernizma: romani „Gospođa Dalovej“ (1925), „Ka svetioniku“ (1927) i „Talasi“ (1931), te zbirke eseja i književnih kritika, „Sopstvena soba“ (1929) i „Tri gvineje“ (1938). Zanimljivo je da je Virdžinija Vulf sve svoje knjige napisala stojeći.

Njeni romani su visoko eksperimentalni: na više mesta radnja, koja je često svakodnevna i uobičajena, rastače se u svesti (ženskih) protagonista; snažan lirizam i jezična virtuoznost stvaraju utisak sveta prebogatog vizuelnim i drugim senzornim asocijacijama, kao i senzibilne likove uronjene u neprestano preispitivanje smisla vlastitih doživljaja i samog postojanja. Po opredeljenju mešavina epikurejskog materijaliste i bergsonovskog idealiste, kao i esteta na tragu Voltera Patera - Virdžinija Vulf u svojim romanima je kreirala svet uglavnom ograničen na intelektualizovanu englesku višu srednju klasu, ali univerzalan po dosegu za pažljivijeg čitatelja. Sama radnja je često banalna: gospođa Delovej sprema zabavu i sedeljku, a čitava radnja se vrti oko tog događaja; u romanu „Ka svetioniku“ je opisan izlet gđe Remzi s brojnom porodicom, kao i kreativni napor slikarke Lili Brisko; „Talasi“ su zbirka lirskih solilokvijuma šestoro prijatelja. Pesnički recitali pretvaraju taj roman u nešto nalik na poemu u prozi.

Zbirke kritika i eseja Vulfove su još uticajnije, bar od 1970-ih godina. U njima je zasnovala feminističku književnu kritiku, a ton u njima varira: s jedne strane se pojavljuju, faktografski zasnovana, isticanja zapostavljenosti žena i njihove onemogućenosti u umetničko-kreativnim procesima; s druge strane Vulfova je insistirala da je „ženska“, kao i „muška“ umetnost zapravo androgina, pa je sloboda izražaja ženskog iskustva i percepcije sveta marginalna: pravi umetnik nadrasta pol. Ovde je Virdžinija Vulf pokazala mešavinu zrele kritičnosti i naivnosti: izrazito maskulini autori kao Melvil ili Fokner teško da se mogu utrpati u koš dvopolnog pogleda. S druge strane, Virdžinija Vulf je sjajno raščlanila i ilustrovala istorijsku datost „ženske sudbine“ koja je mnoge potencijalne kreativne ličnosti osudila na skučenu i samo delimično ostvarenu egzistenciju.

Njen pozniji rad uključuje konvencionalniji roman „Godine“, 1937. (ne baš uspelo delo), te poslednje veliko ostvarenje, roman „Između činova“, 1941. godine. Opet snažno eksperimentalnu prozu u kojoj su sažete opsesivne teme: rekreacija sveta kroz visoko metaforizovan jezik; seksualna ambivalencija i, najvažnije - meditacija o protoku vremena i života, otelovljena u fikcionalizovanom i estetizovanom prikazu skoro cele engleske istorije. Mučena napadima duševne bolesti (slušne i vizuelne halucinacije, duboka depresija), koji su još pojačani izbijanjem Drugog svetskog rata, Virdžinija Vulf izvršila je samoubistvo utapanjem u reci Uz, kraj imanja u Rodmelu u Saseksu.

Ocena dela Virdžinije Vulf nije laka zbog više činilaca, a najvažniji su politički i društveni: njeni su romani i kritički tekstovi doživeli snažno osporavanje posle rata, pa je bila žestoko kritikovana kao snobovska plava čarapa, a njen fikcionalni svet kao sredstvo zadovoljavanja sopstvene egocentrične senzibilnosti bez većeg opšteljudskog značaja. Klatno se zanjihalo u suprotnom smeru u 70-ima, kada je na talasu feminizma ponovo potvrđena kao velika književnica, no uglavnom kao preteča feminističke ideologije. Posle svih poricanja i uzdizanja, izgleda da je postignut kakav-takav konsenzus: Virdžinija Vulf nije među najvećima, ali je svakako jedan od velikih inovativnih pisaca 20. veka, dosega ostvarenja većeg od, recimo, Hemingveja ili Pasternaka (uz napomenu da su svaka ovakva upoređenja nužno sporna). Kao „najengleskiji“ engleski moderni pisac, ostavila je nesporna remek-dela u nekoliko romana, dve ili tri knjige kritika i eseja, te u velikom dnevniku („Dnevnici“, izdato 1977 — 1984. u 5 svezaka).


Virdžinija Vulf je poznata po svojim doprinosima književnosti 20. veka kao i esejima te po uticaju koji je imala na književnu, posebno feminističku kritiku. Brojni autori su izjavili da je njihovo stvaralaštvo bilo pod uticajem Virdžinije Vulf, uključujući Margaret Atvud, Majkla Kaningema, Gabrijela Garsija Markeza, i Tonija Morisona. Njena kultna slika je trenutno prepoznatljiva od Beresfordovog portreta u kojoj je imala dvadeset godina (na vrhu ove stranice) do portreta Beka i Mekgregora u haljini njene majke u Vogueu u 44 (pogledajte sliku) ili Men Rejova naslovna strana časopisa Time. Nacionalna galerija portreta u Londonu prodaje više razglednica sa likom Virdžine Vulf nego razglednica bilo koje druge osobe. Njen lik je sveprisutan i može se naći na proizvodima u rasponu od kuhinjskih krpa do majica.

Virdžinija Vulf i njeno delo se izučavaju širom sveta, postoje organizacijame koje su joj posvećene, kao što su Društvo Virdžinije Vulf Velike Britanije i Japansko društvo Virdžinija Vulf. Pored toga, fondovi — kao što je Asham Trust — ohrabruju pisce u njenu čast. Iako nije imala potomke, značajan je izvestan broj njene šire porodice.